Deformacja wolności

Ostatnia aktualizacja: 11.05.2021 23:15
Wolność jest pojęciem niezwykle ważnym, może nawet kluczowym, dla współczesności. Jednak bywa ona rozumiana w bardzo różny sposób: często wręcz wzajemnie sobie zaprzeczający. Dochodzi nawet do niezwykle poważnych konfliktów, gdzie obie strony ruszają w krwawy bój właśnie z imieniem wolności na ustach.
Zdjęcie ilustracyjne
Zdjęcie ilustracyjne Foto: Shutterstock

mein kampf Adolf Hitler 1200.jpg
"Mein Kampf" – "książka diabła" w polskim, krytycznym wydaniu

Warto pamiętać, że wolność stanowi zazwyczaj pierwsze i najważniejsze hasło na sztandarach wszelkich rewolucji, jak choćby francuskiej czy październikowej. A zarazem w imię tej samej wolności popełnia się najokrutniejsze zbrodnie.

– Jeżeli mówimy o słowie kluczowym – wolność – to nasuwa się słynna formuła Saint-Justa, który podczas rewolucji francuskiej był prawą ręką Maksymiliana Robespierre'a, dyktatora Francji w okresie jakobińskim. Saint- Just mawiał "Nie ma wolności dla przeciwników wolności". Ale kto jest tym "wrogiem wolności" i dlaczego nim jest? – pyta historyk, pisarz i publicysta, prof. Grzegorz Kucharczyk. – Lud, w którego imieniu te rewolucje miały się wydarzać, chciał żyć w świecie, który był dla niego znany i realny: świecie takim jak od wieków, świecie przodków, ich religii, obyczajów itd. Ale przychodził świat nowy, wymyślony przez tych, którzy uważali, że wiedzą i powinni rządzić. I stąd ten konflikt, konflikt między wolnością a prawdą. Bo prawda w przypadku różnych ideologicznych projektów jest wrogiem najpoważniejszym i zawsze pada ofiarą tych ideologii – wyjaśnia.


Posłuchaj
55:28 2021_05_11 22_03_52_PR3_Klub_Trojki.mp3 Jakie zagrożenia wynikają z postępu cywilizacyjnego? (Klub Trójki)

To także tłumaczy, dlaczego ponad 80 procent ofiar rewolucji francuskiej stanowiła ludność stanu trzeciego. – To jest reguła właściwie w przypadku każdej rewolucji: zawsze główną ofiarą padał tzw. stan trzeci, czyli warstwy nieuprzywilejowane, w których imieniu te rewolucje miały się wydarzać – mówi prof. Kucharczyk. – Ale tak się działo, że lud był najbardziej oporny i nie chciał być sformatowany do pewnego projektu ideologicznego, który zawsze towarzyszył tym rewolucjom. Za to spotykała go kara, zazwyczaj bardzo surowa i okrutna – dodaje.

– Socjologicznie nadużycie czy deformacja wolności następuje wtedy, gdy w procesach społecznych nie wiąże się ona z odpowiedzialnością. Dlaczego to jest ważne? Gdyż, aby korzystać z wolności – a korzystanie z wolności polega na możliwości realizacji swoich celów – świat ludzkich zachowań musi być przewidywalny. Ludzie muszą przestrzegać pewnych reguł, muszą być odpowiedzialni za siebie i za innych – wskazuje socjolog i publicysta prof. Andrzej Zybertowicz, doradca społeczny prezydenta Andrzeja Dudy. – Kiedy nie ma odpowiedzialności, życie staje się chaotyczne. Z wolności mogą wtedy korzystać ci, którzy należą do klas najwyższych, mających np. zasoby. Ci, których stać na wynajęcie ochroniarzy zapewniających im bezpieczeństwo – wyjaśnia.

– Tak więc wolność niestowarzyszona z ładem społecznym, w którym odpowiedzialność jest drugą stroną monety, jaką jest życie społeczne, nie umożliwia racjonalnego realizowania celów – konkluduje.


***

Tytuł audycji: Klub Trójki
Prowadzi: Michalina Szymborska
Goście: prof. Andrzej Zybertowicz (socjolog, publicysta, doradca społeczny prezydenta Andrzeja Dudy), prof. Grzegorz Kucharczyk (historyk, pisarz, publicysta)
Data emisji: 11.05.2021
Godzina emisji: 22.03

pr

Czytaj także

Jak Wielka Brytania wpłynęła na zniesienie niewolnictwa?

Ostatnia aktualizacja: 01.02.2021 23:00
Wielka Brytania zmaga się ze swoją historią, która mimo ciemnych stron miała też wiele jasnych momentów. To w dużej mierze dzięki niej zniesiono w XIX wieku niewolnictwo.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Rewolucja na Wall Street? Mali inwestorzy wchodzą do gry

Ostatnia aktualizacja: 16.02.2021 23:05
W wyniku działalności tzw. małych graczy na Wall Street doszło do niespotykanych wydarzeń finansowych. Kupujący drobne akcje przez aplikacje na smartfonach wywrócili spokój wielkich inwestorów do góry nogami. Czy mamy do czynienia ze zmianami w liberalnym świecie pieniądza i finansów? Jak wpłyną one na naszą przyszłość? Czy "grube ryby" powinny zacząć się obawiać? 
rozwiń zwiń

Czytaj także

Przestrzenie dostępne i przyjazne dla wszystkich

Ostatnia aktualizacja: 19.04.2021 23:15
Wszechobecne schody, wąskie przejścia, trudne do pokonania krawężniki – to najczęściej spotykane bariery architektoniczne. Powodują, że osoby z niepełnosprawnościami, ale też rodzice z dziećmi w wózkach czy osoby starsze, muszą uprawiać swoisty miejski survival. Czy tak musi być?
rozwiń zwiń