Polewanka albo śmiergust, czyli lany poniedziałek na Podhalu

Ostatnia aktualizacja: 05.04.2021 14:30
– Z tej okazji szły w ruch wiadra, garnki, co mieli większego pod ręką, by te dziewczęta oblać – opowiada Hanna Malacina-Karpiel. Bycie oblaną wodą świadczyło o powodzeniu, więc przemoczone panny nie miały w zwyczaju narzekać. Przy ładnej pogodzie dziewczęta mogły nawet zostać wrzucone do strumienia. 
Podhale. Śmigus-dyngus - zwyczaj polewania się wodą. W zabawie o charakterze ludowym uczestniczy młodzież z zespołu Małe Podhale (kwiecień 1981 roku)
Podhale. Śmigus-dyngus - zwyczaj polewania się wodą. W zabawie o charakterze ludowym uczestniczy młodzież z zespołu Małe Podhale (kwiecień 1981 roku)Foto: PAP/Tomasz Listopadzki

dyngus_663.jpg
Lany poniedziałek – prastary zwyczaj

W śmigus-dyngus chłopcy oblewali dziewczęta wszędzie, nawet w drodze do kościoła. Jedna ze starszych góralek przyznała, że ona wciąż w lany poniedziałek polewa najbliższych, w tym zięcia i wnuka, choć raczej symbolicznie. – Kiedyś to się lało wiadrami, czym łatwiej – opowiada. 


Posłuchaj
03:13 _PR3_AAC 2021_04_05-10-51-28 Lany poniedziałek.mp3 Wielkanocny Poniedziałek na Podhalu. Jak zmieniała się tradycja? (Trójkowy dyngus kulturalny)
wielkanoc jedzenie 1200 pap.jpg
Wielkanocna symbolika, obrzędy i zwyczaje

 

Po II wojnie światowej pojawiła się moda na polewanie… perfumami zamiast wodą. Zwyczaj ten praktykowali nie tylko młodzi. – Nawet dziadek babkę, tak też się zdarzało – przyznaje Hanna Malacina-Karpiel.

Śmigus-dyngus występował w historii także jako dwa odrębne zwyczaje. Śmigus to smaganie łodygami roślin, dyngus był związany z oblewaniem wodą. Pierwsze wzmianki dotyczące świątecznego oblewania wodą w Polsce pochodzą z XIV wieku.

Lubię Małopolskę/Wielkanocne zwyczaje w Małopolsce

Śmigus-dyngus jest tradycją podtrzymywaną głównie w środkowej Europie. Poza Polską jest znany także na Ukrainie, Słowacji, w Czechach i lokalnie na Węgrzech.

***

Tytuł audycji: Trójkowy dyngus kulturalny
Prowadzi: Piotr Łodej
Autor materiału reporterskiego: Przemysław Bolechowski
Data emisji: 05.04.2021
Godzina emisji: 10.52

gs/kr

Czytaj także

Filozof o duchowym wymiarze Wielkanocy w dobie pandemii

Ostatnia aktualizacja: 08.04.2020 09:55
– To jest pewien rodzaj doświadczenia, które daje okazję do trzeźwego spojrzenia na pewny mit, według którego jesteśmy zdolni zarządzać wszystkim. Planowanie jest dobre, ale nie dotyczy wszystkich obszarów naszej rzeczywistości – mówił w Trójce filozof dr Dariusz Karłowicz.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Tytus Chałubiński. Król Tatr z Mazowsza

Ostatnia aktualizacja: 12.01.2021 11:30
Muzeum Tatrzańskie przygotowało pierwszą wirtualną wystawę "T jak Tytus. Opowieść o Królu Tatr" poświęconą patronowi muzeum, Tytusowi Chałubińskiemu. Jest unikalna nie tylko dlatego, że odbywa się w 200-lecie jego urodzin, ale także dlatego, że można na niej obejrzeć nieprezentowane nigdy wcześniej eksponaty.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Wielkanoc kiedyś i dziś. Przenikanie się tradycji

Ostatnia aktualizacja: 03.04.2021 08:50
Wielkanoc – święto ruchome przypadające na pierwszą niedzielę wiosennej pełni Księżyca i czas, gdy ta pora roku przejmuje panowanie nas światem, jest obchodzone przez chrześcijan już od II w.n.e. Wiele z kultywowanych wówczas zwyczajów dawno odeszło w zapomnienie, wiele – w bardziej lub mniej zmienionej formie – przetrwało do dziś.  
rozwiń zwiń