Grupa Ładosia. Jak powstała i jakie były jej cele?

Ostatnia aktualizacja: 24.03.2021 09:20
Grupa Ładosia - przez lata zapomniana, dzisiaj stanowi najpiękniejszy przykład sprawności i determinacji Polskiego Państwa Podziemnego w ratowaniu Żydów. Czym była? Jak powstała? Jakie były jej cele?
Zdjęcia Żydów uratowanych przez polskich dyplomatów
Zdjęcia Żydów uratowanych przez polskich dyplomatów Foto: Karol Darmoros/IAR

Posłuchaj
41:21 2021_03_23 21_07_13_PR1_Gdzie_Jest_Pan_Cogito.mp3 Grupa Ładosia. Jak powstała i jakie były jej cele? (Gdzie jest Pan Cogito/Jedynka)

 

raczyńska malgorzata 1200.jpg
"Gdzie jest Pan Cogito"

Grupa Ładosia (określana także jako Grupa Berneńska) była to nielegalna polsko-żydowska struktura, która w latach 1942-1943 zajmowała się masowym fałszowaniem paszportów państw Ameryki Południowej. Dokumenty te trafiały do Żydów, którzy dzięki nim unikali wywózek do niemieckich obozów zagłady i trafiali do obozów dla internowanych w Niemczech oraz do okupowanej Francji w Vittel, dzięki czemu część z nich doczekała końca wojny.

- Grupa Berneńska była grupą złożoną z wielu osób, które skupione były wokół Aleksandra Ładosia, posła polskiego w Szwajcarii, przedstawiciela o najwyższej randze dyplomatycznej w Bernie, za której pomocą została stworzona siatka osób dobrej woli. W jej skład wchodzili polscy dyplomaci i przedstawiciele różnych organizacji żydowskich, które działały na terenie Szwajcarii [Szwajcaria była państwem neutralnym w czasie II wojny światowej] - powiedziała Monika Krawczyk, dyrektor Żydowskiego Instytutu Historycznego.

Dlaczego osoby te postanowiły zaangażować się w tak niebezpieczną działalność? Skąd u nich taka determinacja? - Polscy dyplomaci, jako przedstawiciele państwa, na pewno działali w interesie Polski i jej obywateli. Nie ulegli trendowi epoki, późnych lat 30., kiedy ideologie nazistowska, rasistowska, objęły szerokie kręgi różnych społeczeństw w Europie. Oni widzieli w prześladowanych Żydach współobywateli, którym należy się pomoc polskiego ośrodka dyplomatycznego - stwierdziła Krawczyk.

- To była przede wszystkim pomoc instytucjonalna. Jedyna - chyba - znana w takiej formule i w takiej skali w czasach Zagłady - podkreślił prezes Fundacji Hatikva Jarosław Papis i dodał, że grupa składała się z osób olbrzymiego serca i wrażliwości. - Członkowie Grupy Ładosia ratowali nie tylko obywateli Polski. Oni ratowali także Żydów - obywateli innych państw - zaznaczył. - Oni mieli pełną świadomość tego, że w każdej chwili za to, co robią, mogą zapłacić najwyższą cenę - zauważył.

Czytaj także:


sprawiedliwi 1200 pap.jpg
Sprawiedliwi wśród Narodów Świata - serwis

Badania naukowe na temat działalności Grupy Ładosia prowadzi Instytut Pileckiego. Ich owocem jest m.in. wydanie "Listy Ładosia" z nazwiskami ponad 3 tys. osób, dla których wyprodukowano paszporty. Z tej grupy wojnę na pewno przeżyło prawie 800 osób. Według szerszych szacunków Grupa Ładosia przyczyniła się do ocalenia 2-3 tys. Żydów. Niedawno Instytut Pileckiego przedstawił portal passportsforlife.pl poświęcony tej historii. Z kolei Sejm ogłosił rok 2021 Rokiem Grupy Ładosia. 

- Uważam, że powinniśmy jeszcze mocniej promować naszych bohaterów - zaznaczyła dr Aleksandra Namysło z Instytutu Pamięci Narodowej i przypomniała, że od dawna trwają starania o przyznanie Aleksandrowi Ładosiowi jednego z najważniejszych izraelskich odznaczeń - honorowego medalu Sprawiedliwy wśród Narodów Świata. Na problem niedostatecznego docenienia Polaków ratujących Żydów zwrócili uwagę także pozostali goście audycji "Gdzie jest Pan Cogito".

Jak wyglądał mechanizm tworzenia i kolportowania fałszywych paszportów? Czym były te dokumenty dla Żydów? Zapraszamy do wysłuchania całej audycji.

***

24 marca obchodzimy Narodowy Dzień Pamięci Polaków ratujących Żydów pod okupacją niemiecką. Dzień ten - ustanowiony przez parlament w 2018 roku z inicjatywy prezydenta Andrzeja Dudy - jest wyrazem czci dla wszystkich obywateli polskich, którzy pomagali Żydom poddanym ludobójczej eksterminacji przez niemieckich okupantów. Wybór daty nawiązuje do dnia, w którym Niemcy w 1944 roku zamordowali w Markowej rodzinę Ulmów: Józefa i ciężarną Wiktorię oraz sześcioro ich dzieci, wraz z ukrywającymi się u nich Żydami.

***

Tytuł audycji: Gdzie jest Pan Cogito

Prowadziła: Małgorzata Raczyńska-Weinsberg

Goście: Monika Krawczyk (dyrektor Żydowskiego Instytutu Historycznego), Jarosław Papis (prezes Fundacji Hatikva) oraz dr Aleksandra Namysło (Instytut Pamięci Narodowej)

Data emisji: 23.03.2021 

Godzina emisji: 21.07

Jedynka/PAP/kk

Czytaj także

"Paszporty Życia" dostępne online. Instytut Pileckiego przypomina bohaterskich dyplomatów

Ostatnia aktualizacja: 22.03.2021 20:50
Instytut Pileckiego przedstawił portal PaszportyZycia.pl (alt. passportsforlife.pl, reisepassedeslebens.pl),  poświęcony historii Grupy Ładosia, która podczas drugiej wojny światowej prowadziła akcję kupowania, fałszowania i kolportażu paszportów latynoamerykańskich w celu ratowania Żydów przed Zagładą. Stronę tę przedstawiono podczas internetowej konferencji "Służba i solidarność. Jak polska dyplomacja przeciwdziałała Zagładzie".
rozwiń zwiń

Czytaj także

Telewizyjna premiera dokumentu "Polmission. Tajemnice paszportów" o polskich dyplomatach ratujących Żydów

Ostatnia aktualizacja: 23.03.2021 15:07
W środę 24 marca w TVP1 odbędzie się  telewizyjna premiera filmu dokumentalnego "Polmission. Tajemnice paszportów". To kontynuacja produkcji "Paszporty Paragwaju" opowiadającego o wysiłku Grupy Ładosia na rzecz ratowania Żydów przed Zagładą poprzez produkcję fałszywych paszportów latynoamerykańskich.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Narodowy Dzień Pamięci Polaków ratujących Żydów. IPN przygotował kilkadziesiąt inicjatyw

Ostatnia aktualizacja: 23.03.2021 17:39
Instytut Pamięci Narodowej przygotował ponad 60 różnych inicjatyw w związku z przypadającym jutro Narodowym Dniem Pamięci Polaków ratujących Żydów pod okupacją niemiecką. Święto państwowe będzie obchodzone po raz czwarty. Jutro minie 77 lat od zamordowania przez Niemców rodziny Ulmów z Markowej oraz ukrywanych przez nich Żydów z rodzin Goldmanów, Didnerów i Gruenfeldów.
rozwiń zwiń