Czym dzisiaj jest polska myśl narodowa?

Ostatnia aktualizacja: 07.11.2021 17:15
Tradycja polskiej myśli narodowej sięga XIX wieku i ma - podobnie jak ludzie z nią związani - wielkie zasługi w naszych dziejach. Czym jednak dziś jest ta myśl? Jak jest interpretowana, rozwijana i obecna w polskiej przestrzeni publicznej?
zdj. ilustracyjne
zdj. ilustracyjneFoto: irena iris szewczyk/shutterstock

Wielka Brytania zabójstwo
Czy politycy żyją w ciągłym zagrożeniu?

Sztandarem Ruchu Narodowego i myśli narodowej jako takiej, stał się Roman Dmowski. Myśl ta ma jednak dłuższą historię, dojrzewała podobnie jak inne kierunki niepodległościowe. - To mimo wszystko trwało i działo się podczas zaborów. Podstawowym pytaniem było: "Czy, kiedy i jak niepodległość odzyskać możemy?" - mówi prof. Janusz Odziemkowski, historyk z Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego.


Posłuchaj
37:57 PR1_AAC 2021_11_06-15-10-08.mp3 Jaka jest geneza polskie myśli narodowej? (Gdzie jest Pan Cogito?/Jedynka)

 

Kształtowanie się myśli narodowej

Na przestrzeni dziesięcioleci pytania o wolność i niepodległościowe dążenia ewoluują i krystalizują się, między innymi dzięki Romanowi Dmowskiemu, jego artykułom, wypowiedziom i działaniom. - Ruch Narodowy podobnie jak szereg innych partii politycznych działających dzisiaj w Polsce, często odwołuje się do przeszłości. Ma za sobą przeszłość ponad stuletnią i musiał w ciągu swojego istnienia odpowiadać na różne rzeczywistości, które różniły się od naszej dzisiejszej rzeczywistości - przekonuje prof. Janusz Odziemkowski. Dziś zdaniem gościa, politycy narodowi muszą zdecydować, na ile te dawne idee i rozwiązania są aktualne.

Po roku 1945, to właśnie myśl narodowa była jedną z tych najbardziej zakazanych w komunistycznej Polsce. Po 1989 podejmowano liczne próby jej reaktywacji. - Wszystkie ruchy, które były zakazane w PRL-u, startowały w roku 1989 od zera, wszystkie dysponowały bardzo skromnymi zasobami. Jeżeli chodzi o środowisko narodowe, to miało ono problem z nadmiarem organizacji i ambicji - zwraca uwagę wiceprezes Ruchu Narodowego, Krzysztof Bosak. Jednocześnie wskazuje na sukcesy reprezentantów tego środowiska: autorem statutu "Solidarności" był narodowiec, prof. Wiesław Chrzanowski, prawnik zaangażowany w środowiska opozycyjne, a bardziej liberalna część narodowców utworzyła ZChN.

W kolejnych latach pojawiały się nowe inicjatywy, tą najnowszą i najbardziej znaczącą jest Konfederacja. Partia dostała się do Sejmu, a jej trzonem jest właśnie Ruch Narodowy. Działalność narodowców w III RP często spotykała się jednak z niechęcią liberalnych mediów, sami działacze byli oskarżani m.in. o antysemityzm. Prof. Aleksander Głogowski z Uniwersytetu Jagiellońskiego apeluje o oddzielenie w dyskusji antysemityzmu rozwiniętego podczas II wojny przez Niemców, od antysemityzmu przedwojennego, mającego charakter społeczny. - Związany był z zajmowaniem pewnych stanowisk przez przedstawicieli mniejszości. Obecnie tego już nie ma - zaznacza.

Prof. Głogowski zwraca uwagę, że dziś główne formacje narodowe bardzo skutecznie odcinają się od antysemickich przekonań i zachowań. - To, że niechętnie im media lewicowe tego słyszeć nie chcą, to jest to problem tych mediów, a nie prawdy obiektywnej - dodaje.

Zobacz też:

Czytaj też:
żołnierz amerykański Afganistan FORUM 1200 (1).jpg
Odrodzenie terroryzmu. Co dalej z Afganistanem?

Po pierwsze: zohydzić

Część środowisk od wielu lat nazywa narodowców faszystami, walcząc choćby z organizacją corocznego Marszu Niepodległości. Prof. Janusz Odziemkowski zwraca uwagę na kontekst historyczny części stosowanych w przestrzeni publicznej pojęć, a także na systematyczną zmianę ich znaczenia. - Osoby, które mówią o Marszu Niepodległości jako o marszu faszystowskim, nie mają zielonego pojęcia czym był faszyzm - mówi gość audycji. - Sprzyja temu, to że jak w każdym innym środowisku również w środowisku narodowym jest część bardzo tradycjonalistyczna i nieustępliwa - dodaje.

Krzysztof Bosak odbiera narrację mediów lewicowych jako strategię walki ze środowiskiem narodowym. Przypomina, że stosowana jest ona od czasów przedwojennych.  - Jest to po prostu manipulacja. Z realnym ekstremizmem w postaci neonazizmu czy neofaszyzmu należy walczyć, natomiast nigdy nie wolno zgodzić się na retorykę stosowaną przez środowiska poprawności politycznej - tłumaczy. Poseł Konfederacji zwrócił uwagę na oderwanie tej retoryki od historycznych definicji. - Lewicowcy powołują się na autorów beletrystycznych jak np. Umberto Eco, który przedstawił swoją definicję faszyzmu.

Profesor Głogowski uważa, że obecna sytuacja nakłada się na spór dotyczący przyszłości Unii Europejskiej. Marsz Niepodległości może być wykorzystywany choćby przez środowiska federacjonistyczne. - Ta strona sporu unika merytorycznej dyskusji na temat tego, czym Unia Europejska powinna być i jakie jest w niej miejsce Polski. Sprowadza to do pozycji emocji - nie ma wątpliwości. Choć zdaniem gościa audycji, możemy próbować uodparniać społeczeństwo na takie zabiegi, to w ogólnym rozrachunku element racjonalny jest zatracany.

***

Tytuł audycji: Gdzie jest Pan Cogito

Prowadzi: Małgorzata Raczyńska-Weinsberg

Goście: Prof. Janusz Odziemkowski (historyk z UKSW), prof. Aleksander Głogowski (politolog z UJ), Krzysztof Bosak (poseł Konfederacji)​ 

Data emisji: 7.11.2021

Godzina emisji: 15.10

mg

Czytaj także

Czy Polska obrała kurs na polexit?

Ostatnia aktualizacja: 17.10.2021 15:25
Od kilkunastu tygodni opozycja zarzuca polskiemu rządowi systematyczne wyprowadzanie Polski z Unii Europejskiej. Politycy PiS nazywają takie słowa "fake newsem". Jak wygląda rzeczywistość? W jaki sposób Polska powinna kształtować swoje relacje ze wspólnotą?
rozwiń zwiń

Czytaj także

Czym jest bezpieczeństwo energetyczne?

Ostatnia aktualizacja: 30.10.2021 15:10
Czym jest bezpieczeństwo i pewność dostaw paliw czy prądu, wreszcie czym jest podmiotowość gospodarcza? Odpowiedzi na te pytania szukał m.in. śp. prezydent profesor Lech Kaczyński.
rozwiń zwiń