Logo Polskiego Radia
Jedynka
Andrzej Gralewski 28.01.2020

Rok 1957 - początek końca odwilży politycznej

11 stycznia 1957 roku do Warszawy przybył premier Chińskiej Republiki Ludowej Zhou Enlai. Chińskiej dyplomacji przypisywano powstrzymanie siłowego rozwiązania problemu "polskiego października". Kilka dni później odbyły się wybory do Sejmu. Mimo deklarowanych haseł dalekie od praworządności i demokracji. 94 procentowa frekwencja przyniosła ponad 98 procent poparcia dla  Frontu Jedności Narodu (PZPR, ZSL, SD, bezpartyjni).
Posłuchaj
  • Rok 1957 - początek końca odwilży politycznej (Historia żywa/Jedynka)
Czytaj także

Ukazał się pierwszy numer tygodnika "Polityka", broniącego linii nowego kierownictwa partii. Kilka dni wcześniej nieznani sprawcy porwali i zamordowali 16-letniego syna przewodniczącego PAX-u Bolesława Piaseckiego.

Z kolei IX Plenum KC PZPR  przyjęło uchwałę o odpowiedzialności partyjnej za wypaczenia w organach bezpieki. Padły konkretne nazwiska. Niebawem w procesach skazano Romkowskiego, Różańskiego, Fejgina na kilkanaście lat więzienia.

Wydarzenia października '56 roku nie uspokoiły nastrojów społecznych. Sierpień przyniósł strajki robotników m.in. w Warszawie, Wrocławiu, Poznaniu, na Śląsku. Najpoważniejszy w łódzkim MPK z żądaniami podwyżek płac, spacyfikowany przez ZOMO. Niemalże w tym samym czasie, kiedy na początku października 1957 roku minister spraw zagranicznych Adam Rapacki przedstawiał w ONZ swój plan utworzenia strefy bezatomowej w Europie Środkowej, w Warszawie zamieszki z powodu likwidacji, uważanego przez władzę za pismo "rewizjonistów", tygodnika "Po prostu", który odegrał istotną rolę  w przemianach rok wcześniej.  

Ponownie zaczęła działać Naczelna Izba Kontroli. Powstało prorządowe Chrześcijańskie Stowarzyszenie Społeczne. Zaś 25 lutego, już nowego, 1958 roku Sejm podjął uchwałę o obchodach Tysiąclecia Państwa Polskiego w latach 1960-66, pragnąc nadać im świecki charakter względem kościelnego programu Milenium Chrztu Polski. Parę miesięcy później Gomułka rzucił hasło "Tysiąc szkół na tysiąclecie".

4 maja doszło do zamieszek w Bolesławiu koło Olkusza między wiernymi Kościoła rzymskokatolickiego i Kościoła polskokatolickiego. Sympatia władz była po stronie tego drugiego. Wszelkie znaki na niebie i ziemi zapowiadały zmianę polityki państwa wobec Kościoła, ograniczenie nauki religii w szkołach, usuwanie z nich krzyży, utrudnienia w budowie obiektów sakralnych, wydawnictw kościelnych, propagowanie ateizmu. Dokonano rewizji w Instytucie Prymasowskim Ślubów Narodu na Jasnej Górze. Protestowali wierni, interweniowało ZOMO.

W kwietniu Władysław Gomułka na Kongresie Związków Zawodowych zaproponował utworzenie zwierzchniej dla rad robotniczych  Konferencji Samorządu Robotniczego, co okazało się  odchodzeniem od zasad października 1956 roku. W lipcu miał miejsce proces  Hanny Szarzyńskiej-Rewskiej, byłego żołnierza AK, uczestniczki zamachu na Kutscherę. To był pierwszy proces polityczny po  "październiku".     

Zapraszamy do wysłuchania całej audycji. 

***

Tytuł audycji: "Historia żywa"

Prowadzi: Dorota Truszczak

Gość: prof. Andrzej Nowak (historyk)

Data emisji: 27.01.2020

Godzina emisji: 21.07

kh