Strażnicy polskiej tradycji, kultury i niepodległości

Ostatnia aktualizacja: 11.11.2020 22:15
Narodowe Święto Niepodległości ustanowiono dopiero w 1937 roku: niemal dwie dekady po tym, gdy po 123 latach zaborów odrodziła się Polska. Minęło jednak kolejnych osiem lat i na mocy ustawy Krajowej Rady Narodowej z 22 lipca 1945 roku święto zniesiono. Przywrócono je dopiero w okresie transformacji, w 1989 roku. Kto w czasach niebytu i zniewolenia był nośnikiem tego, co polskie?
Fotografia litograficzna według obrazu Walentego Wańkowicza Mickiewicz na Judahu Skale
Fotografia litograficzna według obrazu Walentego Wańkowicza "Mickiewicz na Judahu Skale"Foto: Biblioteka Narodowa, domena publiczna (polona.org)

oazy wolności wystawa 1200.jpg
40-lecie NSZZ "Solidarność" i niezwykła wystawa

XIX wiek, kiedy zostaliśmy pozbawieni niezależności i terytorialnie wykreśleni z map świata, paradoksalnie zaowocował zrywem, wręcz wybuchem talentów. Nagle okazało się, że mamy wspaniałych artystów i to różnych dyscyplin. Choć polscy twórcy rozrzuceni byli po świecie, to tworząc, przywoływali polską tradycję, rodzimy pejzaż, wielkie chwile naszej historii i postaci, z których byliśmy dumni.


Posłuchaj
102:44 2020_11_11 20_06_45_PR3_Audycja_specjalna.mp3 Sztuka i artyści a niepodległość Polski (Audycja specjalna/Trójka)

– W XIX w., kiedy pozornie nas nie było, jednak byliśmy. Była historia, religia, wartości, rodzina. Generalnie kultura stała się enklawą zagrożonej przez zaborców polskiej tożsamości narodowej – tłumaczy dr Łukasz Kosowski, historyk sztuki, kurator z warszawskiego Muzeum Literatury. 

– Najprościej odwołać się do katechizmu ówczesnej emigracji, czyli "Ksiąg narodu i pielgrzymstwa polskiego" Adam Mickiewicza. Tam czytamy, że potęgę Polski można zbudować wyłącznie w oparciu o kulturę, religię, rodzinę. To podstawowe fundamenty i do nich w zasadzie wszyscy romantycy nawiązywali. A w dobie postromantyzmu, czyli Młodej Polski, też były najważniejsze – dodaje.

Był jeszcze jeden moment w historii Polski, kiedy naród się zjednoczył, a ton nadawali ludzie kultury: to oczywiście lata 80. XX wieku. – To zjawisko, które nie ma precedensu w historii, nigdy bowiem artyści i intelektualiści nie byli tak bliscy robotnikom i społeczeństwu w ogóle – zgadza się prof. Tadeusz Boruta z krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych.

– Tworzyła się pewna wspólnota, która wychodziła poza podziały, poza koncesje i która znalazła swoje miejsce i wyraz w różnorakich formach. I troska o tę wspólnotę przebija w większości twórczości tamtego czasu – zauważa. – Już sam plakat Jerzego Janiszewskiego, który jest także logotypem Solidarności, wyraża tę wspólnotę. Jak sam tłumaczył, to jest jakby pochód postaci skulonych wokół siebie i wokół flagi Polski – dodaje profesor ASP.

Jerzy Janiszewski – twórca logotypów Solidarności i polskiej prezydencji/ YouTube Fundacja Dobrego Odbioru


***

Tytuł audycji: Klub Trójki
Prowadzi: Monika Małkowska
Goście: dr Łukasz Kosowski (historyk sztuki, kurator, Muzeum Literatury w Warszawie), prof. Tadeusz Boruta (artysta, kurator, ASP w Krakowie)
Data emisji: 11.11.2020
Godzina emisji: 20.06

pr

Czytaj także

Świadkowie karnawału Solidarności

Ostatnia aktualizacja: 19.02.2020 23:58
Lata 80. były dla polskiego społeczeństwa prawdziwą emocjonalną sinusoidą. Rozpoczęte karnawałem Solidarności, szybko miały osunąć się w marazm stanu wojennego, stopniowo budząc się z niego w kolejnych latach, wraz z tym, jak coraz więcej sygnałów świadczyło o możliwym upadku Związku Radzieckiego.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Osiem postulatów – rola Huty Warszawa w wydarzeniach sierpnia '80

Ostatnia aktualizacja: 27.08.2020 18:40
Zbliża się 40. rocznica podpisania Porozumień Sierpniowych.
rozwiń zwiń

Czytaj także

"Wiosna Solidarności" jesienią 1980

Ostatnia aktualizacja: 24.09.2020 22:00
Wrzesień, październik i listopad 1980 roku były pierwszymi miesiącami tworzenia się ruchu społecznego pod auspicjami NSZZ "Solidarność". – To było tak, jakby w mroku nagle wybuchło światło – wspominał w Trójce Roman Bielański, jeden z założycieli NSZZ "Solidarność" w Zakładach Ursus.
rozwiń zwiń