X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem

Straty Warszawy po Powstaniu Warszawskim

Ostatnia aktualizacja: 03.10.2019 06:00
Mija 75 lat od zakończenia Powstania Warszawskiego. 2 października 1944 roku żołnierze Armii Krajowej zaprzestali działań ofensywnych, dowództwo wysłało emisariuszy w celu wynegocjowania kapitulacji. Przez 63 dni walk i w kilka tygodni po ich zakończeniu Warszawa została przez Niemców w znacznym stopniu zniszczona.
Audio
  • Zniszczenia Warszawy po Powstaniu Warszawskim. Audycja z cyklu "Z Archiwum IPN". Autor Witold Banach. (PR, 2.10.2019)
Ruiny gmachu MSZ. W tle zabudowa ul. Fredry
Ruiny gmachu MSZ. W tle zabudowa ul. FredryFoto: IPN

Właśnie stratom Warszawy poświęcony jest kolejny odcinek cyklu "Z Archiwum IPN", który prezentuje szczególnie ciekawe archiwalia znajdujące się w Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej, związane z Powstaniem Warszawskim i II wojną światową. Pretekstem stworzenia tego odcinka są zdjęcia powstańca Zygmunta Sowińskiego.

Zygmunt Sowiński był powstańcem warszawskim. W latach 40. został aresztowany przez komunistyczną bezpiekę za to, że między innymi organizował ekshumacje poległych w Powstaniu kolegów. W trakcie aresztowania zarekwirowany został między innymi zbiór jego fotografii, wśród nich są zdjęcia ukazujące ogrom zniszczeń, do których doszło w wyniku walk - mówi starszy kustosz Archiwum IPN Michał Dołowy.

W zbiorze są zdjęcia między innymi ruin Pasażu Simonsa, z przygotowaną tablicą poświęconą żołnierzom, którzy zginęli podczas bombardowania Pasażu 31 sierpnia. Wtedy oprócz żołnierzy zginęło tam także wielu cywili. W zbombardowanym budynku zginęło co najmniej 100 powstańców a także nieokreślona liczba cywili.

W zbiorze jest także seria zdjęć zniszczonej katedry Świętego Jana. Widać na nich fragmenty epitafium, jest zagruzowane wejście do kaplicy Baryczków, resztki murów, ślady po witrażach w oknach. Na zdjęciach widać "morze" cegieł. Michał Dołowy przypomina, że Katedralna była niszczona w kilku etapach, najpierw została zbombardowana, następnie była ostrzeliwana przez artylerię niemiecką, w końcu wyjechał tam automatycznie sterowane mały czołg wypełniony materiałami wybuchowymi. W wyniku eksplozji zniszczeniu uległy ściany budynku. 

Kolejna seria zdjęć pokazuje zniszczony budynek Prudentialu, który stoi przy obecnym placu Powstańców Warszawy. Na fotografiach widać wypalony szkielet budynku bez okien z wystającymi prętami zbrojeniowymi. Wokół zniszczonego budynku, widać zburzone i spalone domy i kamienice.

Historyk IPN Tomasz Sudoł przypomina, że w czasie walk Warszawa straciła około jednej czwartej zabudowy.

- Taka skala zniszczeń była wynikiem koncepcji prowadzenia walk. Niemcy - tłumaczy historyk - starali się bezwzględnie walczyć z powstańcami i uciekali najbardziej brutalnych środków między innymi do niszczenia całych kwartałów ulic i ciągów budynków.

Był to najprostszy sposób poradzenia sobie z powstańcami, którzy na przykład byli ukryci gdzieś pomiędzy tymi budynkami albo w piwnicach. Do tego celu wykorzystano materiały wybuchowe ale również jednostki saperskie, które miały na wyposażeniu miotacze płomieni i one bardzo skutecznie były wykorzystywane do palenia budynków.

- To był był pierwszy etap niszczenia tkanki miejskiej i po takim pożarze najczęściej dokonywano później wyburzeń przy użyciu materiałów wybuchowych - wyjaśnia naukowiec.

Najbardziej zniszczone podczas walk było Stare miasto, które z powodu ciasnej zabudowy właściwie zmieniło się w morze ruin.

Zakończenie walk nie zakończyło niszczenia stolicy, od 3 października 1944 do połowy stycznia 1945 roku niemieckie brygady specjalne burzyły dom po domu, grabiąc wszystko co nadawało się do wywiezienia do Niemiec, łącznie z przewodami telefonicznymi i torami kolejowymi.

Tomasz Sudoł wyjaśnia, że Niemcy potraktowali Warszawę jakby była magazynem materiałów, które można było wykorzystać powtórnie do celów wojennych. "Niemców dopadł szał plądrowania i szał grabieży. Ta grabież miała też indywidualny wymiar, żołnierze czy funkcjonariusze policji czy pracownicy cywilni Niemiec, którzy przebywali w mieście dokonywali kradzieży na własną rękę, penetrując mieszkania, domy, czy resztki zakładów i fabryk.

Ogółem, Niemcy wywieźli z Warszawy 45 tysięcy wagonów kolejowych oraz kilka tysięcy ciężarówek pełnych zagrabionego mienia prywatnego i państwowego.

Mówiąc o ogromnych stratach w majątku stolicy, trzeba jednak przede wszystkim pamiętać jak wielką ofiarę poniosła ludność warszawy. W sumie w czasie Powstania Warszawskiego zginęło lub zostało zamordowanych około 200 tysięcy osób. Oblicza się, że z Warszawy wywiezionych w trakcie i po powstaniu zostało 550 tysięcy jej mieszkańców.

Witold Banach

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Edukacja pod okupacją niemiecką. Z Archiwum IPN

Ostatnia aktualizacja: 19.09.2019 06:00
- Album ze zdjęciami Jerzego Stolarskiego trafił do archiwum IPN w 2017 roku przekazała go sąsiadka Ewy Stolarskiej, opiekunka żony Jerzego Stolarskiego. W albumie znajdują się unikatowe zdjęcia dokumentujące działalność wyjątkowej szkoły w okupowanej przez Niemców w Polsce - mówi archiwista Szymon Czwarno.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Niemiecka zbrodnia na Zamku Lubelskim

Ostatnia aktualizacja: 26.09.2019 07:00
Niemcy w czasie II wojny światowej stworzyli w Zamku w Lublinie jedno z najpotworniejszych wiezień w Generalnym Gubernatorstwie.
rozwiń zwiń