"Dostać się do tej wsi za wszelką cenę, zobaczyć, sprawdzić, zlustrować, ustalić" – tych pięć nakazów stawia przed sobą Józef Mackiewicz w reportażu "Przez błotną pustynię wiedzie droga do raju". W audycji "Zawsze w kontrze" o reporterskiej działalności Józefa Mackiewicza opowiadali prof. Maciej Urbanowski – historyk literatury z Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz Mariusz Szczygieł, który reportaż "Ponary – Baza" na prośbę Hanny Krall włączył do opracowanej przez siebie "Antologii polskiego reportażu XX wieku".
Na skraju buntu
W audycji rozmawialiśmy o reporterze Józefie Mackiewiczu. W 1938 roku ukazał się tom jego reportaży "Bunt rojstów". O tej książce i jej autorze tak napisał Karol Zbyszewski: "Mackiewicz nie jest radosnotwórczy, mowy przy bankietach nie wprawiają go w baranią ekstazę. Po kraju nie jeździ salonkami ani ministerialnymi autami. To chroni go przed bezkrytycznością. Zawsze zagląda pod przykrywkę frazesów, szumnych deklaracji i nie tai tego, co tam spostrzega".
Metaforyczne rojsty
Tytułowe rojsty to metafora północno-wschodnich rubieży Rzeczpospolitej. - Mackiewicz pisze: "to są tysiące ludzi, o których nic nie wiemy" - cytował prof. Maciej Urbanowski. - Ta niewiedza prowadzi do rozmaitych błędów i zaniedbań, tym groźniejszych, że tuż po wschodniej stronie granicy jest groźny Związek Sowiecki. Także grozi tytułowym buntem.
- Jest to książka przestrzegająca przed buntem, który tli się na tych terenach. Zapowiedzią tego jest strajk rybaków nad jeziorem Narocz - opowiadał nasz gość. - Rojsty to z jednej strony kraina zupełnie unikalna i oryginalna, ale pełna mniej lub bardziej widocznych konfliktów socjalnych, klasowych, narodowościowych.
"Zawsze w kontrze" POSŁUCHAJ >>>>>
W maju 1943 roku Mackiewicz pojechał do Katynia i był świadkiem ekshumacji grobów polskich oficerów zamordowanych przez NKWD, a kilka miesięcy później był świadkiem mordu na Żydach dokonanego przez Niemców w podwileńskich Ponarach. Jako reporter dał świadectwo o tych wydarzeniach.
Czytaj także:
22:10 2022_09_05 21_29_17_PR2_Zawsze_w_kontrze v1.mp3 Józef Mackiewicz na reporterskich ścieżkach (Zawsze w kontrze/Dwójka)
***
Tytuł audycji: Zawsze w kontrze
Prowadziła: Dorota Gacek
Goście: prof. Maciej Urbanowski (historyk literatury z Uniwersytetu Jagiellońskiego) oraz Mariusz Szczygieł (reportażysta)
Data emisji: 5.09.2022
Godzina emisji: 21.30