X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem

"Lata wojny" - przypominamy najważniejsze wydarzenia II wojny światowej

Ostatnia aktualizacja: 05.09.2014 10:00
W roku 1939 rozpoczęły się dramatyczne lata wypełnione działaniami wojskowymi na wielką skalę. Wtedy też, już drugi raz w XX wieku, uruchomiła się zasada domina w relacjach międzynarodowych. Komu najbardziej zależało na wojnie? Dlaczego jej zakończenie ma różne daty?
Audio
  • Rok 1939 - pierwszy odcinek cyklu "Lata wojny" autorstwa Damiana Kwieka (Zapraszamy do Trójki - ranek)
  • Rok 1940 - drugi odcinek cyklu "Lata wojny" autorstwa Damiana Kwieka (Do południa/Trójka)
  • Rok 1941 - trzeci odcinek cyklu "Lata wojny" autorstwa Damiana Kwieka (Zapraszamy do Trójki - popołudnie)
  • Rok 1942 - czwarty odcinek cyklu "Lata wojny" autorstwa Damiana Kwieka (Zapraszamy do Trójki - popołudnie)
  • Rok 1943 - piąty odcinek cyklu "Lata wojny" autorstwa Damiana Kwieka (Zapraszamy do Trójki - popołudnie)
  • Rok 1944 - szósty odcinek cyklu "Lata wojny" autorstwa Damiana Kwieka (Zapraszamy do Trójki - popołudnie)
  • Rok 1945 - ostatni odcinek cyklu "Lata wojny" autorstwa Damiana Kwieka (Zapraszamy do Trójki - popołudnie)
Marszałek Wilhelm Keitel podpisuje akt bezwarunkowej kapitulacji niemieckiego Wehrmachtu w sowieckiej centrali w Karlshorst, Berlin.
Marszałek Wilhelm Keitel podpisuje akt bezwarunkowej kapitulacji niemieckiego Wehrmachtu w sowieckiej centrali w Karlshorst, Berlin. Foto: Wikimedia Commons/Domena publ. Źr.: National Archives and Records Administration

1 września 1939 to dzień, który w Polsce uznajemy za początek II wojny światowej, choć kluczowi uczestnicy tej batalii przyjmują, że konflikt zbrojny rozpoczął się później. 1 września o godzinie 4.48 pancernik Schleswig-Holstein zaatakował Westerplatte. Polska była pierwszym krajem, który zderzył się z niemieckim natarciem militarnym i pierwszym, który stawił Hitlerowi opór.

Warszawa liczyła na pomoc sojuszników - Wielkiej Brytanii i Francji. Wprawdzie Londyn i Paryż wypowiedziały wojnę Niemcom 3 września, ale za słowami nie poszedł generalny atak na Rzeszę. 17 września rosyjski przedstawiciel poinformował ambasadora Polski w Moskwie o rozpadzie Państwa Polskiego.

Zobacz serwis specjalny o II wojnie światowej >>>

- To wcale nie Hitler, a Stalin najbardziej chciał wojny - twierdzi historyk, prof. Paweł Wieczorkiewicz. Obydwaj przywódcy mieli jednak na celu napaść na Polskę i podział kraju między Niemcy i Związek Sowiecki. Drogę do celu otwierał tajny protokół paktu Hitler-Stalin. Porozumienie określało też przyszłość Litwy, Łotwy, Estonii, Finlandii i Rumunii. W październiku Rosjanie utworzyli bazy wojskowe w krajach bałtyckich. Taki był początek konfliktu, który na przestrzeni lat przyniósł dramatyczne żniwo.

W roku 1940 III Rzesza triumfowała w Europie. 22 czerwca Francja i Niemcy podpisały rozejm. Jak podkreśla historyk z Uniwersytetu Warszawskiego dr Janusz Osica, upadek Francji przyniósł zachwianie całego starego kontynentu. - Ten kraj, który nas w 1939 roku opuścił i zdradził, doświadczył tego, co powiedział Churchill. Nie chciał wojny, a miał i wojnę i hańbę - mówi. Wraz z katastrofą Francji, w gruzach legł cały ład wersalski, fundament struktury Europy.

Sukcesy dwóch pierwszych lat wojny ośmieliły sojuszników, którzy wywołali konflikt. Związek Sowiecki opanował Europę Wschodnia, Niemcy kontrolowały prawie cała pozostałą część Starego Kontynentu. W 1941 roku zmieniło się wszystko. - Gdybyśmy to porównali do sceny teatralnej, to można powiedzieć, aktorzy i dekoracje uformowały się w ostatecznym szyku. 22 czerwca Hitler napada na Związek Sowiecki, co dla nas było wydarzeniem bardzo radosnym, ponieważ dwaj zbrodniarze, zaborcy Polski, rzucili się sobie do gardła - dodaje dr Janusz Osica. Początkowo udany atak ostatecznie okazał się katastrofą, Adolf Hitler nie docenił prozaicznych okoliczności: Rosyjskiego klimatu i ogromnego obszaru na którym trzeba było prowadzić działania wojenne. Dodatkowo pod koniec roku, w wyniku ataku na Pearl Harbor USA wypowiedziały Japonii wojnę. Ten fakt postawił niemiecką koalicję w arcytrudnej sytuacji.

Początek roku 1942 nie wyglądał jeszcze źle z punktu widzenia państw Osi. Japonia odnosiła sukcesy na Dalekim Wschodzie, wiosną Cesarstwo panowało na morzach Azji Południowo-Wschodniej. Niemcy i Włosi latem wygrywali w Afryce z Brytyjczykami. Jednak druga połowa koalicji Adolfa Hitlera przyniosła porażki. Między 3 a 5 czerwca Amerykanie pokonali japońską flotę w rejonie wysp Midway. To wydarzenie okazało się przełomem na dalekowschodnim froncie.  Gorycz porażki musieli też znieść w Afryce Północnej Niemcy. Zwycięski dotąd feldmarszałek Rommel przegrał z Brytyjczykami pod Al-Alamajn.
W tym czasie w Europie Wschodniej toczyła się już inna, ważna bitwa. Pod Stalingradem III Rzesza miała się przekonać, że przegra z Sowietami i warunkami panującymi na północ od Kaukazu. Walka rozstrzygnęła się tam w roku 1943.

2 lutego ZSRR pokonał Niemców pod Stalingradem i to był początek nowych problemów Adolfa Hitlera. 5 lipca zaczęły się walki na Łuku Kurskim. Rozstrzygającym punktem walki było starcie pod Prochorowką - największa bitwa pancerna II wojny światowej. III Rzesza poniosła kolejną klęskę tracąc inicjatywę na froncie wschodnim.
W Afryce Północnej Anglicy zepchnęli Niemców i Włochów na przyczółek tunezyjski, otworzyli sobie tym samym drogę przez Morze Śródziemne do Europy. 3 września alianci pojawili się na Półwyspie Apenińskim.
Widmo klęski Hitlera zaczyna być wyraźniej widoczne, kiedy Zachodowi i ZSRR udaje się nawiązać ścisłą współpracę. Doszło do podziału wpływów w wyniku którego przesądzono, że Polska po zakończeniu działań zbrojnych niepodległości nie odzyska. W listopadzie wielka trójka, czyli Churchill, Stalin i Roosevelt, spotkała się w Teheranie. Zachodni przywódcy podali Polskę Stalinowi na talerzu. W 1943 roku, po raz drugi w ciągu kilkudziesięciu lat, losy Rzeczpospolitej zostały rozstrzygnięte bez jej udziału.

Rok 1944 to dla Niemców na froncie wschodnim pasmo porażek. III Rzesza jest w stałym odwrocie, musi wycofywać się z Europy Wschodniej i Bałkanów.

18 maja szturm z udziałem polskich żołnierzy na Monte Cassino przyniósł powodzenie. - Monte Cassino urosło do rangi symbolu na świecie - mówił po wojnie  Naczelny Wódz Polskich Sił Zbrojnych gen. Władysław Anders.

Dwa tygodnie później alianci rozpoczęli kluczową dla 1944 roku batalię. 6 czerwca ruszył desant w Normandii. To miało być decydujące uderzenie w III Rzeszę.

Na początku maja 1945 r. upadła stolica II Rzeszy. Jednak kilka dni wcześniej miało miejsce wydarzenie znacznie bardziej symboliczne dla historii II wojny światowej. Adolf Hitler popełnił samobójstwo.

Zastępujący go admirał Karl Doenitz przemówił natychmiast do narodu próbując podtrzymać rodaków na duchu, jednak już tydzień po samobójstwie Niemcy skapitulowały w Europie. Walki nadal trwały m.in. w Afryce i na Dalekim Wschodzie. Tak naprawdę II wojna światowa zakończyła się dopiero 2 września 1945 r.

Zapraszamy do wysłuchania specjalnego cyklu "Lata wojny" przygotowanego przez Damiana Kwieka.

(fbi, ei, mk, mp)

Czytaj także

"Trudno sobie wyobrazić Solidarność bez 1944 roku"

Ostatnia aktualizacja: 01.08.2011 21:08
- Trudno sobie wyobrazić "Solidarność" i '89 rok bez doświadczenia Powstania Warszawskiego oraz doświadczenia ludzi walczących w Armii Krajowej - twierdzi Robert Kostro, dyrektor Muzeum Historii Polski.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Polska bitwa o Normandię

Ostatnia aktualizacja: 20.08.2014 12:21
Bitwa pod Falaise we francuskiej Normandii była jednym z decydujących momentów walk na froncie zachodnim. W batalii wielką rolę odegrała 1. Dywizja Pancerna pod dowództwem generała Stanisława Maczka.
rozwiń zwiń

Czytaj także

75. rocznica zawarcia paktu Ribbentrop-Mołotow. "To był czwarty rozbiór Polski"

Ostatnia aktualizacja: 23.08.2014 13:15
W Moskwie 23 sierpnia 1939 roku ministrowie spraw zagranicznych III Rzeszy i Związku Radzieckiego zawarli porozumienie i podzieli terytorium naszego kraju.
rozwiń zwiń

Czytaj także

"Polacy wymazani": Wolne Miasto Gdańsk i jego niezwykli bohaterowie

Ostatnia aktualizacja: 31.08.2014 17:55
Muzeum Historii Miasta Gdańska wraz ze stołecznym Domem Spotkań z Historią przygotowują wystawę "Polacy wymazani". Będzie ją można oglądać od 2 września przy Krakowskim Przedmieściu 32 w Warszawie.
rozwiń zwiń

Czytaj także

"Portrety wojenne": zapomniani bohaterowie na ekranie kina i telewizji

Ostatnia aktualizacja: 31.08.2014 22:22
Już w najbliższy wtorek (2 września) w warszawskim kinie Iluzjon i telewizyjnej Dwójce premierowy pokaz "Portretów wojennych". O cyklu filmów dokumentalnych rozmawialiśmy z jego twórcami w audycji "Trójkowo, filmowo".
rozwiń zwiń