Kpt. "Bury" – jaka jest prawda o jego powojennej działalności?

Ostatnia aktualizacja: 17.06.2021 23:15
Kpt. Romuald Rajs, ps. Bury, jest jedną z najbardziej kontrowersyjnych postaci powojennego podziemia niepodległościowego. Działając na Białostocczyźnie i dowodząc swoim oddziałem, w początkach 1946 r. przeprowadził szereg akcji wymierzonych w miejscową ludność białoruską.
Kpt. Romuald Rajs Bury
Kpt. Romuald Rajs "Bury" Foto: Wikipedia/CC

shutterstock_dziecko smutek 1200.jpg
"Rodzice wyklęci" - o dzieciach, którym zabrano mamę i tatę

Wg ustaleń 3 Wileńska Brygada Narodowego Zjednoczenia Wojskowego (NZW) dowodzona przez "Burego" dokonała kilku rajdów na wioski zamieszkałe przez mniejszość białoruską. W ich wyniku zginęło blisko 100 osób (poszczególne szacunki się różnią), w tym kobiety i dzieci. Te wydarzenia do dzisiaj są pamiętane przez mieszkańców tamtych terenów i wzbudzają ogromne emocje.


Posłuchaj
54:38 TROJKA Klub Trojki 2021_06_17 22-05-16.mp3 Kpt. Romuald Rajs "Bury" - zbrodniarz czy bohater? (Klub Trójki)

– Zwykli ludzie mówią o nim jako o bandycie. My, jako historycy, staramy się unikać takich określeń, niemniej jednak oceniamy jego działalność jednoznacznie, tak, jak ocenił to prokurator IPN Dariusz Olszewski: to było ludobójstwo, a jego ofiary były niewinne – mówi prof. Oleg Łatyszonek, historyk, prezes Białoruskiego Towarzystwa Historycznego w Polsce. – Inaczej można oceniać ofiary walk, czy tych, których likwidowano jako kolaborantów, denuncjatorów, osoby służące w milicji i innych służbach komunistycznych. Natomiast tu mamy do czynienia z rajdem po wsiach, w których zamordowano ludność cywilną – wskazuje.

– W przekonaniu moim i moich kolegów ten rajd miał też cechy czystki etnicznej, gdyż, jak się wydaje, ich celem nie było ukaranie ludności wsi białoruskich za kolaborację z reżimem, a wypędzenie do Związku Radzieckiego – dodaje prof. Łatyszonek.


Michał Ostapiuk, Komendant "Bury" Michał Ostapiuk, Komendant "Bury"

20 września 1945 roku "Bury" otrzymał bardzo wyraźny rozkaz spacyfikowania konkretnych wsi zamieszkałych przez ludność białoruską. – Sformułowanie "pacyfikacja" nie jest zasadne w odniesieniu do wszystkich wsi: w stosunku do części można mówić o akcji represyjnej – mówi Michał Ostapiuk, historyk, pracownik Delegatury IPN w Olsztynie, autor biografii kpt. Romualda Rajsa. – Rozkaz spalenia dotyczył trzech wsi: Zanie, Szpaki, Końcowizna. Jesteśmy w stanie udowodnić, że we wszystkich tych wsiach istniały bojówki uzbrojone przez komunistyczny aparat represji i będące ogniwami systemu okupacyjnego w terenie – wyjaśnia.

– Jaki sens miałaby mieć czystka etniczna, skoro, wg dostępnych informacji, te wsie były przeznaczone do wysiedlenia na teren Związku Sowieckiego? – pyta Trójkowy gość.

Dyskusja wokół książki Michała Ostapiuka "Komendant >>Bury<<"/YouTube IPNtvPL

***

Tytuł audycji: Klub Trójki
Prowadzi: Piotr Gontarczyk
Goście: prof. Oleg Łatyszonek (historyk, prezes Białoruskiego Towarzystwa Historycznego w Polsce), Michał Ostapiuk (historyk, pracownik Delegatury IPN w Olsztynie, autor biografii kpt. Romualda Rajsa)
Data emisji: 17.06.2021
Godzina emisji: 22.08

pr/kr

Czytaj także

"Mein Kampf" – "książka diabła" w polskim, krytycznym wydaniu

Ostatnia aktualizacja: 25.02.2021 23:00
"Mein Kampf" – książka, napisana przez Adolfa Hitlera podczas jego pobytu w więzieniu w Landsbergu na początku lat dwudziestych XX wieku, budzi grozę do dziś. To jedna z najbardziej złowrogich publikacji, którą obciąża się winą za miliony ofiar Holokaustu. W styczniu tego roku ukazał się nowy krytyczny przekład prof. Eugeniusza Cezarego Króla. 
rozwiń zwiń

Czytaj także

Rosyjska strategia a sprawa polska

Ostatnia aktualizacja: 03.06.2021 23:15
Rosja to kraj specyficzny i niebezpieczny, w kontaktach z którym mamy kilkusetletnie doświadczenia. I nie są one pozytywne, można wręcz powiedzieć, że druzgocąco złe. Mimo to wciąż niewiele osób w Polsce zna i rozumie Rosję.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Polska – Niemcy: co nas łączy, co nas dzieli?

Ostatnia aktualizacja: 07.06.2021 23:15
Wkrótce do Polski przyjedzie z kolejną oficjalną wizytą prezydent Niemiec Frank-Walter Steinmeier. Okazją jest 30. rocznica traktatu państwowego między naszymi państwami. To było pierwsze takie wydarzenie w historii Polski i zjednoczonych Niemiec.
rozwiń zwiń