Proces w Marmaros, czyli Lieberman przeciw Austrii

Ostatnia aktualizacja: 21.01.2017 18:00
8 czerwca 1918 roku na Węgrzech, w miejscowości Marmaros-Szigiet, przed sądem wojskowym rozpoczął się słynny proces legionistów z Polskiego Korpusu Posiłkowego.
Audio
Adam Ferency
Adam FerencyFoto: Wojciech Kusiński/Polskie Radio

"Proces w Marmaros" to tytuł kolejnego słuchowiska dokumentalnego Andrzeja Sowy i Krzysztof Szweda, którzy tym razem przeniosą nas do wydarzeń sprzed blisko stu lat.

9 lutego 1918 roku Austro-Węgry na mocy traktatu zawartego w Brześciu odstąpiły Ukrainie Ziemię Chełmską i część Podlasia. Ten haniebny akt, który wywołał wielkie wzburzenie wśród Polaków, zwieńczone ostrym protestem Rady Regencyjnej, stał się też zarzewiem buntu drugiej brygady Legionów walczących po stronie cesarstwa.

Piechota stacjonującej na Bukowinie formacji pod dowództwem generała Józefa Hallera sforsowała po ciężkich bojach pod Rarańczą w nocy z 15 na 16 lutego trzy linie okopów austriackich i ponad 1500 żołnierzy dołączyło do polskich oddziałów na Ukrainie. Niestety, artyleria i tabory nie zdołały przedrzeć się przez zasieki. Pojmanych około 1800 oficerów i szeregowców Austriacy internowali w obozach na Węgrzech i rozpoczęli intensywne, trwające prawie cztery miesiące śledztwo. Nie odważyli się jednak postawić ich przed sądem doraźnym. W rezultacie większość internowanych wysłano na front włoski. Kilku zdołało zbiec. Zaś 113 uznanych za prowodyrów postawiono przed sądem wojskowym.

Proces rozpoczął się 8 czerwca 1918 roku w Marmaros-Sziget na Węgrzech. Prokurator, Ukrainiec kapitan Włodzimierz Ustianowicz zażądał dla 102 oskarżonych o dezercję obywateli austriackich kary śmierci, a dla poddanych rosyjskich dożywocia. Sądowi przewodniczył generał Alfred Rettich. Posiedzenia prowadził sędzia kapitan Franciszek Bartak, z pochodzenia Niemiec, wspomagany przez czterech sędziów. Oskarżonych broniło siedmiu adwokatów, sześciu Polaków i jeden Węgier. Pierwsze skrzypce grał wśród nich Herman Liebermann, wówczas poseł do parlamentu austriackiego wybitny przedstawiciel palestry w międzywojennej Polsce.

***

tytuł słuchowiska: Proces w Marmaros

Scenariusz: Andrzej Sowa, Krzysztof Szwed

Reżyseria: Waldemar Modestowicz

Realizacja akustyczna: Maciej Kubera

Opracowanie muzyczne: Tomasz Obertyn

Obsada: Adam Ferency, Krzysztof Gosztyła, Przemysław Bluszcz, Piotr Grabowski, Mariusz Bonaszewski, Kamil Kula, Wojciech Żołądkowicz, Piotr Bajtlik, Paweł Ciołkosz, Andrzej Blumenfeld, Miłogost Reczek

***

data emisji: 21.01.2017

godzina emisji: 17.09

pg/ab

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Henryk Sienkiewicz w Wiedniu na progu I wojny światowej

Ostatnia aktualizacja: 13.11.2016 12:30
Zapraszamy na słuchowisko "Wiedeń może być niebezpieczny", w roli Henryka Sienkiewicza, którego spotykamy na dwa lata przed śmiercią - Henryk Talar.
rozwiń zwiń