Przyczyny wybuchu i upadku powstania styczniowego

Ostatnia aktualizacja: 21.01.2018 15:00
100 lat temu dla Polaków powstanie styczniowe 1863 roku stanowiło równie silny mit jak dla obecnego pokolenia Powstanie Warszawskie. Wielki zryw, walka z przeważającym wrogiem, heroiczny opór i straszliwe konsekwencje powstania, które upadło.
Audio
  • Przyczyny upadku powstania styczniowego (Labirynt historii/Jedynka)
Powstanie Styczniowe
Powstanie StycznioweFoto: Wikipedia/domena publiczna

Wszystko zaczęło się w 1853 roku, gdy Rosja rzuciła wyzwanie swemu odwiecznemu rywalowi Turcji. Nikt się nie spodziewał, że carskie imperium może ta wojnę przegrać.

W 1855 roku zmarł nieustępliwy wobec Polaków car Mikołaj I. Rok później został pochowany pogromca powstania listopadowego i polakożerca, namiestnik Iwan Paskiewicz. Na tron wstąpił młody i wykształcony Aleksander II, którego uznawano za liberała. W Polsce powstało stronnictwo "Białych", którzy widzieli potrzebę reform, zwiększania praw mieszczan i uwłaszczania chłopów, jednak, uważali, że zmiany postępować ewolucyjnie, stopniowo. Tymczasem rosły szeregi radykałów, zwanych potem "Czerwonymi".

Władzę w Królestwie Polski sprawowali wówczas wielki książę Konstanty Romanow oraz naczelnik rządu cywilnego, margrabia Aleksander Wielopolski. Obaj mieli świadomość, że narastające protesty mogą się przekształcić w zbrojny opór. Aby temu zapobiec i rozbić polski ruch oporu postanowili obowiązkowy do carskiego wojska.

Branka w Warszawie w nocy z 14 na 15 stycznia okazała się fiaskiem, więc władze zaplanowały kolejną brankę - na prowincji na dzień 25 lutego. "Czerwoni" postanowili uprzedzić ten przymusowy pobór. W Królestwie Polskim powstanie wybuchło w nocy z 22 na 23 stycznia 1863 roku, na Litwie 1 lutego.

Czy było warto? Czy przywódcy powstania byli bohaterami, czy nieodpowiedzialnymi głupcami? Czy miało ono jakiekolwiek pozytywne skutki? Wysłuchaj nagrania całej audycji.

***

Tytuł audycji: Labirynt historii

ProwadziJacek Raginis-Królikiewicz

Goście: prof. Tadeusz Stegner (historyk), prof.Andrzej Chwalba (historyk), prof. Nikołaj Iwanow (historyk), dr Adam Buława (historyk)

Wykorzystane utwory: Przemysław Gintrowski "Margrabia Wielopolski"; Ludola "Ostatni Mazur"

Data emisji: 21.01.2018

Godzina emisji: 14.09

ag




Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Lechici i Moskale. Bracia, czy odwieczni wrogowie?

Ostatnia aktualizacja: 21.05.2016 17:19
Dlaczego nasze myślenie o Rosji to dziedzictwo XIX wieku, okresu zaboru, koncepcji niepodległościowych: walczyć z Rosją na śmierć i życie, czy szukać w niej "przyjaciół Moskali"?
rozwiń zwiń

Czytaj także

Usole syberyjskie. Miejsce katorgi powstańców styczniowych

Ostatnia aktualizacja: 02.05.2017 13:06
Usole Syberyjskie leży ok. 70 km od Irkucka. Dziś miasto to znane jest z wydobycia soli i uzdrowisk. Niegdyś było natomiast miejscem katorżniczej pracy zesłańców, w tym Polaków.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Powstanie styczniowe widziane oczami cudzoziemców

Ostatnia aktualizacja: 13.12.2017 19:45
Rysunki z kolekcji śpiewaka operowego Krzysztofa Kura pokazują, że powstanie styczniowe obiło się na zachodzie Europy szerokim echem. Przedstawiają wydarzenia, portrety, ubiory wojskowe, satyrę oraz obrazy symboliczne i alegoryczne.
rozwiń zwiń