Polskie Państwo Podziemne. Proces jego przywódców w Moskwie

Ostatnia aktualizacja: 19.02.2020 21:10
Koniec września 1939 w oblężonej Warszawie był początkiem tworzenia konspiracyjnej organizacji wojskowo-cywilnej pod nazwą Służba Zwycięstwu Polski. Stąd 27 września obchodzimy Dzień Polskiego Państwa Podziemnego. Co działo się blisko sześć lat później?
Audio
  • Polskie Państwo Podziemne. Proces jego przywódców w Moskwie (Przystanek Historia/ Jedynka)
Gen. Leopold Okulicki - jeden z uczestników procesu moskiewskiego
Gen. Leopold Okulicki - jeden z uczestników procesu moskiewskiegoFoto: Polskie Państwo Podziemne IPN

- Jeżeli mówimy o fenomenie Polskiego Państwa Podziemnego, to mówimy po pierwsze o powszechności konspiracji w okresie czasów II wojny światowej. Mówimy też o liczebności tej konspiracji, ale mówimy również o strukturach i głębokości tych struktur, które sięgały od poziomu gminy czy gromady po centralę w Warszawie. Z tymże cały czas pamiętamy, że Polskie Państwo Podziemne tworzyły struktury podlegające legalnemu Rządowi RP przebywającemu najpierw we Francji, a później w Londynie - mówi dr hab. Waldemar Grabowski z Instytutu Pamięci Narodowej.

Nawiązanie do struktur z Powstania Styczniowego?

Ekspert Jedynki wskazuje, że polskie podziemie było podzielone na trzy piony: wojskowy, administracyjny i polityczny. Mówi się często, że Polskie Państwo Podziemne II wojny światowej było zorganizowane na wzór struktur powstałych w czasie Powstania Styczniowego w 1863 roku, którego wielkim admiratorem był Józef Piłsudski.

- Ze względów ideowych i pewnych rozwiązań strukturalnych widzimy taką ciągłość - komentuje dr hab. Waldemar Grabowski.

Proces przywódców Polskiego Państwa Podziemnego

18 czerwca 1945 w Moskwie rozpoczął się proces 16 przywódców Polskiego Państwa Podziemnego, którzy kilka miesięcy wcześniej zostali porwani przez NKWD. Wszyscy trafili do moskiewskiej katowni na Łubiance, natomiast proces trwał tylko 3 dni. 21 czerwca 1945 ogłoszono wyrok - wszyscy otrzymali kary pozbawienia wolności, jednak nie wszyscy do Polski wrócili.

- Byli to przywódcy Polskiego Państwa Podziemnego i nie ponosili oni odpowiedzialności tylko za własne osoby, tylko również ponosili i czuli odpowiedzialność za tysiące żołnierzy Armii Krajowej, pracowników Delegatury Rządu i polskie społeczeństwo. To była kolejna próba doprowadzenia do nawiązania rozmów z Rosjanami i ułożenia wzajemnych stosunków, które byłyby znośne dla Polaków - tłumaczy dr hab. Waldemar Grabowski.

Ponadto w audycji:

- o nagrodzie "Kustosz Pamięci Narodowej" mówił Jarosław Tęsiorowski (IPN),

- o książce "Profesor Jan Sehn 1909–1965. Prawnik, sędzia śledczy, łowca nazistów" - autor Filip Gańczak,

- "Było, będzie" - o dyskusji nt. Żołnierzy Wyklętych, która odbędzie się 20 lutego. Spotkanie poświęcone 10. rocznicy ustanowienia Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Wyklętych,

- zapowiedzi artykułów na portalu przystanekhistoria.pl.

Audycja powstała we współpracy z Instytutem Pamięci Narodowej i portalem IPN przystanekhistoria.pl.

***

Tytuł audycji: Przystanek Historia

Prowadzi: Dorota Truszczak

Goście: dr hab. Waldemar Grabowski (IPN), Jarosław Tęsiorowski (IPN), Filip Gańczak (autor książki "Profesor Jan Sehn 1909–1965. Prawnik, sędzia śledczy, łowca nazistów")

Data emisji: 19.02.2020 

Godzina emisji: 19.06

DS

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Kształtowanie morskich granic II RP

Ostatnia aktualizacja: 11.02.2020 21:00
Na mocy Traktatu Wersalskiego Polska odzyskała dostęp do Morza Bałtyckiego, bez Gdańska, na odcinku 147 km. 10 lutego 1920 roku w Pucku gen. Józef Haller wrzucił do Bałtyku pierścień symbolicznie łącząc II RP z morzem. Mniej znanym faktem są "drugie zaślubiny" we Władysławowie. Dzień później, 11 lutego, na pełne morze z oficjalną delegacją wypłynął kuter "Stella Maris". 
rozwiń zwiń