Eugeniusz Romer - ojciec kartografii polskiej

Ostatnia aktualizacja: 10.06.2021 13:50
Geograf, kartograf i współzałożyciel wydawnictwa Książnica-Atlas. Eugeniusz Romer to kolejny z wybitnych Polaków, przypominanych w ramach projektu Instytutu Pamięci Narodowej "Giganci nauki". - W okresie międzywojennym wychował wielu wiernych i zdolnych geografów - mówi dr Jerzy Ostrowski, były pracownik Instytutu Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania PAN.
Eugeniusz Romer
Eugeniusz RomerFoto: NAC

Czytaj też:
akta IPN Forum 1200.jpg
"Prawdziwa skarbnica wiedzy". Archiwa Instytutu Pamięci Narodowej

Eugeniusz Romer urodził się w roku 1871 we Lwowie, zmarł w roku 1954. Studiował historię, prawo, etykę, historię literatury, geografię i geologię. Zdobył wiele tytułów naukowych, podróżował do Wiednia czy Berlina. O "kartografii romerowskiej" mówi się do dziś.


Posłuchaj
25:10 PR1_AAC 2021_06_09-19-30-47.mp3 Eugeniusz Romer - ojciec polskiej kartografii (Przystanek Historia/Jedynka)

 

Potrzeba matką wynalazku

W roku 1894 Romer obronił doktorat z filozofii na Uniwersytecie Lwowskim. Rok później złożył egzamin nauczycielski. Podjął kolejne studia, odbył półroczną praktykę w Państwowym Instytucie Meteorologicznym, a następnie wrócił do Lwowa i zajął się pracą dydaktyczną. - Głównym narzędziem w przekazywaniu wiedzy o świecie były mapy. Okazało się, że austriackie mapy, którymi dysponował, nie odpowiadały jego wymaganiom i wiedzy o świecie, którą dysponował. Postanowił te mapy udoskonalić - mówi dr Jerzy Ostrowski, były pracownik Instytutu Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania PAN.

Eugeniusz Romer opracował atlas geograficzny przeznaczony dla klas pierwszych szkół średnich. Stanowił on załącznik do podręcznika z roku 1904, a po kilku latach Romer opracował go i wydał w Wiedniu. Było to wydarzenie o skali światowej. - Nie tylko ze względów dydaktycznych, ale ze względu na całą jego zawartość merytoryczną. To pierwszy atlas świata, który w sposób absolutnie jednolity pokazywał wszystkie kontynenty poprzez zaprezentowanie wysokości bezwzględnej poszczególnych regionów - tłumaczy gość audycji.

YouTube/IPNtvPL

Czytaj też:
katyń tt free twitter 1200.jpg
81. rocznica zbrodni katyńskiej. Jaki jest stan wiedzy po latach?

Dzieło życia

Podczas I wojny światowej, Romer wyjechał do Wiednia, a tam rozpoczął prace nad Geograficzno - Statystycznym Atlasem Polski. - Było to dzieło zbiorowe geografów, ekonomistów, ale większość map była jego autorstwa. Przede wszystkim pokazywały one obraz ziem dawnej Rzeczypospolitej pod kątem odrodzenia i później wytyczenia jej granic. Chodziło o wyznaczanie tzw. żywiołu polskiego na dawnych ziemiach i sytuacji gospodarczej, geograficznej od Odry aż po Dniepr i niemalże po Smoleńsk - wyjaśnia dr Ostrowski.

W roku 1918, Romer, wraz z profesorem Janem Czekanowskim rozpoczął pracę przy polskiej delegacji na paryską konferencję pokojową kończącej I wojnę światową. Był ekspertem do spraw geograficznych. - Prawie rok spędził w Paryżu nad ustalaniem granic Rzeczypospolitej i traktatami pokojowymi. Te prace szczegółowo opisał w swoim "Pamiętniku paryskim", który ukazał się w latach 80. Tam ważyły się losy całych połaci kraju: Śląska Cieszyńskiego, Pomorza, pogranicza polsko - litewskiego - przyznaje gość audycji.

Szkoła Eugeniusza Romera

W dwudziestoleciu międzywojennym, w roku 1921, Romer założył we Lwowie Instytut Kartograficzny Atlas. Mapy i atlasy drukowano wówczas według jego autorskiej koncepcji. Dwa lata później założył czasopismo "Polski Przegląd Kartograficzny". Był też ekspertem wielu organizacji międzynarodowych. Niezwykłą karierę przerwał wybuch II wojny światowej. Szczęśliwie jednak, Romer uniknął losu profesorów lwowskich zamordowanych przez okupanta. Po wojnie objął Katedrę Geografii na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie.

Romer zmarł w roku 1954, ale jego osiągnięcia pozostały. - Powinno się wciąż mówić o Szkole Eugeniusza Romera. W okresie międzywojennym wychował wielu wiernych i zdolnych geografów, którzy potem przejęli po nim m.in. Katedrę Geografii we Lwowie czy w Poznaniu. Ta szkoła trwała całe dziesięciolecia, również Polski Ludowej, tak długo, jak żyli jego uczniowie - nie ma wątpliwości dr Ostrowski. Dodaje jednocześnie, że choć ówczesne metody różnią się od tych nowoczesnych, technologicznych, to w środowisku kartograficznym wciąż istnieje świadomość Szkoły Romera.

Zobacz też:

W audycji ponadto:

Czerwiec '76. Podczas protestów w fabryce traktorów w Ursusie robotnicy rozkręcili szyny i w powstałą wyrwę zepchnęli lokomotywę, blokując w ten sposób ruch pociągów. Protestowali przeciwko podwyżkom cen ogłoszonym przez władze PRL. Jeszcze tego samego dnia strajki wybuchły w wielu innych miastach, a fala protestów objęła blisko 80 tysięcy osób. Gościem audycji był dr Paweł Sasanka z Biura Badań Historycznych IPN.

***

Tytuł audycji: Przystanek Historia

Prowadziła: Dorota Truszczak

Goście: dr Paweł Sasanka (Biuro Badań Historycznych IPN), dr Jerzy Ostrowski (były pracownik naukowy Instytutu Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania PAN), Mateusz Hübner (autor książki "Pułkownicy. Rdzeń środowiska piłsudczyków w systemie polityczno-ustrojowym II Rzeczypospolitej")

Data emisji: 9.06.2021

Godzina emisji: 19.30

mg

Czytaj także

Czerwiec 1976. "Władza PRL była przygotowana na inny scenariusz strajków"

Ostatnia aktualizacja: 09.06.2021 20:55
Podczas protestów w fabryce traktorów w Ursusie robotnicy rozkręcili szyny i w powstałą wyrwę zepchnęli lokomotywę, blokując w ten sposób ruch pociągów. Protestowali przeciwko podwyżkom cen ogłoszonym przez władze PRL. Jeszcze tego samego dnia strajki wybuchły w wielu innych miastach, a fala protestów objęła blisko 80 tysięcy osób.
rozwiń zwiń