31 lat temu odbyły się wybory, które przesądziły o upadku PRL

Ostatnia aktualizacja: 04.06.2020 07:30
4 czerwca 1989 roku, na mocy porozumień między władzami PRL a częścią opozycji odbyły się częściowo wolne wybory parlamentarne. Zwycięstwo "Solidarności" otworzyło nową epokę w najnowszych dziejach Polski oraz wpłynęło na proces upadku komunizmu w Europie Środkowej.
Audio
  • 31 lat temu odbyły się wybory, które przesądziły o upadku PRL (zapraszamy do Trójki - ranek)
Wybory do Sejmu i Senatu. Nz: lokal obwodowej komisji wyborczej
Wybory do Sejmu i Senatu. Nz: lokal obwodowej komisji wyborczejFoto: PAP/Stanisław Jakubowski

– To było wydarzenie, które było jakby głosem społeczeństwa, większości społeczeństwa. Zaakceptowano porozumienia, które otwierały transformację ustrojową. To dzięki tym wyborom, temu, jak one wyglądały, okazało się, że te porozumienia Okrągłego Stołu nie idą wystarczająco daleko – powiedział historyk prof. Andrzej Paczkowski.

– Mniej więcej 3/4 głosów oddanych było za "Solidarnością", to znaczy, że te 3/4 głosujących, aktywnych obywateli, żądało zasadniczych zmian a nie rozłożonych na lata, powolnych, ewolucyjnych przesunięć. Rozpoczęła się nie reforma ustroju, tylko transformacja ustroju. To jest różnica, czy coś się naprawia, czy coś się zmienia. To dzięki tym wyborom polska opinia publiczna dała wyraz swojej chęci zmianie a nie poprawkom – podkreślił.

Rozmiary zwycięstwa zaskoczyły

Warszawa wybory 4 czerwca 1989 PAP 1200x660.jpg
Wybory 4 czerwca 1989 - droga do wolności

4 czerwca 1989 roku odbyła się I tura wyborów do Sejmu i Senatu. W wyborach do Senatu kandydaci Komitetu Obywatelskiego uzyskali 92 mandaty, strona koalicyjna ani jednego. Z kolei w wyborach do Sejmu "Solidarność" zdobyła 160 ze 161 możliwych do zdobycia miejsc. Kandydaci koalicyjni z 299 przysługujących im mandatów uzyskali zaledwie trzy. Natomiast na 35 kandydatów z listy krajowej, na której znajdowali się czołowi przedstawiciele koalicji rządowej, tylko dwaj otrzymali ponad 50 proc. głosów, co zgodnie z ordynacją oznaczało, że pozostali zostali wyeliminowani, a 33 mandaty poselskie będą nieobsadzone. 

Wybory zakończyły się zwycięstwem "Solidarności", którego rozmiary zaskoczyły nie tylko komunistów, lecz i stronę opozycyjną. 


8 czerwca na posiedzeniu Komisji Porozumiewawczej przedstawiciele "S" zgodzili się na zmianę ordynacji wyborczej, umożliwiającej obsadzenie 33 mandatów z listy krajowej przez koalicyjnych kandydatów. 12 czerwca Rada Państwa wydała dekret zmieniający ordynację wyborczą do Sejmu X kadencji. Na jego podstawie 33 mandaty z listy krajowej miały być przekazane do okręgów i obsadzone w II turze wyborów.

Odbyła się ona 18 czerwca 1989 roku. "S" zdobyła jedyny brakujący jej mandat poselski oraz 7 z 8 pozostałych do obsadzenia mandatów senatorskich. Strona rządowa miała 294 mandaty zapewnione w Sejmie. Kandydaci "Solidarności" uzyskali w wyborach 260 miejsc w 560-osobowym Zgromadzeniu Narodowym.

Kolejne tygodnie pokazały, że zwycięstwo "S" pozwoliło doprowadzić do powołania na stanowisko szefa Rady Ministrów Tadeusza Mazowieckiego. Ukoronowaniem zwycięstwa było uzyskanie przez premiera wotum zaufania: 24 sierpnia 1989 roku zdobył poparcie 378 posłów spośród 423 biorących udział w głosowaniu.

Kilka tygodni później w krajach Europy Środkowej rozpoczęły się przemiany, które doprowadziły do upadku systemów komunistycznych. Za symboliczny początek Jesieni Narodów uważane są właśnie wybory z 4 czerwca 1989 roku.

Okrągły Stół i wybory 4 czerwca 1989 roku. Profil: Polska Agencja Prasowa

***

Tytuł audycji: Zapraszamy do Trójki – ranek
Prowadzi: Marcin Łukawski
Gość: Prof. Andrzej Paczkowski (historyk)
Rozmawiała: Izabela Woźniak
Data emisji: 4.06.2020
Godzina emisji: 7.24

Trójka/PAP/kk/kr

Czytaj także

Kapsuła czasu w Ziębicach została otwarta. Co znaleziono w środku?

Ostatnia aktualizacja: 12.05.2020 06:30
Ziębice – mała miejscowość na Dolnym Śląsku może zapisać się na mapie atrakcji historycznych. Podczas remontu budynku dawnego kościoła ewangelickiego robotnicy odnaleźli… kapsułę czasu.  
rozwiń zwiń

Czytaj także

Kajko i Kokosz w wersji animowanej! Kultowy komiks PRL trafi na małe ekrany

Ostatnia aktualizacja: 02.06.2020 07:55
Ruszyła produkcja serialu animowanego o Kajku i Kokoszu! Otoczony kultem komiks Janusza Christy o przygodach dwóch słowiańskich wojów na ekran przeniesie niezależne studio animacji EGo Film we współpracy z Fundacją Kreska zajmującą się promowaniem i ochroną spuścizny sopockiego rysownika.
rozwiń zwiń