Wratislavia Cantans: Narodziny muzyki współczesnej

Ostatnia aktualizacja: 12.09.2021 10:25
W audycji wysłuchaliśmy koncertu, który odbył się w ramach tegorocznego Festiwalu Wratislavia Cantans. Wysłuchamy fascynujących dzieł czterech kompozytorów, którzy z jednej strony wyznaczali horyzonty muzycznej współczesności, z drugiej zaś podejmowali twórczy dialog z przeszłością. Znakomitym solistom towarzyszyć będzie Narodowa Orkiestra Symfonicznej Polskiego Radia pod dyrekcją Lawrence'a Fostera.
Plakat koncertu
Plakat koncertuFoto: materiały prom.

Giovanni Antonini 1200.jpg
"Ideą festiwalu Wratislavia Cantans jest otwartość na różne style i interpretacje"

Program:

Narodziny muzyki współczesnej

Claude Debussy Preludium do "Popołudnia fauna", Alban Berg Sieben frühe Lieder, Arnold Schönberg Fünf Orchesterstücke op. 16 (wersja 1949), György Ligeti Koncert podwójny na flet, obój i orkiestrę

wyk. Narodowa Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia pod dyr. Lawrence'a Fostera, soliści: Joanna Freszel – sopran, Jan Krzeszowiec – flet, Maksymilian Lipień – obój

56. Międzynarodowy Festiwal Wratislavia Cantans im. Andrzeja Markowskiego (NFM, 10.09.2021)

***

Pierwszym utworem w programie jest zmysłowe i oniryczne Preludium do "Popołudnia fauna" Claude’a Debussy’ego, oparte na wierszu Stéphane’a Mallarmégo. Chociaż początkowo budziło duże kontrowersje ze względu na niekonwencjonalną harmonię, szybko zajęło stałe miejsce w repertuarze. Wprawiło także w zachwyt autora literackiego pierwowzoru, który napisał: "Pańska ilustracja do Popołudnia fauna nie dość, że nie tworzy dysonansu z moim tekstem, ale posuwa się dalej jeszcze w nostalgii i świetle, subtelnie, z obezwładniającym uczuciem i okazałością". Sławny kompozytor i dyrygent Pierre Boulez stwierdził, że powstanie tego dzieła jest początkiem muzycznej współczesności.

Alban Berg z kolei należał do artystów zorientowanej awangardowo drugiej szkoły wiedeńskiej, która za cel postawiła sobie rezygnację z zasad tradycyjnej harmonii. Jednak w odróżnieniu od Arnolda Schönberga i Antona Weberna kompozytor ten odwoływał się do tonalności funkcyjnej, co sprawia, że jego utwory są bardziej przystępne, emocjonalne i liryczne niż prace dwóch wspomnianych autorów. Berg pisał Sieben frühe Lieder w latach 1905–1908. Pierwotnie przeznaczył je na głos i fortepian, a wersja orkiestrowa powstała znacznie później – w 1928 roku.

Fünf Orchesterstücke (Pięć utworów na orkiestrę) Schönberg skomponował w 1909 roku, w szczególnym i trudnym dla siebie okresie, kiedy przeżywał osobisty i twórczy kryzys. Przełożyło się to także na pełen niepokoju, mroczny wyraz nowych dzieł. Na prośbę wydawcy autor opatrzył te kompozycje tytułami: Przeczucia, Przeszłość, Barwy, Perypetie oraz Recytatyw obbligato. Odzwierciedlają one czasy, w których utwory powstały, czasy fascynacji Freudowską psychoanalizą i kluczową dla niej nieświadomością. Zachwyca statyczne brzmienie części trzeciej, która Schönbergowi kojarzyła się z migotaniem słońca na powierzchni jeziora. Artysta zastosował w niej rewolucyjną technikę Klangfarbenmelodie (dosłownie znaczy to "melodia barw dźwiękowych"), polegającą na płynnym przenoszeniu dźwięków w akordach pomiędzy różnymi instrumentami.

Na koniec wysłuchamy Koncertu podwójnego na flet, obój i orkiestrę Györgya Ligetiego. Powstał on w 1972 roku, jest więc najpóźniejszą kompozycją, która znalazła się w programie tego wieczoru. Choć węgierskiego twórcę postrzegano jako radykalnego nowatora, on sam w swoich pismach i wypowiedziach podkreślał fascynację muzyką dawną, zwłaszcza niezwykle skomplikowaną polifonią niderlandzką okresu renesansu. Koncert podwójny jest tego świetnym przykładem – to muzyka skrajna, ewokująca nastrój grozy i niesamowitości za sprawą długo trzymanych dysonansowych współbrzmień, ale jednocześnie piękna i poruszająca.

materiały organizatora

Program 2 Polskiego Radia jest patronem medialnym 56. Festiwalu Wratislavia Cantans.

***

Tytuł audycji: Letnia promenada

Prowadził: Marcin Majchrowski

Data emisji: 12.09.2021

Godzina emisji: 20.00


 

Czytaj także

Wratislavia Cantans. "Ci wykonawcy gwarantują mistrzowski poziom"

Ostatnia aktualizacja: 31.08.2021 12:21
– Mamy bardzo ciekawy zestaw artystów, bo to są zarówno zespoły czy muzycy, którzy bywają często na festiwalu, jak Giovanni Antonini i jego Il Giardino Armonico, ale także Huelgas Ensemble, chór Bayerischen Rundfunks oraz nasze zespoły: orkiestra NOSPR-u, Orkiestra Leopoldinum czy Wrocław Baroque Ensemble i wielu, wielu innych artystów – mówił w Dwójce szef Narodowego Forum Muzyki Andrzej Kosendiak przed zbliżającym się 56. Festiwalem Wratislavia Cantans.
rozwiń zwiń