Logo Polskiego Radia
Polskie Radio
Bożena Sarnowska 04.07.2019

Maria Skłodowska-Curie - pierwsza kobieta z Noblem

- Wszystko, czym dysponowali w tym laboratorium było naprawdę nędzne, a jednak to tu robione były badania, które doprowadziły do odkrycia i wydzielenia polonu i radu - powiedział prof. Marcel Guillot, współpracownik Marii Skłodowskiej-Curie.
Maria Skłodowska-Curie z mężem Piotrem Curie w laboratorium. Paryż, 1900Maria Skłodowska-Curie z mężem Piotrem Curie w laboratorium. Paryż, 1900Vitold Muratov/Wikimedia Commons/dp
Posłuchaj
  • Sylwetka Marii Skłodowskiej-Curie - aud. Doroty Truszczak z cyklu "Naukowy Wieczór z Jedynką" z udziałem Małgorzaty Sobieszczak-Marciniak oraz prof. Andrzeja Kułakowskiego. Wspomnienia córki uczonej - Ewy i prof. Alicji Dorabialskiej (2007)
Czytaj także

85 lat temu, 4 lipca 1934, zmarła Maria Skłodowska-Curie, polska fizyczka i chemiczka, dwukrotna laureatka Nagrody Nobla.

Praca nad promieniotwórczością

Był rok 1897. 30-letnia Maria Skłodowska, po licencjacie z fizyki i matematyki na Sorbonie i po napisaniu pracy na temat magnetyzmu stali, rozpoczęła z mężem Piotrem Curie badania nad promieniotwórczością, odkrytą w 1896 roku przez francuskiego fizyka Henri Becquerela.

Pięć lat później w 1903 roku Henri Becquerel, Pierre Curie i Maria Skłodowska-Curie otrzymali Nagrodę Nobla w dziedzinie fizyki. Było to wydarzenie tym bardziej doniosłe, ponieważ po raz pierwszy w historii nagrodę tę przyznano kobiecie.

Wielkie odkrycie

18 lipca 1898 roku Maria Skłodowska-Curie i jej mąż Piotr Curie poinformowali świat, że odkryli polon. Uczeni nazwali nowy pierwiastek na cześć Polski.

- Jestem z tych, którzy wierzą, że nauka jest czymś bardzo pięknym - mówiła Maria Skłodowska-Curie.

Odkrywając polon i kilka miesięcy później rad, Maria Skłodowska-Curie stała się prekursorką współczesnej radiochemii. Dwa miesiące po odkryciu polonu, urodziła pierwszą córkę – Irène, również wybitną uczoną, późniejszą laureatkę Nagrody Nobla z chemii.

Portret uczonej

O postaci wielkiej uczonej, dwukrotnej noblistce oraz jej osiągnięciach mówili goście Doroty Truszczak: Małgorzata Sobieszczak-Marciniak, kier. Muzeum Marii Skłodowskiej- Curie oraz prof. Andrzej Kułakowski, chirurg onkolog, prezes Tow. Marii Skłodowskiej-Curie. "Naukowy Wieczór z Jedynką" został nadany w 2007 roku z okazji 140. rocznicy urodzin wybitnej Polki.

W programie udział wzięła także prof. Alicja Dorabialska, która odbyła staż u Marii Skłodowskiej-Curie na przełomie 1925 i 1926 roku.

- Pani Curie uważała, że każda praca naukowa musi być własnością całej ludzkości i tych rzeczy nie sprzedaje się za pieniądze - mówiła prof. Dorabialska. - Doceniała wartość swego odkrycia. I dodała: - Dziwny był jej stosunek do sławy. Maria Skłodowska-Curie bała się sławy, uważała, że sława bardziej zawstydza niż cieszy.

Postęp w onkologii

Nowoczesna walka z rakiem zaczęła się od dwóch epokowych odkryć: promieni X, dokonanego przez Roentgena w 1895 roku oraz polonu i radu. Dało to impuls do rozwoju nowych gałęzi chemii, fizyki oraz medycyny.

Małżonkowie Curie sami poddawali się eksperymentom, wykorzystując do badań odkryte przez siebie pierwiastki. Piotr Curie poddał swoje ramię kilkugodzinnemu działaniu radu, a powstałą trudno gojącą się ranę obserwował i opisał.

Sława

Za swoje prace Maria Skłodowska-Curie oraz jej mąż zostali wyróżnieni licznymi nagrodami m.in. Plante, Lacaze, Gegner, Osiris, Medalem Davy.

W roku 1903 Maria i Piotr Curie otrzymali wspólnie z Becquerelem Nagrodą Nobla z fizyki. Rok później Maria urodziła drugą córkę, Ewę – przyszłą biografkę matki, pianistkę i działaczkę pokojową.

Kiedy w 1934 roku Maria Curie-Skłodowska zaczęła czuć się coraz gorzej lekarze zdiagnozowali grypę, a później gruźlicę. Pobyt w sanatorium umożliwił lekarzom zdiagnozowanie prawdziwych przyczyn osłabienia – złośliwą anemię oraz zaawansowaną chorobę popromienną wywołaną przez promieniowanie jonizujące. Maria Curie-Skłodowska zmarła 4 lipca 1934.

Wspomnienia Ewy Curie także znalazły się w audycji Doroty Truszczak. Co mówiła o swojej wielkiej matce? Posłuchaj w audycji "Naukowy Wieczór z Jedynką".

bs

Więcej na
Wybory Kulinarnego Bloga Roku to stworzenie interaktywnej platformy kulinarnej pod auspicjami marki Lurpak.
Akcja skierowana jest do blogerów i pasjonatów dobrego jedzenia, gdzie każdy może zaistnieć, rywalizować i oczywiście dotrzeć ze swoimi przepisami do szerokiej grupy ludzi.
Podsumowaniem akcji będzie wydanie książki kucharskiej z przepisami najlepszych polskich blogów, a nagrodą dla zwycięzcy jest wyjazd do Kopenhagi, gdzie będzie mógł zjeść kolację w restauracji NOMA, która zdobyła tytuł najlepszej restauracji świata.
Serdecznie zapraszamy do głosowania na Kulinarnego Bloga Roku oraz wspólnego gotowania!
Skąd pomysł na AUDYCJĘ?
Odkrycie nowego dania większym jest szczęściem dla ludzkości niż odkrycie nowej gwiazdy” – to cytat z dziewiętnastowiecznej „Fizjologii smaku” Anthelme Brillat-Savarina i my ku szczęściu ludzkości będziemy odkrywać nowe smaki i ich nieoczywiste połączenia. Ośmielimy wszystkich nieśmiałych i przekonamy niedowiarków, że gotowanie nie jest trudne i warto wykorzystać wszelkie okazje do kulinarnej kreacji. Zapraszam do słuchania, czytania, przesyłania własnych przepisów, ale przede wszystkim zapraszam do kuchni.

Katarzyna Pruchnicka