Polscy Tatarzy – co po nich ocalało?

Ostatnia aktualizacja: 28.07.2020 22:00
"U nas każdy jest prorokiem. O Tatarach w Polsce" – pod takim tytułem 22 lipca ukazała się książka Bartosza Panka. 
Potyczka Kozaków z Tatarami  fragment ryciny Aleksandra Orłowskiego datowanej na rok 1820
Potyczka Kozaków z Tatarami – fragment ryciny Aleksandra Orłowskiego datowanej na rok 1820Foto: polona.pl

"U nas każdy jest prorokiem. O Tatarach w Polsce" Bartosz Panek, Wydawnictwo Czarne "U nas każdy jest prorokiem. O Tatarach w Polsce" Bartosz Panek, Wydawnictwo Czarne

Wielbiciele Podlasia dobrze znają Kruszyniany i Bohoniki. Miłośnicy Sienkiewicza z pewnością pamiętają Lipków. Ale nawet ci, którzy słyszeli o polskich Tatarach, zaliczają ich raczej do barwnej, egzotycznej przeszłości.


Posłuchaj
48:36 2020_07_28 21_09_13_PR3_Klub_Trojki.mp3 Dzieje polskich Tatarów (Klub Trójki)

 

Przybyli na Litwę pod koniec XIV wieku, kiedy książę Witold rekrutował wojska przeciwko Krzyżakom. W zamian płacił ziemią w bezludnej głuszy. Zostali. Walczyli pod Grunwaldem, a potem w kolejnych wojnach i powstaniach. Legionista Aleksander Sulkiewicz był przyjacielem Piłsudskiego. Mufti Szynkiewicz szedł za trumną marszałka ramię w ramię z imamami wileńskim i warszawskim. Kilkanaście pokoleń wydało majorów, chorążych, tłumaczy królewskich, sędziów, rotmistrzów. Chociaż żyli otoczeni ludnością chrześcijańską, potrafili zachować odrębność narodową i wiarę muzułmańską.

Pod koniec lat trzydziestych XX wieku mieszkało ich w Polsce niecałe sześć tysięcy. Po II wojnie światowej Tatarów nie uwzględniała żadna z umów o repatriacji zawartych między Moskwą a Warszawą. Władze sowieckie traktowały ich jako Tatarów radzieckich, chociaż oni sami czuli się pełnoprawnymi obywatelami Rzeczypospolitej. Ci, którym udało się opuścić Kresy, próbowali zacząć nowe życie w nowych miejscach. Dziś oficjalnie pozostało ich niespełna dwa tysiące.

Bartosz Panek zebrał, co ocalało. W fascynujących życiorysach swoich bohaterów przypomina, że kultura tatarska była i jest nieodłączną częścią naszego wspólnego dziedzictwa i choć dzisiaj społeczność tatarska jest nieliczna i podzielona, pamięć o niej musi przetrwać.

***

Tytuł audycji: Klub Trójki
Prowadzi: Michał Żakowski
Goście: Bartosz Panek 
(autor książki "U nas każdy jest prorokiem. O Tatarach w Polsce")
Data emisji: 28.07.2020
Godzina emisji: 21.09 


Czytaj także

Jan Sehn kontra brunatna okupacja. Rozmowa z autorem książki "Jan Sehn. Tropiciel nazistów"

Ostatnia aktualizacja: 10.03.2020 23:55
– Do dziś Jan Sehn jest postacią słabiej znaną, niż na to zasługuje. Gdyby zapytać przeciętnego człowieka, o to, kim był, wiele osób miałoby kłopot z udzieleniem odpowiedzi. Mam nadzieję, że moja książka to zmieni – mówił Filip Gańczak, autor publikacji "Jan Sehn. Tropiciel nazistów".
rozwiń zwiń

Czytaj także

Kiedy scenariusz polskiego kina pisała Moskwa – kino propagandowe w PRL

Ostatnia aktualizacja: 18.03.2020 23:59
– W kinie socrealistycznym państwo jest mecenasem i właścicielem. Reżyser nie jest autorem, tylko kimś, kto układa puzzle, które może są rozsypane, ale z góry wiadomo, jaki musi wyjść obrazek – mówił w Trójce filolog, filmoznawca prof. Piotr Zwierzchowski.
rozwiń zwiń