Logo Polskiego Radia
Jedynka
Daniel Szablewski 23.12.2019

Rok 1949 - kolejny rok utrwalania władzy ludowej

2 stycznia 1949 roku powstał Zespół Pieśni i Tańca "Mazowsze". Dzień wcześniej powołano do życia na bazie majątków ziemskich Państwowe Gospodarstwa Rolne, w zamyśle władzy ludowej wzorcowe przedsiębiorstwa rolne. Rząd rozpoczął także przymusową kolektywizację, zrzeszanie chłopów w spółdzielnie produkcyjne. W roku powrotu istniejącego w okresie wojny systemu kartkowego i kończącej się pomocy UNRY. W "Historii żywej" opowiadamy o 1949 roku.

Ten rok obfitował w narodziny różnych socjalistycznych instytucji i organizacji. Także międzynarodowych jak Rada Wzajemnej Pomocy Gospodarczej zrzeszająca kraje Europy Wschodniej pozostające w strefie wpływów Moskwy. W kraju powołano: Związek Literatów Polskich, Państwową Komisję Planowania Gospodarczego, Centralną Radę Związków Zawodowych podporządkowaną PZPR, Związek Bojowników o Wolność i Demokrację. PSL i SL utworzyły Zjednoczone Stronnictwo Ludowe, satelickie wobec PZPR.

Ludowe państwo zagospodarowywało kolejne obszary życia Polaków wykazując nadal "rewolucyjną czujność", także w swoich szeregach. Za odchylenia prawicowo-nacjonalistyczne odsunięto od udziału we władzach PZPR: Gomułkę, Spychalskiego, Kliszkę. Nie ustawały represje aparatu bezpieczeństwa wobec AKowców. Na znak protestu samobójstwo popełniła kapitan Emilia Malessa, okupacyjna kierownik łączności zagranicznej Komendy Głównej AK. Podjęła współpracę z bezpieką po zapewnieniu przez funkcjonariuszy, że ujawnione przez nią osoby nie będą represjonowane. Były.

Z kolei Cud Lubelski (płacząca Matka Boska w Katedrze Lubelskiej) i pielgrzymi odwiedzający świątynię spowodowały antyreligijną kampanię władz. Objawem pogłębiającej się zależności od Moskwy była nominacja sowieckiego dowódcy Konstantego Rokossowskiego na ministra obrony narodowej i marszałka Polski.

W kulturze: sukces Haliny Czerny-Stefańskiej w pierwszym po wojnie Międzynarodowym Konkursie Chopinowskim. Znani pisarze i poeci w służbie przemian w Polsce Ludowej. Sławili partię, Bieruta, Dzierżyńskiego. Socrealizm, artystyczny implant ze Związku Sowieckiego służący celom propagandowym, zadomawia się w naszym kraju. W języku polskim, w imponującym nakładzie, wydano dzieła Lenina i Stalina. W Warszawie odsłonięto odbudowaną Kolumnę Zygmunta i otwarto trasę W-Z.

Na uchodźstwie socjalista Tadeusz Tomaszewski nowym premierem. Działalność zainaugurowała III Rada Narodowa - namiastka parlamentu. Ugrupowania opozycyjne wobec prezydenta Augusta Zaleskiego utworzyły Radę Polityczną na czele z Tomaszem Arciszewskim. Stała się znaczącą siłą skupiającą ugrupowania niepodległościowe.

***

Na audycje "Historia żywa" w poniedziałek (23.12) o godz. 21.05 Dorota Truszczak.

DS