"Tove Jansson Mama Muminków"

Ostatnia aktualizacja: 05.11.2012 13:07
Do tej pory czerpaliśmy wiedzę o Tove Jansson z okruchów - z gazetowych rewelacji i nużąco przewidywalnych "szkolnych" wypracowań dziennikarskich. Wreszcie biografia pióra Boel Westin przynosi ogrom wiedzy o "Mamie Muminków"!
Fragment okładki książki Tove Jansson Mama Muminków
Fragment okładki książki "Tove Jansson Mama Muminków"Foto: Fot. materiały promocyjne
/

Genialne książki dla dzieci są genialne nie bez powodu. Stoi za nimi niezwykła siła osobowość autorów. Talent, jaki zdarza się raz na milion - tajemniczy splot okoliczności, rodzinnego bagażu, determinacji, młodzieńczych zranień, rozczarowań i pasji. Muminki podbiły serca ludzi w każdym wieku, na wszystkich kontynentach. A zatem - zgadujemy - sekret kryje się w biografii? Może, wziąwszy życiorys Tove pod lupę, znajdziemy kluczowy punkt - tę magiczną chwilę, kiedy młoda malarka z perkatym nosem przemieniła się w sławną na całym świecie "Mamę Muminków"? Czego trzeba było, aby trafić w sedno (nienazwanych, domyślnych) potrzeb małego czytelnika? Co wyzwoliło ukryty potencjał pisarki?... Trauma? Olśnienie? Miłość?

Do tej pory czerpaliśmy wiedzę o Tove z okruchów - z gazetowych rewelacji i nużąco przewidywalnych "szkolnych" wypracowań dziennikarskich. Niektóre detale życiorysu pisarki zostały wyeksploatowane do cna, polerowane tak długo, aż zatraciły sens i kształt. I oto - hurra! - mamy grubą jak cegła, rzetelną i drobiazgową biografię, sporządzoną w oparciu o ogromne archiwum domowe, jakim po śmierci pisarki opiekowała się Tuulikki Pietilä - życiowa partnerka Tove (nota bene - pierwowzór muminkowej Too-tiki). Ten papierowy skarb i wszystkie sekrety  powierzone zostały, po śmierci pisarki, profesor Boel Westin - zaufanej przyjaciółce domu, znanej literaturoznawczyni, która doktoryzowała się w oparciu o dorobek literacki Tove Jansson.

Pamiętniki pisarki, pisane przez niemal całe życie, tysiące listów, a nawet szpargały i notatki - wszystko to posłużyło autorce biografii do sporządzenia "mapy" długiego, bardzo pracowitego i twórczego życia Tove. Jest to zapis rzeczowy - jak to mapa. Autorka unika wartościowania, nadinterpretacji i zbyt pochopnych sądów. Jest lojalna wobec pisarki, która własne dzieciństwo i atmosferę domu zawarła w przetworzonej literacko, subiektywnej kreacji - w książce "Córka Rzeźbiarza".

/

Mamy zatem dwa wiarygodne źródła wiedzy o Tove: jedno, pisane "ze środka" - emocjonalne, zmysłowe, osobiste, ale też rozmyślnie ubrane w kostium cudzego losu, nie aspirujące do bycia autobiografią. I drugie - pisane "od zewnątrz" - solenne, zbudowane na korespondencji i dziennikach - odwołujące się do faktów bardziej niż do uczuć. Ten rozległy "portret życia" systematyzuje i objaśnia fenomen niezwykłej pisarki. Szkicuje tło - dla nas egzotyczne, bo odległe kulturowo. Rodzina Jansson była przecież częścią fińskiej bohemy - szczególnym klanem, spajanym artystycznymi aspiracjami, ale i podzielonym różnicami światopoglądowymi, które silnie pogłębiły się podczas wojny. Boel Westin odsłania to, co w doświadczeniu wybitnej artystki, jaką była Tove, wspólne, ludzkie, sprytnie zaszyfrowane w baśniowej metaforze, a co z jej książek uczyniło ponadnarodowy, uniwersalny kanon literacki. Niesłusznie redukowana do roli "Mamy Muminków" Tove Jansson była w istocie znakomitą pisarką dla każdej generacji, czego dała dowody w swoich "dorosłych" książkach ("Lato", "Podróż z małym bagażem"). Dzięki biografii Boel Westin możemy tropić ścieżkę spełnionego życia pisarki, która posiadła sekret literackiego "esperanto" - języka zrozumiałego dla wszystkich dzieci... I wszystkich trolli. Autorką wstępu do publikacji jest Joanna Olech.

Premiera książki: 7 listopada 2012 roku .

Zobacz więcej na temat: dzieci podróże KSIĄŻKA