REKLAMA

Od Karkonosza do Flinsa. Podróżujemy śladami podań sudeckich

Ostatnia aktualizacja: 24.06.2022 09:00
W sobotnim spotkaniu z kulturą tradycyjną i ludową z pisarzem Rafałem Jakubowskim wybieramy się w piękne Karkonosze! Będziemy nie tylko zwiedzać tamtejsze tereny, ale i dawne wierzenia słowiańskie, obecne jeszcze w podaniach sudeckich.
Audio
  • Rozmowa z Rafałem Jakubowskim, autorem książki "Od Karkonosza do Flinsa. Podróżujemy śladami podań sudeckich" (Poranek Dwójki)
Karkonosze
KarkonoszeFoto: TTstudio/Shutterstock.com

To kolejna odkrywcza, oryginalna i nietuzinkowa publikacja wydawnictwa Praźródła. Jest to pierwsza w Polsce analiza podań, legend i baśni sudeckich z perspektywy religioznawczej. Dzięki dokonanej analizie autor odsłania pozostałości słowiańskich wierzeń, dawnych rytuałów i ludowych obrzędów na tym obszarze. Nawiązuje do słowiańskiej kultury ludowej i wierzeń przedchrześcijańskich. Niniejsza książka zawiera ogrom wątków historycznych i etnograficznych z terenu Sudetów i szerzej Śląska. Skierowana jest zarówno do miłośników historii, regionalistów, jak również turystów. Autor odkrywa wiele sudeckich tajemnic i przekazuje wskazówki do dalszych poszukiwań. 


Okładka książki "Od Karkonosza do Flisa" do zdobycia w "Poranku Dwójki"! Okładka książki "Od Karkonosza do Flisa" do zdobycia w "Poranku Dwójki"!

Dziesięć tysięcy podań związanych z Sudetami i Śląskiem, w tym elementy etnografii słowiańskiej, wschodnioniemieckiej i czeskiej - do tylu źródeł dotarł Rafał Jakubowski, żeby napisać tę książkę. To przykład badań porównawczych, które pokazują, że tematy sudeckich legend odnoszą się już do kultur Azji Centralnej, są w nich wierzenia wspólne dla wszystkich indoeuropejskich ludów. Ważna jest tu świadomość historycznych wierzeń i znaczeń, bo Dolny Śląsk i Sudety są specyficznym regionem: większość ludzi to społeczność napływowa przybyła po drugiej wojnie światowej, Mimo to tożsamość z miejscem jest tam bardzo duża. - Jest bardzo dużo regionalistów, zafascynowanych miejscem, zarówno miejscowych, jak i przyjezdnych. To miejsce przyciąga - mówił gość audycji.

- Wstępna analiza "Baśni braci Grimm" wskazuje, że 50 proc. podań jest słowiańskich, ale są i azjatyckie. W sudeckich podaniach pojawiają się elementy obrzędowości świątecznej i codziennej, są gryfy, żmije, zmory, alpy, jeźdźcy bez głów itd., ale szczególnie ważny jest fenomen Karkonosza. Pozostało po nim pół tysiąca podań, związanych z Karkonoszami i Górami Izerskimi, wcześniej nazywanymi Górami Olbrzymimi - opowiadał badacz. 

Karkonosz to przebogata i bardzo ważna w regionie postać, tym ciekawsza, że obecna na tak małym obszarze, jednolita i wyrazista. Flins z kolei, jak mówił autor, to wzmiankowane w źródłach średniowiecznych bóstwo łużyckie, jego świątynie miały być w okolicach Drezna, ale pod naporem chrystianizacji jego kult się wycofał wraz z ludnością łużycką. Wycofał się właśnie w Góry Izerskie, a ostatnie wzmianki o Flinsie pokrywają się z pierwszymi dotyczącymi Karkonosza. Or razu nasuwają się czytelnikowi pewne wnioski, których więcej - w nagraniu rozmowy.

Do tego w audycji:

  • zaproszenie na festiwal EtnoBaltica w Swołowie na Pomorzu. Wśród występujących Kapela Transformacja, Chrust, Kapela ze Wsi Warszawa, Nicponie, Hajda Banda, Orkiestra Taneczna Bonanza, Żywiołak, Pokrzyk i DagaDana, a w ofercie także warsztaty rękodzielnicze oraz piękny swołowski skansen. Więcej o wydarzeniu w rozmowie z Piotrem Doroszem opowiada jedna z organizatorek - Sylwia Razuwajew-Mądry:
    Posłuchaj
    05:16 [i] 24.06 ETNOBALTICA do Poranka Dwójki mp3.mp3 4. odsłona Festiwalu Twórczości Ludowej Etnobaltica (Poranek Dwójki)
     

  • Odwiedziliśmy sceny, podłogi, parkiety i trawniki Festiwalu Wszystkie Mazurki Świata. Motywem przewodnim tego roku to "Pieśni pokoju, pieśni zwycięstwa". Jak podkreślają organizatorzy: "Postanowiliśmy zaprosić do współpracy artystów ukraińskich i stworzyć wydarzenie, które będzie przestrzenią prezentacji i spotkania kultur polskiej i ukraińskiej oraz duchowym wsparciem w walce o zwycięstwo". W festiwalu biorą udział mistrzowie tradycyjnego śpiewu ukraińskiego, między innymi, zespół Drewo z Kijowa. Wybrzmiały pieśni lata - sobótkowe, petriwskie, ale także liryczne i patriotyczne, wprowadzające do dalszej części festiwalu. Relacja Mariany Kril:
    Posłuchaj
    06:55 _PR2_AAC 2022_06_25-08-12-35 mariana.mp3 Relacja z Festiwalu Wszystkie Mazurki Świata 2022 (Poranek Dwójki)
     
  • A także kazimierzowskie ulic, gdzie w ten weekend rozgrywa się 56. odsłona Ogólnopolskiego Festiwalu Kapel i Śpiewaków Ludowych w Kazimierzu. Śledzą go nasi dziennikarze, m.in. Aleksandra Faryńska.
    Posłuchaj
    07:52 _PR2_AAC 2022_06_25-08-37-08 farynska kazimierz.mp3 Relacja z 56. Festiwalu w Kazimierzu Dolnym 2022 (Poranek Dwójki)
     

  • Rozmawiamy z Kasią Jackowską-Enemuo o jej książce "Tkaczce chmur" w kontekście wygranej w kategorii literatura dziecięca w konkursie Nagrody Literackiej m.st. Warszawy. 18 czerwca miało miejsce ogłoszenie laureatów 15. odsłony. W kategorii literatury dziecięcej nagrodzono tradycyjnie zarówno autora jak i ilustratora. Tegorocznymi laureatkami zostały Katarzyna Jackowska-Enemuo za tekst oraz Marianna Sztyma za ilustracje do książki „Tkaczka chmur”. To utkana na kanwie baśni opowieść o śmierci dziecka i symbolicznej wędrówce przez etapy żałoby. O książce na stronie Nagrody Literackiej m.st. Warszawy napisano: „Ilustracje Marianny Sztymy splatają się ze słowami Katarzyny Jackowskiej-Enemuo w misterną tkaninę dwuosnowową, poruszającą najczulsze struny duszy”. A Katarzyna Jackowska-Enemuo dodaje:
    Posłuchaj
    05:28 _PR2_AAC 2022_06_25-08-49-45 enemuo.mp3 Katarzyna Jackowska-Enemuo nagrodzona za "Tkaczkę chmur" (Poranek Dwójki)
     
  • poznaliśmy też szczegóły konkursu „Jawor - u źródeł kultury”, organizowanego przez Polskie Radio Kielce i Muzeum Wsi Kieleckiej. To konkurs skierowany do artystów i twórców ludowych z województwa świętokrzyskiego. 
    Posłuchaj
    07:15 _PR2_AAC 2022_06_25-09-16-05 kielce.mp3 Ogólnopolski finał festiwalu "Jawor - u źródeł kultury" (Poranek Dwójki)
     

PLAYLISTA

  1. Antonio Vivaldi Koncert Es-dur na skrzypce i wiolonczelę piccolo RV 515, I. Allegro Giuliano Carmignola, Mario Brunello Accademia dell’Annunciata
  2. Wernyhora A ja sobie na góreczce
  3. Claude Debussy Deux Arabesque, L. 66, II. Allegretto scherzando Jonas Vitaud
  4. Tęgie Chłopy Nie będę płakała
  5. Philip Glass Kwartet smyczkowy nr 3, „Mishima”, VI. Mishima Closing Kronos Quartet
  6. Hajda Banda Polka poleska
  7. Marco Antonio Guimaraes Dança dos Meninos UAKTI
  8. Giuseppe Verdi, Aria Sempre libera z opery La Traviata Rachel Willis-Sorensen (sopran) + Giovanni Sala (tenor) +Orchestra del Teatro Carlo Felice di Genova dyr. Frederic Chaslin
  9. Krajka Popłynęła łozina bystrą wodą
  10. Robert Schumann Miniatura fortepianowa z cyklu "Bunte Blatter", op. 99, I. Nicht schnell, mit Innigkeit Claire Desert
  11. Paul-Marie Barbier Melancolia
  12. Wernyhora Czerwona róża
  13. Orkiestra św. Mikołaja Pieśń sobótkowa
  14. Luigi Boccherini Koncert wiolonczelowy C-dur, I. Allegro Sonia Wieder-Atherton, Françoise Rivalland, Amaryllis Billet
  15. Francesco Tristano On Bull Galliard in D
  16. Andrzej Budz Melodia na dudach
  17. Naragonia Lente in Laren / Jane’s Boots
  18. Paule Maurice Tableaux de Provence, II. Cansoun per ma moi Alexandre Souillart, Matthieu Acar
  19. Wernyhora Żurba (Smutek)
  20. Paco de Lucia Entre dos aguas


***

Tytuł audycji: folkowy Poranek Dwójki 

Prowadził: Piotr Kędziorek

Data emisji: 24.06.2022

Godzina emisji: 7.00