Dlaczego "tu nie ma chleba", a nie "tu nie jest chleb" ?

Ostatnia aktualizacja: 26.07.2019 17:30
"Popatrz, jak wszystko szybko się zmienia, coś jest, a później tego nie ma" śpiewał Sidney Polak w piosence "Otwieram wino". No właśnie, dlaczego czegoś "nie ma", a nie coś "nie jest"? Profesor Katarzyna Kłosińska, jak zawsze, ma przygotowaną odpowiedź.
Audio
  • "Język polski lubi wyrazistą negację" (Co w mowie piszczy?/Trójka)
Zdjęcie ilustracyjne
Zdjęcie ilustracyjneFoto: shutterstock.com/Scorpp

– Tak byłoby logiczniej i tak kiedyś było, do XVI wieku. Znalazłam takie stare zdanie "Nie bądź jako koń, a muł, ichże nie jest rozum". Na dzisiejszy język przetłumaczylibyśmy to "Nie bądź jako koń czy muł, w których nie ma rozumu". Tam występował mianownik i przez to to nie było wyraziste. Język polski lubi wyrazistą negację. Dlatego zaczęto wymuszać konstrukcję, która wymusza użycie dopełniacza, dzięki temu łatwo odróżnićć zdanie zaprzeczone od niezaprzeczonego – tłumaczy nasza Trójkowa językoznawczyni.

Dlaczego chleb z pszenicy jest "pszenny", a piwo z tym samym składnikiem jest "pszeniczne"? Skąd wziął się zwrot "wylać dziecko z kąpielą"?

Zapraszamy do wysłuchania dołączonej audycji.

***

Tytuł audycji: Co w mowie piszczy?
Prowadzi: prof. Katarzyna Kłosińska
Data emisji:
 26.07.2019
Godzina emisji: 17.21

kr/kw

Czytaj także

Jakie jest pochodzenie słowa "dziecko"?

Ostatnia aktualizacja: 31.05.2019 18:00
– Dawniej nie dostrzegano tego, że dziecko może występować jako pojedyncza istota. Widziano tylko zbiorowość dzieci – mówi prof. Katarzyna Kłosińska.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Czy możemy mówić o "sezonie" serialu?

Ostatnia aktualizacja: 07.06.2019 17:30
Pan Bartosz zwraca uwagę, że słowo to – zaczerpnięte z amerykańskiej odmiany języka angielskiego – "kłuje w uszy". Zdaniem słuchacza, dużo zgrabniej brzmią określania: "kolejna seria" lub "kolejna część".
rozwiń zwiń

Czytaj także

"Dokąd" czy "gdzie" idziemy?

Ostatnia aktualizacja: 14.06.2019 17:30
Pan Bartek z Wrocławia poprosił prof. Kłosińską o omówienie par słów: "dokąd" i "gdzie", oraz "dlaczego" i "czemu".
rozwiń zwiń