Październik ’56 – jak do tego doszło?

Ostatnia aktualizacja: 09.10.2016 16:31
Październik 1956 to koniec stalinizmu w Polsce. Kulminacją odwilży był gigantyczny wiec na Placu Defilad w Warszawie. Jednak tydzień wcześniej groziła nam radziecka interwencja.
Audio
  • Październik ’56 – jak do tego doszło? (Labirynt historii/Jedynka)
24 października 1956 r. na placu Defilad w Warszawie odbył się wiec, w którym uczestniczyło ok. 400 tys. osób. Podczas przemówienia Władysław Gomułka potępił stalinizm i zapowiedział reformy
24 października 1956 r. na placu Defilad w Warszawie odbył się wiec, w którym uczestniczyło ok. 400 tys. osób. Podczas przemówienia Władysław Gomułka potępił stalinizm i zapowiedział reformyFoto: Jerzy Baranowski/PAP

Wszystko zaczęło się od słynnego referatu "O kulcie jednostki i jego następstwach", który Nikita Chruszczow wygłosił w styczniu 1956 roku na zamkniętym posiedzeniu podczas XX Zjazdu Komunistycznej Partii. W skutek tego w Związku Sowieckim wolność odzyskało 10 milionów osób, a następne kilka milionów zostało zrehabilitowanych. W Polsce także otwarły się bramy więzień.

W całym kraju narastał społeczny ferment, tymczasem autorytet władzy komunistycznej ulegał stopniowej erozji. W czerwcu 1956 r. w Poznaniu doszło do robotniczej rewolty. Do tłumienia strajków i rozruchów władze wysłały 8 tys. żołnierzy i 300 czołgów. Zginęło blisko 60 cywilów i 8 funkcjonariuszy, a 600 osób było rannych. Aresztowano i zatrzymano kilkaset osób.

W sierpniu tego roku, zgodnie z zaleceniem uwięzionego prymasa Stefana Wyszyńskiego,  Kosciół zorganizował na Jasnej Górze gigantyczną manifestacje wiary – Jasnogórskie Śluby Narodu Polskiego. Udział w nich wzięło ponad milion osób. Wierni w Polsce po raz pierwszy od wielu lat mogli poczuć swoją siłę jako wspólnota, która ma swoje cele i prawa.

Na przełomie września i października dwie główne frakcje PZPR – tzw. puławianie i natolińczycy uzgodniły, że nowym przywódcą partii komunistycznej będzie Władysław Gomułka, wcześniej więziony od 1951 r. do grudnia 1954 roku. Ten wybór nie został uzgodniony z Moskwą, która zareagowała bardzo ostro. Stacjonujące w Polsce oddziały Armii Czerwonej ruszyły na Warszawę.

Jak udało się uniknąć interwencji, dowiesz się z nagrania audycji.

***

Tytuł audycji: "Labirynt Historii"

Prowadzi: Jacek Raginis-Królikiewicz

Data emisji: 9.10.2016

Godzina emisji: 14.12

W audycji wykorzystano materiały z archiwum Polskiego Radia oraz fragmenty debaty "Październik '56 - najwiekszy przełom w historii PRL" zorganizowanej przez Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN. Fragmenty referatu Nikity Chruszczowa czytał Zbigniew Moskal.

pg/bch

Czytaj także

Stosunki polsko-sowieckie za czasów rządów Władysława Gomułki

Ostatnia aktualizacja: 20.08.2016 11:50
"Nikt dobrego słowa pod naszym adresem nie powiedział", zanotował Bolesław Bierut wspominając naradę PZPR, na której omawiano referat Nikity Chruszczowa.
rozwiń zwiń