Nagroda ma przywrócić szacunek dla narodowej przeszłości, chronić wartości, dzięki którym Polska przetrwała przez lata zniewolenia.
Kapituła przyznaje nagrodę corocznie. Kapitule przewodniczy Prezes Instytutu Pamięci Narodowej. W skład kapituły wchodzą m.in. kolejni laureaci nagrody.
Jest ona przyznawana jest instytucjom, organizacjom społecznym i osobom fizycznym za szczególnie aktywny udział na rzecz upamiętniania historii polskiego Narodu w latach 1939–1989, a także za działalność publiczną zbieżną z ustawowymi celami Instytutu Pamięci Narodowej.
Dotychczasowi laureaci Nagrody
Elżbieta Zawadzka, Tomasz Strzembosz, Andrzej Zagórski, Janusz Kazimierz Zawodny, Komisja Historii Kobiet w Walce o Niepodległość, Studium Polski Podziemnej, Władysław Bartoszewski, Zespół redakcyjny Zrzeszenie „Wolność i Niezawisłość” w dokumentach, Zofia Leszczyńska, Barbara Otwinowska, Bolesław Nieczuja-Ostrowski, Stanisław Dąbrowa-Kostka, o. Józef Mońko, Stowarzyszenie „Archiwum Solidarności”, Czesława i Eugeniusz Cydzikowie, Andrzej Krzysztof Kunert, Zofia i Zbigniew Romaszewscy, Zakon oo. Paulinów.
W ostatniej edycji nagrody laureatami zostali zmarli niedawno Halina Martinowa i ks. prałat Wacław Karłowicz oraz Obywatelski Komitet Poszukiwań Mieszkańców Suwalszczyzny Zaginionych w Lipcu 1945 r. Pośmiertnie zaś Paweł Jasienica