Powstanie Warszawskie Golgotą polskiej inteligencji?

Ostatnia aktualizacja: 01.08.2021 18:10
Katyń, Palmiry, mord na profesorach krakowskich i lwowskich, wreszcie w roku 1944 Powstanie Warszawskie. W każdym z tych tragicznych epizodów ginęli najwspanialsi obywatele Rzeczpospolitej. Czy możemy mówić o Golgocie polskiej inteligencji?
Pomnik Powstania Warszawskiego przy placu Krasińskich w Warszawie, zdjęcie ilustracyjne
Pomnik Powstania Warszawskiego przy placu Krasińskich w Warszawie, zdjęcie ilustracyjneFoto: douglasmack / Shutterstock.com

Czytaj też:
przelej krew akcja free 1200.jpg
"Oddawanie krwi połączone z pamięcią". 30 lipca rusza specjalna akcja w rocznicę Powstania Warszawskiego

Dzieło zniszczenia doprowadzone do końca?

Czas okupacji to okres wyjątkowo mroczny w historii Polski. Szczególnie ucierpiała Warszawa. Stolica została obrócona w ruinę, ale dużo poważniejsze konsekwencje miało zniszczenie tkanki ludzkiej. W Powstaniu Warszawskim zginęły setki tysięcy osób, w tym kwiat polskiej młodzieży. - Wszyscy byli bardzo niszczeni, ale nasza młodzież w szczególności. I to nie tylko młodzież studencka, ale również młodzież szkół średnich, a nawet, jak słyszymy, ta gimnazjalna - mówi prof. Alojzy Zbigniew Nowak, rektor Uniwersytetu Warszawskiego.


Posłuchaj
35:50 PR1_AAC 2021_08_01-15-15-45.mp3 W obronie Alma Mater - studenci w Powstaniu Warszawskim ("W otwarte karty"/Jedynka)

 

W relacjach i wspomnieniach tych, którzy wówczas stanęli do walki, dominuje duch wolności. Był on silniejszy aniżeli potrzeba życia. - Dzisiaj, po siedemdziesięciu siedmiu latach od wybuchu powstania, może to wydawać się dziwne, ale właśnie taka była ówczesna młodzież. Na co dzień zwykła, miała swoje miłości, chodzili także na wagary, ale kiedy nadeszła chwila, która dawała szansę na odzyskanie wolności, stanęli ramię w ramię ze swoimi starszymi kolegami. Kolegami będącymi wtedy studentami Uniwersytetu Warszawskiego, ale także ze studentami innych uczelni - dodaje gość audycji.

Grupa Bojowa "Krybar"

Podczas powstania walki toczono o szereg punktów strategicznych. Młodzież zrzeszona w Grupie Bojowej "Krybar" ryzykowała życie w obronie Uniwersytetu Warszawskiego. Spotkania weteranów odbywają się w siedzibie uczelni po dziś dzień. - To było kilkaset osób, głównie 16-, 15- i 14-letnich dzieciaków. Dowódcami z reguły byli oficerowie wywodzący się z kręgów uniwersyteckich. To była młodzież, która w pierwszej kolejności chciała odzyskać Uniwersytet Warszawski, który wtedy był taką siedzibą Wehrmachtu, ale także innych niemieckich sił zbrojnych - tłumaczy prof. Alojzy Zbigniew Nowak.

Rektor Uniwersytetu Warszawskiego przyznaje, że zaangażowanie w walkę o tę instytucję nie było przypadkowe. - Chyba najważniejszym powodem było to, żeby dać przekonanie pozostałym powstańcom w Warszawie, że można odbić takie ważne miejsce. Miejsce ważne, ze względu na dużą ilość broni, ale także amunicji - uważa profesor Nowak. Co więcej, był to ważny punkt dający dużą obserwację od strony Wisły. - Dawał możliwość obserwacji Powiśla, ale również pewną kontrolę nad częścią z drugiej strony uniwersytetu. Część osób spośród zgrupowania była naszymi studentami - dodaje.

Zobacz też:

Fiasko operacji

Niestety, żadna z trzech prób odbicia uczelni nie przyniosła rezultatu. - Niemcy byli tutaj bardzo dobrze zorganizowani, to była twierdza. Sądzę także, że Niemcy wykorzystali obserwację poruszania się tej młodzieży, przypuszczam, że mieli informacje, jak zgrupowanie funkcjonuje. Ci młodzi powstańcy zapisali się piękną kartą walki o niepodległość, niestety kosztowało to życie wielu z nich. Wycofano się, ale pokazali, jak ważną sprawą jest dążenie do niezależności - podsumowuje gość audycji "W otwarte karty".

***

Polskie Radio aktywnie włącza się w obchody 77. rocznicy Powstania Warszawskiego. Wszystkie anteny publicznego nadawcy przygotowały szereg unikatowych materiałów, zawierających m.in. archiwalne nagrania oraz rozmowy z ekspertami i historykami. 1 sierpnia z radioodbiorników płynąć będą dźwięki powstańczych pieśni oraz wspomnienia tych, którzy w 1944 roku bohatersko walczyli o Warszawę i wolną Polskę. 

***

Tytuł audycji: W otwarte karty

Prowadzi: Małgorzata Raczyńska-Weinsberg

Gość: Prof. Alojzy Zbigniew Nowak (rektor Uniwersytetu Warszawskiego)

Data emisji: 01.08.2021 r. 

Godzina emisji: 15.10

mg

Czytaj także

Powstanie Warszawskie. Dramatyczne karty z historii Polskiego Radia

Ostatnia aktualizacja: 02.08.2021 20:53
Podczas Powstania Warszawskiego radiowcy rozpoczęli nadawanie swoich programów już 9 sierpnia 1944 roku, zaś dzień wcześniej wyemitowane zostały komunikaty przygotowane przez zespół Biura Informacji i Propagandy Komendy Głównej Armii Krajowej. Jednym z najbardziej oczekiwanych był codzienny komentarz "Dzień walki" Edmunda Osmańczyka, który - jako "Jan Gor" - donosił o sytuacji w walczącej Warszawie.
rozwiń zwiń