X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem

W pułapce ludzkiego mózgu. "Ja", czyli co?

Ostatnia aktualizacja: 31.10.2013 02:23
"Dziennik" Witolda Gombrowicza zaczyna się od słów: "Poniedziałek – ja, wtorek – ja, środa – ja, czwartek – ja". Czym jest owo "ja", którym posłużył się pisarz? Naszą wolną wolą? Jestestwem? Świadomością? To "ja" odmieniane przez wszystkie przypadki było tematem "Klubu Trójki".
Audio
  • Czy neuronauka zanegowała pojęcie wolnej woli? (Klub Trójki)
W pułapce ludzkiego mózgu. Ja, czyli co?
Foto: Glow Images/ East News

Czy środowisko naukowców powątpiewa w istnienie czegoś takiego jak "ja”? – Neuronauka nie wątpi w istnienie "ja", ale ma z tym problem. Jak każda nauka, dopóki nie zdefiniuje pewnych pojęć, ma kłopot z zabraniem się do nich. Jest do dosyć popularne: fizyka ma problem z pojęciem energii, nauka i neuronauka z pojęciem emocji. Z codziennego życia znamy więcej przykładów pojęć, które trudno jest czasami złapać w kleszcze ścisłej nauki – tłumaczy dr Paweł Boguszewski, neurofizjolog.
Z pojęciem "ja” jest podobnie, o ile nie gorzej. – To narzędzie, którym chcemy poznać coś, tylko czy ono samo może siebie poznać? Czy nasz mózg, nasze "ja", może poznać nasze "ja"? Być może to jeszcze bardziej komplikuje sprawę. Natomiast neuronauka, wydaje mi się, że jest na dobrym tropie, albo ten trop jakoś wyczuwa. Powoli, spokojnymi krokami, idzie w kierunku poznania ostatniej, największej tajemnicy, którą wszechświat przed nami skrywa, czyli właśnie tajemnicy naszej świadomości – mówi neurofizjolog.

Gdzie leży ośrodek decyzyjny?
Kto lub co zatem decyduje o działaniach człowieka? – Wiemy na pewno, że nasz umysł, nasze "ja" oparte jest o tkankę biologiczną, o nasz mózg. To on tworzy naszą świadomość. Oczywiście przy okazji tego stwierdzenia wracają spory filozoficzne, bo temat ten budził kontrowersje od Kartezjusza, który powiedział, że nasza świadomość, "My" jest czymś niematerialnym, czyli czymś, co trzeba wyłączyć poza nawias świata materialnego. Trzeba stworzyć przestrzeń duchową i w ogóle nie łączyć tych dwóch rzeczy. Biologię rozdzielił od psychiki i tego typu procesów. Obecnie wiemy, że tak nie jest – opowiada dr Boguszewski.
Jak dodaje, te wszystkie procesy oparte są o tkankę, jaką jest układ nerwowy. – Nie zgadzam się z ludźmi, którzy obawiają się, że neuronauka wchodzi z buciorami w delikatną tkankę psychiki ludzkiej i pokazuje, że jesteśmy jedynie kłębkiem neuronów. Nie zgadzam się z tym. Jeśli zapiszemy piękny wiersz kawałkiem węgla na pomiętej torebce po cukrze, to wcale nie czyni tej poezji niegodną. Jest to po prostu forma pewnego zapisu. Tak samo nasz umysł, który jest stworzony przez fizyczną strukturę neuronów jest, według mnie, całkowicie w porządku – dodaje nuerofizjolog.
Ludzki mózg zbudowany jest z wielu "podzespołów", niektóre o charakterze niskopoziomowym, czyli zajmujące się fizjologicznymi sprawami przetwarzania informacji i służące do zarządzania naszym ciałem. Są one prostsze do badania, bo są konkretnie zlokalizowane.

– To co jest wspaniałym wynalazkiem ssaków, a w szczególności naczelnych, to kora mózgowa, która również posiada pewne moduły, wykonujące określone zadania. Są one mniej precyzyjnie zdefiniowane, trudniej je anatomicznie zlokalizować. Być może świadomość, to raczej nie tyle miejsce, organ czy narząd, ile fakt współpracy bardzo wielu różnych podzespołów – mówi specjalista.

Potęga neuronauki

Michael Gazzaniga to jeden z najważniejszych uczonych współczesności. Jest pionierem neuronauki, dyrektorem Centrum Badania Umysłu SAGE na Uniwersytecie Kalifornijskim w Santa Barbara. Neuronauka bada ludzki mózg, maszynę do podejmowania decyzji, mapując reakcje biologiczne na zjawiska psychiczne i vice versa.

Wiemy już, że mózg ma wiele systemów sterowania i działa samodzielnie, a my dopiero po fakcie formułujemy wyjaśnienia zdarzeń. Jednak wciąż jesteśmy przekonani o naszej podmiotowości i  wierzymy w istnienie "ja". Żywimy przekonanie o istnieniu wolnej woli.
Czy neuronauka zanegowała te pojęcia? Książka Gazzanigi "Kto tu rządzi - ja czy mój umysł? Neuronauka a istnienie wolnej woli" jest pokłosiem wykładów prezentowanych na Uniwersytecie Edynburskim, będącego jednym z najważniejszych forów refleksji i dyskusji na temat nauki, filozofii i religii.
Naszym gościem w "Klubie Trójki" był dr Paweł Boguszewski, neurofizjolog z Instytutu Biologii Doświadczalnej im. Marcelego Nenckiego PAN. Program poprowadził Dariusz Bugalski.

Do słuchania audycji "Klub Trójki" zapraszamy od poniedziałku do czwartku po godzinie 21.00.

sm

Zobacz więcej na temat: NAUKA Trójka

Czytaj także

Pszczoły już raz wyginęły. Wtedy co dinozaury

Ostatnia aktualizacja: 28.10.2013 23:55
66 mln lat temu wyginęły niemal wszystkie pszczoły.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Amerykanie wysyłają kolejny statek kosmiczny na Marsa

Ostatnia aktualizacja: 29.10.2013 12:11
Sonda Maven znajduje się w bazie kosmicznej na przylądku Canaveral na Florydzie (USA). Jest gotowa do startu.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Węże pomogły nam widzieć lepiej

Ostatnia aktualizacja: 29.10.2013 23:55
Naczelne, w tym ludzie, mają bardzo dobry wzrok. Pozornie nie jest nam potrzebny. Jak zatem wyewoluował? Być może powinniśmy podziękować wężom.
rozwiń zwiń