Święto plonów i historia miodem płynąca

Ostatnia aktualizacja: 25.10.2020 05:51
Uroczystości Dożynek Prezydenckich towarzyszy konkurs na najpiękniejszy wieniec dożynkowy. O symbolice i sposobach wykonywania tych niezwykłych kompozycji z darów natury opowiadała Elżbieta Osińska-Kassa. 
Audio
  • Święto plonów w podzięce za pracę rolników (Jedynka/Kiermasz pod kogutkiem)
Eksponaty na Dożynkach Prezydenckich 2020.
Eksponaty na Dożynkach Prezydenckich 2020.Foto: Patrycja Zisch

Tegoroczne laureatki Nagrody im. Oskara Kolberga – panie z Zespołu Śpiewaczego z Mroczek Małych – mówiły o silnych więzach rodzinnych i śpiewie towarzyszącym im od dzieciństwa. Z kolei o zdumiewających początkach pszczelarstwa i tajnikach wykonywania tego zawodu opowiadał Patrycji Zisch Wojciech Kotlicki. Ponadto zaproszenia na wydarzenia i premiery muzyczne przyszłego tygodnia!

Zapach plonów

Dożynki Prezydenckie to wydarzenie wieńczące ogromny trud pracy włożony przez polskich rolników podczas ostatnich żniw. Jego nieodłącznym elementem jest konkurs na najładniejszy wieniec dożynkowy o nagrodę Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej. Tradycja sięga okresu międzywojennego, kiedy to w letniej rezydencji prezydenckiej w Spale prezydent Ignacy Mościcki objął patronatem uroczystość dożynkową. Wydarzenie miało charakter ogólnopolski, a reprezentacje chłopów z całego kraju wręczały wieńce prezydentowi – pierwszemu gospodarzowi Polski. W tym roku uroczystość odbyła się jednak nie w Spale, ale w Warszawie, na dziedzińcu Pałacu Prezydenckiego.

Tegoroczne wieńce dożynkowe można podziwiać do końca października w Narodowym Instytucie Kultury i Dziedzictwa Wsi w Warszawie. Po wystawie oprowadziła słuchaczy Elżbieta Osińska-Kassa – członkini jury konkursu na najpiękniejszy wieniec. Woń zbóż, ziół, polnych kwiatów uplecionych tradycyjnie na wzór korony unosi się w podcieniach budynku NIKiDW.

- Każdy z tych wieńców kosztował minimum trzy miesiące pracy. Robiły je koła gospodyń wiejskich i indywidualni twórcy ludowi. A wieniec trzeba było jeszcze ośpiewać! Dzięki zachowaniu tego obrzędu, uroczystość była przepiękna! Z jedenastu, reprezentujących niemal każdy region kraju, wieńców trudno było wybrać najładniejszy – przyznała jurorka – więc przyznaliśmy trzy pierwsze miejsca i osiem wyróżnień.

Wszystko zostaje w rodzinie – zespół Śpiewaczy z Mroczek Małych

Mroczki Małe to niewielka wieś podworska na pograniczu Sieradza i Kalisza . Przed II wojną światową stał tam jedynie dwór i budynki dla służby – kosiary. Po wojnie ziemię rozparcelowano, m.in. pomiędzy pracowników dworskich. Właśnie w kosiarach urodziły się Jadwiga Tomczyk i Janina Lipińska. Śpiewały razem już jako małe dziewczynki, choćby przy pasaniu gęsi. Miały ładne głosy i tzw. melodię, dlatego swoim śpiewem uświetniały każde okoliczne wydarzenie.

Uhonorowany tegoroczną Nagrodą im. Oskara Kolberga zespół śpiewaczy z Mroczek Małych został założony w 1993 roku. Tworzą go: Jadwiga Tomczyk, jej wujenka – Maria Szafirowicz, kuzynka – Janina Lipińska oraz sąsiadka – Zofia Michałowicz. Na poszczególnych uroczystościach zespołowi towarzyszy kapela, w skład której wchodzą mężowie śpiewaczek (wtedy występują pod nazwą „Dukat”). Do zespołu aspiruje także prawnuczka Jadwigi Tomczyk - Julia Grzelaczyk – śpiewa i gra na skrzypcach ze swoim pradziadkiem – Józefem Tomczykiem.

Gdzie nauczyły się śpiewać? Nauczyły się same. Spotykając się i wspólnie muzykując od dzieciństwa. Pieśni poznały od rodziców, choć np. na dożynki układają własne teksty. W śpiewie wciąż hołdują cyklowi obrzędowości rocznej.

Pszczoły, zdjęcie ilustracyjne Pszczoły, zdjęcie ilustracyjne

Polowanie, bartnictwo, pasiecznictwo…

Kolejność powyższych terminów nie jest przypadkowa, odnosi się bowiem do historii pozyskiwania miodu przez człowieka. Już na przełomie wieków XVIII i XIX mówiono o roju pszczół jako o strukturze społecznej i zaczęto studiować tajniki życia pszczół. Jednak już wcześniej ludzie pobierali miód. Jak wyjaśniał Wojciech Kotlicki, początkiem pszczelarstwa wcale nie było bartnictwo…

- Do podkurzacza wkłada się kurzywo. Zazwyczaj jest to próchno drzew liściastych – wierzby czy lipy. Dawniej popularny był… krowi gnój. Pod wpływem dymu pszczoły się uspokajają. Dlaczego je to uspokaja? Im głębiej wnikam, by się dowiedzieć, tym bardziej nie mam pojęcia – mówił pszczelarz.

Tak naprawdę, jeszcze przed bartnictwem był okres polowania na pszczoły. Ludzie nie stosowali wtenczas racjonalnej gospodarki pszczelarskiej, wyszukiwali w dziuplach czy szczelinach skalnych rojów pszczół i, nie dbając o ich przetrwanie, wyciągali miód. Z czasem przeistoczyło się to w działanie umożliwiające pszczołom przetrwanie – bartnictwo. Nie wycinano już wszystkich plastrów miodu, nie zabijano pszczół, dbano, by przetrwały zimę, zasiedlały kolejne barcie.

- Znajomy mamy zaprosił mnie do pasieki. Z początku mnie to nie zainteresowało, ale zaintrygowało na tyle, by coraz częściej się u niego pojawiać. W wieku siedemnastu lat podjąłem decyzję – zostanę pszczelarzem! Zacząłem chodzić do pszczelarza i pilnie się uczyć. W wieku osiemnastu lat dostałem pierwszy rój. Tak to się rozrastało, aż do teraz – opowiadał Wojciech Kotlicki.

Pszczoły to nie tylko miód. Popularny i od lat pozyskiwany jest również wosk pszczeli. Ale na tym się nie kończy! Warto wiedzieć o pyłku pszczelim czy pierzdze – zakwaszonym w komórkach plastra pyłku, propolisie czy mleczku pszczelim – produkcie bardzo popularnym na wschodzie, niespecjalnie znanym w Polsce.

- Każdy w ulu ma swoją rolę, nikt nie próżnuje – wyjaśniał Kotlicki – Matka jest w stanie w ciągu doby wyroić więcej jaj, niż waży!

Karaimska mapa muzyczna

Z inicjatywy Związku Karaimów Polskich oraz Karoliny Cichej powstała „Karaimska mapa muzyczna”. Obejmuje ona Czechy, Rosję, Krym, Ukrainę, Francję, Litwę i Polskę. Premiera wirtualnego albumu odbędzie się 26 października. Zapraszamy do śledzenia poczynań Karoliny Cichej!

***

Tytuł audycji: Kiermasz pod kogutkiem 

Prowadziła: Patrycja Zisch

Data emisji: 25.10.2020

Godzina emisji: 5.05 

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Nagrody im. Oskara Kolberga rozdane już po raz 45.!

Ostatnia aktualizacja: 18.09.2020 17:03
Rok 2020 wymusił na organizatorach inną formułę gali rozdania Nagród im. Oskara Kolberga. Po raz pierwszy była ona w całości transmitowana przez Internet. Uroczystość uświetniały także materiały audiowizualne, zrealizowane w lipcu br. w rodzimych regionach laureatów. 
rozwiń zwiń

Czytaj także

Karolina Cicha odkrywa kulturę Karaimów

Ostatnia aktualizacja: 24.10.2020 06:00
Po premierze płyty "Tany" Karolina Cicha, specjalistka w odkrywaniu kultur mniejszości, prezentuje wirtualny album z mapą muzyczną najmniejszej mniejszości w Polsce - "Karaimską mapę muzyczną".
rozwiń zwiń