Krzyż – znak ponadczasowy

Ostatnia aktualizacja: 24.03.2021 23:00
Krzyż to jeden z pierwszych symboli stworzonych przez ludzkość, występuje w większości starożytnych religii – od Babilonu, poprzez Indie, Chiny, kultury Azteków i Majów, po ludy słowiańskie i germańskie.
Zdjęcie ilustracyjne
Zdjęcie ilustracyjneFoto: shutterstock.com/Jacob_09

Żydówka z pomarańczami mizeum narodowe pap 1200.jpg
Odzyskane skarby

Posłuchaj
53:58 2021_03_24 22_05_37_PR3_Klub_Trojki.mp3 Krzyż – symbol, który przenika i łączy cywilizacje (Klub Trójki)

 

Krzyże i "quasi-krzyże"

Krzyż ma też związki z najdawniejszymi kultami sił przyrody (ognia, słońca, życia). Co więcej, występuje niemal w każdym zakątku ziemi. Jak wiele niesie znaczeń, można się przekonać, porównując choćby krzyż słoneczny, swastykę, krzyż celtycki, maltański, patriarchalny czy… Czerwony Krzyż bądź krzyż marynarski.

Dr Piotr Barszczowski – artysta, projektant, teolog i pedagog, w swojej pracy doktorskiej i jednocześnie encyklopedii wizualnej pt. "Krzyż – praznak", zebrał 4 tysiące wariantów stylistycznych tych symboli, po czym dokonał ich podziału na krzyże i "quasi-krzyże". – "Quasi-krzyże" to znaki, których nie nazywamy krzyżem, ale nie możemy odmówić im tego, że w ich konstrukcji widzimy krzyż. W mojej encyklopedii są chociażby sigile, pieczęcie, znaki astronomiczne i alchemiczne – wyjaśnia gość "Klubu Trójki".

Góra Krzyży na Litwie  Foto: shutterstock.com/ LouieLea Góra Krzyży na Litwie Foto: shutterstock.com/ LouieLea

Człowiek zawsze w centrum

Czego uczą nas krzyże? Jakie wnioski można wysnuć, porównując ich formy, materiały, z których  czy w których  są wykonane, a nade wszystko – analizując symbolikę i przypisywane im działania? 

– Pewnym osiągnięciem tej encyklopedii jest to, że przy zestawieniu tych symboli pojawiły się niezwykłe podobieństwa znaków z różnych kultur, z różnych okresów, z różnych kontynentów, które nie powinny być takie same – mówił dr Piotr Barszczowski. – Od samego początku człowiek uznawał się za centrum świata. Znaki, które odkrywają antropolodzy, są świadectwem na to, co później Leonardo da Vinci podkreślił w "Człowieku witruwiańskim". Wielu artystów pokazywało człowieka w ten sposób. Chrystus na krzyżu też jest takim człowiekiem – wskazał artysta w rozmowie z Moniką Małkowską.

"Drzewo życia. Symbolika krzyży litewskich" w galerii Domu Pogranicza/pograniczesejny

***

Tytuł audycji: Klub Trójki
Prowadzi: Monika Małkowska
Gość: dr Piotr Barszczowski (artysta, projektant, teolog i pedagog, autor pracy doktorskiej "Krzyż – praznak")
Data emisji: 24.03.2021
Godzina emisji: 22.06

kr

Czytaj także

W brylach przez historię

Ostatnia aktualizacja: 03.03.2021 23:00
Kiedyś okulary były niemal symbolem: znamionowały ludzi uczonych, których tak właśnie uwieczniano na obrazach. Jednak dawne soczewki były bardzo niewygodne w użyciu.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Papież Franciszek w Iraku. Spotkanie chrześcijaństwa i islamu

Ostatnia aktualizacja: 09.03.2021 23:00
Papież Franciszek w Iraku – już samo to zdanie powinno budzić dreszcz emocji, bo w ostatnich latach kraj ten widział wiele bombardowań i zamachów, był świadkiem nie do końca zrozumiałej wojny. Obecna, trwająca cztery dni pielgrzymka od początku była nazywana historyczną także i z tego względu, jednak inna, fundamentalna, sięgająca religijnych korzeni historia była w tym wypadku najważniejsza. 
rozwiń zwiń

Czytaj także

Konserwacja dzieł sztuki, czyli sztuka o nas – po nas

Ostatnia aktualizacja: 17.03.2021 23:00
Kiedyś żaden twórca nie zastanawiał się, jak długo po jego odejściu przetrwa jego dzieło. Po prostu warsztat malarski czy rzeźbiarski wymagał solidności, trwałych materiałów, technik odpornych na upływ czasu.
rozwiń zwiń