Logo Polskiego Radia
Czwórka
Bartosz Chmielewski 10.05.2012

Radio Wolna Europa: naszą misją było dążenie do stopniowego samobójstwa

W czasach PRL-u RWE - jako jedno z nielicznych mediów - umożliwiało Polakom w kraju i za granicą dostęp nie tylko do rzetelnych informacji, ale też do zakazanej przez władzę muzyki. O historii tej instytucji opowiedziała w Czwórce jego korespondentka Jolanta Hajdasz.
Logo RWELogo RWE

- Nadawanie audycji jazzowych we wczesnych latach 50. było absolutnie na topie. Radio Wolna Europa trafiało do młodych ludzi, którzy nie mogli słuchać tej zakazanej przez partię muzyki w Polskim Radiu – wspominała Jolanta Hajdasz, autorka wydanej niedawno książki "Szczekaczka, czyli rozgłośnia RWE".

Okazją do powstania publikacji była przypadająca w tym roku 60. rocznica powstania Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa. Swoją siedzibę miało w Monachium. Nadawanie stałych audycji w języku polskim rozpoczęło 3 maja 1952. Po 1989 roku, już w wolnej Polsce, Jolanta Hajdasz przez dwa lata związana była z warszawskim biurem RWE, jako korespondentka z Wielkopolski. Swoją współpracę wspomina jako prawdziwe wyzwanie. 

- Wydawcy zamawiali poważne tematy, które inne rozgłośnie w Polsce uważały za nudne, nie interesujące słuchaczy. To kształtowało moje patrzenie na świat i przekonanie, że praca w radiu nie polega wyłącznie na dostarczaniu rozrywki. Czasem, choćby przez 10 minut, trzeba mówić słuchaczom poważnie o tym, co się gdzieś na świecie wydarzyło - opowiadała Hajdasz.

Ciekawy jest sposób, w jaki przez dziesięciolecia PRL zdobywano informacje z Polski. Oprócz oficjalnych kanałów, czyli polskich gazet, radia, RWE wypracowało sobie całą siatkę infromatorów. Byli nimi polscy aktywiści, korespondenci zagranicznych mediów mieszkający w Polsce, czy wreszcie osoby wyjeżdżające z Polski np. w delegacje. Były one "przechwytywane" i wypytywane szczegółowo, co się dzieje nad Wisłą. Po roku 1989 Radio uruchomiło w Warszawie duże biuro środkowoeuropejskie.

 - Naszą misja była powolna śmierć, walczyliśmy o wolne media w Polsce, walczyliśmy o to, żebyśmy byli niepotrzebni – podsumowała Hajdasz.

Aby dowiedzieć się więcej na temat historii RWE posłuchaj nagrania audycji.

W związku z 60. rocznicą rozpoczęcia nadawania audycji Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa z Monachium, Polskie Radio uruchomiło serwis wolnaeuropa.polskieradio.pl. Udostępniamy tam ponad 25 tysięcy archiwalnych dźwięków, które przedstawiają sytuację w Polsce i na świecie - od uruchomienia Rozgłośni 3 maja 1952 roku, aż do zakończenia działalności w połowie lat 90. W sumie pół miliona minut nagrań archiwalnych. To dźwiękowe dokumenty najważniejszych, często dramatycznych wydarzeń w Polsce – stalinizm, aresztowanie prymasa Wyszyńskiego, ucieczka pułkownika Światło, robotniczy bunt 1970, studencka rewolta 1968, masakra robotników na Wybrzeżu 1970, wybór Papieża, Solidarność, stan wojenny - wreszcie obrady Okrągłego Stołu.

bch