Błękitna Armia, jej twórcy i losy jej żołnierzy

Ostatnia aktualizacja: 28.09.2021 21:50
Nazywana jest Armią Dmowskiego, Paderewskiego i Hallera. Kiedy przybyła do Polski, była witana okrzykami i łzami. Odegrała znaczącą rolę w odrodzeniu Rzeczypospolitej Polskiej po 1918 roku i przeszła do legendy. W pierwszej odsłonie audycji "Dziedzictwo i pamięć" opowiadaliśmy o Błękitnej Armii. 
Armia polska we Francji - objęcie dowództwa przez generała Józefa Hallera
Armia polska we Francji - objęcie dowództwa przez generała Józefa HalleraFoto: NAC

Haller Józef NAC 1200x660.jpg
Setna rocznica zaślubin Polski z Bałtykiem

Roman Dmowski i Komitet Narodowy Polski w Paryżu z sukcesem zabiegali o powołanie Armii Polskiej w sojuszu z Ententą. Gen. Józef Haller był jej pierwszym polskim dowódcą. Aby się odrodzić, Polska potrzebowała nie tylko polityków i wojskowych, ale również osobowości znanych na świecie propagujących ideę niepodległości. Taką rolę spełnił Ignacy Jan Paderewski w Stanach Zjednoczonych, apelując do Polonii o udział w czynie zbrojnym w Europie. 


Posłuchaj
24:32 Jedynka/Dziedzictwo i pamięć 28.09.mp3 Błękitna Armia, jej twórcy i losy jej żołnierzy (Dziedzictwo i pamięć/Jedynka)

 

Armia Polska we Francji 

Armia Polska we Francji, zwana też Błękitną Armią powstała w roku 1917, powołana dekretem prezydenta Francji Raymonda Poincarégo 4 czerwca 1917 z inicjatywy Romana Dmowskiego oraz kierowanego przez niego Komitetu Narodowego Polskiego. Wcześniej jej powstanie blokowała Rosja, aż do wybuchu rewolucji. - Po obaleniu caratu Rosja i Francja zgodziły się na stworzenie takiej armii na terenie Francji, ale ta armia, w założeniach francuskich, miała być podległą Francji w porozumieniu z Rosją - mówi w Programie 1 Polskiego Radia prof. Jan Żaryn, dyrektor Instytutu Dziedzictwa Myśli Narodowej im. Romana Dmowskiego i Ignacego Jana Paderewskiego. - Nie było tutaj miejsca na Komitet Narodowy Polski, dopiero w sierpniu 1917 roku Roman Dmowski rozpoczął bardzo intensywne zabiegi, by ta część armii francuskiej, składająca się z Polaków, pozostała pod dowództwem polskim, a nie francuskim i żeby politycznie była zależna od Komitetu Narodowego Polskiego - opowiada historyk. 

Ignacy Jan Paderewski - światowy pianista i wielki patriota 

Wybitny pianista udzielał się w ruchu niepodległościowym jeszcze przez I wojną światową. Mobilizował polonię amerykańską do tego, by jak najmocniej włączyła się w walki o niepodległość, czy przy organizacji Armii Błękitnej. 

W sierpniu 1917 roku został przedstawicielem na USA Komitetu Narodowego Polski z Romanem Dmowskim na czele. - Roman Dmowski prosił Ignacego Jana Paderewskiego, żeby jego autonomiczna, do tej pory, akcja na terenie Stanów Zjednoczonych, którą prowadził od 1915 roku, została wkomponowana w działania Komitetu Narodowego Polskiego. Paderewski zgadza się na to i staje się przedstawicielem komitetu na USA, mając olbrzymie osiągnięcia - zaznacza gość audycji. 

Wydarzenia 1919 roku 

Działania Ignacego Jana Paderewskiego w USA podczas I wojny światowej przyniosły Błękitnej Armii ponad 20 tys. ochotników. W pierwszej połowie 1919 roku Hallerczycy dotarli do Polski. - Armia Hallera znalazła się na ziemiach polskich po negocjacjach dyplomatycznych w kwietniu 1919 roku i liczyła co najmniej 60 tys. żołnierzy - podkreśla gość audycji. - Została przywitana z otwartymi ramionami i naczelny wódz Józef Piłsudski wysłał ją na bardzo ważny odcinek frontu - Kresy południowo-wschodnie - dodaje. 

Po sukcesie Hallerczyków na froncie ukraińskim, w czerwcu 1919 roku, gen. Haller został odwołany z funkcji dowódcy Błękitnej Armii. - Józef Piłsudski podjął taką decyzję, żeby móc mieć autorytet i kontrolę nad wszystkimi formacjami - wskazuje prof. Żaryn. - Tu jest szerszy problem. Naczelnik państwa i naczelny wódz wbrew znaczącej części Sejmu Ustawodawczego, z którym to większościowym pakietem posłów zgadzał się z kolei gen. Haller, prowadził politykę tzw. koncepcji federacyjnej i polityczna niezgoda w wojsku prowadziła do napięć między Józefami - wyjaśnia ekspert. 

W 1920 roku, mimo niechęci, Józef Piłsudski przywrócił gen. Hallera do czynnej służby. - Dodatkowo mianuje go dowódcą ochotniczej armii i całego frontu północno-wschodniego - podkreśla prof. Żaryn. 

Ponadto w audycji o wystawie "Zwycięzca. Prymas dla Kościoła i Ojczyzny" – poświęconej kard. Stefanowi Wyszyńskiemu – opowiadał dr hab. Paweł Skibiński. 

Czytaj również:


***

W pierwsze i trzecie wtorki miesiąca po godz. 19.30 będziemy przypominać historię polskiej myśli narodowej oraz chrześcijańsko-demokratycznej, ludzi z nią związanych i ich wpływ na dzieje Polski.

Audycja przygotowana we współpracy z Instytutem Dziedzictwa Myśli Narodowej im. Romana Dmowskiego i Ignacego Jana Paderewskiego.

***

Tytuł audycji: Dziedzictwo i pamięć

Prowadzi: Dorota Truszczak 

Gość: prof. Jan Żaryn (dyrektor Instytutu Dziedzictwa Myśli Narodowej im. Romana Dmowskiego i Ignacego Jana Paderewskiego)

Data emisji: 28.09.2021 r. 

Godzina emisji: 19.30

ans

Czytaj także

Sukces czy porażka wolnej Polski?

Ostatnia aktualizacja: 27.10.2018 12:27
27 marca 1919 roku na Konferencji Pokojowej w Paryżu brytyjski premier David Lloyd George stwierdził, że Gdańsk powinien być wolnym miastem i zasugerował nie przyznawanie go Polsce.  
rozwiń zwiń

Czytaj także

Kształtowanie morskich granic II RP

Ostatnia aktualizacja: 11.02.2020 21:00
Na mocy Traktatu Wersalskiego Polska odzyskała dostęp do Morza Bałtyckiego, bez Gdańska, na odcinku 147 km. 10 lutego 1920 roku w Pucku gen. Józef Haller wrzucił do Bałtyku pierścień symbolicznie łącząc II RP z morzem. Mniej znanym faktem są "drugie zaślubiny" we Władysławowie. Dzień później, 11 lutego, na pełne morze z oficjalną delegacją wypłynął kuter "Stella Maris". 
rozwiń zwiń

Czytaj także

"Camp Kościuszko" - kuźnia polskiej niepodległości

Ostatnia aktualizacja: 19.05.2021 09:01
W tym roku mija setna rocznica traktatu ryskiego kończącego wojnę polsko-bolszewicką. W zmaganiach z Armią Czerwoną brali udział m.in. ochotnicy rekrutujący się z Polonii amerykańskiej. Stali się oni później fundamentem polskiej armii we Francji.
rozwiń zwiń