Jaka była droga do powstania Zielonej Solidarności?

Ostatnia aktualizacja: 12.05.2021 20:55
Czym była Zielona Solidarność? Czy wyrastała z wierzchosławickich tradycji witosowych i odwoływała się do dorobku mikołajczykowskiego PSL, czy angażowała nowe pokolenie, będąc siostrą Solidarności i ludzi Sierpnia 1980 roku? Jaka była droga do jej powstania i jakie znaczenie na mapie opozycji lat 80. XX wieku? 
Wystawa TU rodziła się Solidarność rolników
Wystawa "TU rodziła się »Solidarność« rolników"Foto: IPN/dla mediów

Droga do rejestracji 

19 lutego 1981 r. w Rzeszowie podpisano porozumienie między strajkującymi rolnikami a władzami PRL, dzień później podobne podpisano w Ustrzykach Dolnych. Aby Zielona Solidarność została zarejestrowana, trzeba było czekać do maja. - Droga do rejestracji Zielonej Solidarności była bardzo długa i trudna. Trwała prawie 9 miesięcy - mówił w Programie 1 Polskiego Radia dr Marcin Bukała z Oddziałowego Biura Badań Historycznych IPN w Rzeszowie. - Gdyby nie ogromne zdeterminowanie rolników, które wyrażało się miedzy innymi strajkami okupacyjnymi w Ustrzykach Dolnych, Rzeszowie, ale także później w innych częściach kraju, to pewnie ta droga do rejestracji byłaby jeszcze dłuższa - dodał. 


Posłuchaj
24:30 Jedynka/Przystanek Historia - 12.05.2021.mp3 Jaka była droga do powstania Zielonej Solidarności? (Przystanek Historia/Jedynka)

 

Jak podkreślił gość radiowej Jedynki, władze nie chciały Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego Rolników Indywidualnych "Solidarność" z kilku powodów. - Oficjalnie podawano, że nie pozwalają na to względy prawne, zaś nieoficjalnie legalizacja związku zawodowego rolników oznaczałaby kapitulację władz. (...) W marcu 1981 roku po kryzysie bydgoskim, można powiedzieć, że zarejestrowanie było wymuszone przez ogromną determinację mieszkańców wsi - wyjaśnił. 

Zieloną Solidarność utworzyły trzy związki: "Solidarność Chłopska", "Solidarność Wiejska" oraz Chłopskie Związki Zawodowe. - Funkcjonowały one od jesieni 1980 roku, ale następował proces zjednoczenia tych związków w okolicach lutego 1981 roku. Najpierw nastąpiło zjednoczenie tych trzech związków zawodowych, a dopiero później rejestracja - opowiadał dr Marcin Bukała. - Była to organizacja masowa i liczyła ona w szczycie swojej aktywności ok. 800 tys. członków. Stawiała wiele postulatów m.in. możliwości dziedziczenia ziemi z pokolenia na pokolenie, pewnego zrównania roli mieszkańców wsi z mieszkańcami miast, z robotnikami, lepszego zaopatrzenia sklepów wiejskich - wymieniał ekspert. 

Wystawy w całej Polsce 

21 kwietnia Instytut Pamięci Narodowej otworzył w całej Polsce regionalne wystawy pokazujące powstawanie NSZZ "Solidarność" Rolników Indywidualnych. Ekspozycje, składające się z części ogólnopolskiej oraz regionalnych, były prezentowane w różnych regionach Polski do 7-9 maja. Wszystkie te wystawy 12 maja stanęły na placu Marszałka Piłsudskiego w Warszawie.

W ten sposób Instytut Pamięci Narodowej chce upamiętnić 40. rocznicę rejestracji Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego Rolników Indywidualnych "Solidarność". Wówczas to w Warszawie zebrało się ok. 20 tys. rolników, którzy po mszy św. w Katedrze św. Jana złożyli wieniec przy Grobie Nieznanego Żołnierza.

Poza tym w audycji:

akta free ipn dokumenty free shutt 1200.jpg
Audycja "Przystanek historia"

- Aleksander Wasiutyński - światowej sławy inżynier kolejnictwa, pionier badania toru w trakcie jazdy pociągu, twórca koncepcji przebudowy połączeń kolejowych w Warszawie, profesor Politechniki Warszawskiej, laureat wielu nagród, w tym podczas Wystawy Powszechnej w Paryżu w 1900 roku - znalazł się w "Słowniku polskich i związanych z Polską odkrywców, wynalazców, pionierów nauk matematyczno-przyrodniczych i techniki", który powstał w ramach kampanii IPN "Giganci nauki". Wybitnego uczonego przypomniał prof. Bolesław Orłowski z PAN,

- dr Jan Olaszek z Biura Badań Historycznych IPN opowiedział o książce Jana Rulewskiego pt. "Wysoka temperatura. Od wolności do wolności 1980-1990". To autobiograficzna opowieść dotycząca politycznego zaangażowania Jana Rulewskiego w czasach PRL, kiedy był więźniem politycznym i jednym z liderów Solidarności, a w wolnej Polsce posłem na Sejm i senatorem.

-  Było/będzie, czyli najciekawsze wydarzenia (m.in. III edycja Nagrody Instytutu Pamięci Narodowej, Ekspertyza nt. śmierci Stanisława Pyjasa, album "Kresowe rezydencje", Noc Muzeów w Archiwum IPN) oraz propozycje Portalu PrzystanekHistoria.

Audycja powstała przy współpracy z Instytutem Pamięci Narodowej i portalem IPN PrzystanekHistoria.pl.

***

Tytuł audycji: Przystanek Historia

Prowadzi: Dorota Truszczak

Materiały: Justyna Majchrzak, Katarzyna Seeman

Goście: dr Marcin Bukała (Oddziałowe Biuro Badań Historycznych IPN w Rzeszowie), prof. Bolesław Orłowski  (PAN)

Data emisji: 12.05.2021 r. 

Godzina emisji: 19.30

ans

Czytaj także

"Polska potrzebowała wtedy pokoju". Prezes IPN o traktacie ryskim

Ostatnia aktualizacja: 17.03.2021 20:26
Traktat ryski 1921 roku zakończył wojnę polsko-bolszewicką i ustalił granicę między Polską, a Rosją Sowiecką. Jego zapisy nie zadowalały jednak żadnej ze stron. - Ten pokój był oczekiwany, ale miał też gorzki wymiar dla Polaków, którzy pozostali poza granicami Polski - mówi w Programie 1 Polskiego Radia dr Jarosław Szarek, prezes Instytutu Pamięci Narodowej.
rozwiń zwiń

Czytaj także

81. rocznica zbrodni katyńskiej. Jaki jest stan wiedzy po latach?

Ostatnia aktualizacja: 14.04.2021 20:30
Największą grupą zamordowanych przez NKWD w operacji katyńskiej na podstawie decyzji sowieckiego Politbiura z 5 marca 1940 roku, byli żołnierze Wojska Polskiego i Korpusu Ochrony Pogranicza. Wśród nich najliczniejsi są oficerowie Wojska Polskiego. Kolejną grupę stanowili funkcjonariusze innych polskich formacji mundurowych, przede wszystkim Straży Więziennej, Straży Granicznej i - najliczniejszej reprezentowanej - Policji Państwowej. 
rozwiń zwiń

Czytaj także

Setna rocznica III powstania śląskiego. Jaka była cena odzyskania Górnego Śląska?

Ostatnia aktualizacja: 28.04.2021 20:20
Z okazji setnej rocznicy III powstania śląskiego Oddział Instytutu Pamięci Narodowej w Katowicach wydał dwa teledyski do pieśni powstańczych z płyty Grzegorza Płonki "Nadstawcie ucha, kochani ludkowie", wydanej przez Fundację "Dla Dziedzictwa" z Opola. W audycji "Przystanek historia" o śląskim zrywie opowiedział dr Andrzej Sznajder, dyrektor Oddziału IPN w Katowicach. 
rozwiń zwiń