Śladami stalinowskich katowni na warszawskiej Pradze

Ostatnia aktualizacja: 04.03.2020 23:58
Gdy we wrześniu 1944 roku dogasało Powstanie Warszawskie, na Pradze pojawiła się Armia Czerwona, a wraz z nią NKWD, którego zadaniem było "oczyszczanie" "wyzwalanych" ziem z elementów "potencjalnie wrogich" nadchodzącemu stalinowskiemu porządkowi.
Audio
  • Więzienia NKWD prawobrzeżnej Warszawy (Białe Plamy/Trójka)
Zwiedzanie udostępnionych przez stołeczny oddział IPN piwnic kamienicy przy ul. Strzeleckiej 8, będącej dawną siedzibą NKWD a następnie Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego na Pradze Północ w Warszawie, 26 bm. Młodzież z warszawskiego gimnazjum nr 31 im. Witolda Pileckiego wraz z pracownikami IPN próbowała odczytać inskrypcje wyryte na m
Zwiedzanie udostępnionych przez stołeczny oddział IPN piwnic kamienicy przy ul. Strzeleckiej 8, będącej dawną siedzibą NKWD a następnie Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego na Pradze Północ w Warszawie, 26 bm. Młodzież z warszawskiego gimnazjum nr 31 im. Witolda Pileckiego wraz z pracownikami IPN próbowała odczytać inskrypcje wyryte na mFoto: PAP/Tomasz Gzell

– Wojskom sowieckim towarzyszyły służby specjalne – Smiersz i NKWD, które zaprowadzały własny porządek na zajętych terenach. Polegało to na tym, że poszukiwano wszystkich tych, którzy mogą stanowić zagrożenie dla Armii Czerwonej, pacyfikacja nastrojów patriotycznych i wyłuskiwanie wszystkich ludzi, którzy nie akceptowali sowieckiej obecności na obszarze przez nie zajętym. Sowieci wprowadzili własne prawo, które narzucało społeczeństwu konkretne formy zachowania, oraz pewien regulamin, będący w praktyce prawem wojennym – mówi historyk prof. Tadeusz Wolsza.

– Postawiony w 1945 roku Pomnik Braterstwa Broni w Warszawie, znany szerzej pod żartobliwą nazwą "Czterech śpiących", miał być symbolem wdzięczności mieszkańców stolicy – jak był anonsowany w przestrzeni publicznej – stanął w rejonie nasyconym placówkami Resortu Bezpieczeństwa, których funkcjonariusze, bynajmniej, nie odnosili się do polskich obywateli z przyjaźnią. Stoją tu budynki Dyrekcji Okręgowej PKP, które pełniły przez pewien okres funkcję głównego gmachu rządowego. W podziemiach kompleksu znajdowały się placówki NKWD i UB. W budynkach będących oficynami głównego gmachu, również była placówka resortu bezpieczeństwa i pierwsza siedziba stołecznej bezpieki. Na Cyryla i Metodego 4 znajdowało Seminarium Cerkwi Prawosławnej, a na Jagiellońskiej gmach Liceum im. Władysława IV. Ten ostatni zajęty został pod sowiecki trybunał wojskowy. We wszystkich tych miejscach represjonowani byli obywatele polscy – opisuje dr Tomasz Łabuszewski z warszawskiego IPN.


 Sowiecki Trybunał Wojenny, prokuratora i NKWD przy Ul. 11 Listopada 68 / ul. Szwedzka. Nz. budynek dawnej rogatki, siedziby Trybunału NKWD w latach 1944-1945. Sowiecki Trybunał Wojenny, prokuratora i NKWD przy Ul. 11 Listopada 68 / ul. Szwedzka. Nz. budynek dawnej rogatki, siedziby Trybunału NKWD w latach 1944-1945.

1 marca, warszawska dzielnica Praga-Północ, po raz dziesiąty włączyła się w obchody Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Wyklętych. Mieszkańcy oraz władze dzielnicy oddali hołd Żołnierzom Wyklętym idąc w marszu śladami miejsc kaźni ofiar komunistycznego reżimu.

Na Pradze-Północ liczne były placówki NKWD oraz areszty śledcze, szczególnie naznaczone krwią Żołnierzy Wyklętych. Marcin Łaszczyński z Biura Edukacji Narodowej IPN, podkreślił, że pojawiają się kolejne dokumenty związane z miejscami kaźni na Pradze-Północ

***

Tytuł audycji: Białe plamy
Prowadzi: Mirosław Biełaszko
Goście: prof. Tadeusz Wolsza (historyk i politolog, profesor nauk humanistycznych, nauczyciel akademicki, od 2016 członek Kolegium Instytutu Pamięci Narodowej), dr Tomasz Łabuszewski (szef Biura Badań Historycznych IPN w Warszawie)
Data emisji: 4.03.2020 
Godzina emisji: 23.09

IAR/ml

Czytaj także

Wspomnienie Jerzego Tchórzewskiego

Ostatnia aktualizacja: 08.01.2020 23:56
25 grudnia 2019 roku minęła 20. rocznica śmierci bohatera audycji. Jakim był artystą? Dlaczego na stałe wpisał się na karty historii Polski? 
rozwiń zwiń

Czytaj także

"Inżynierowie dusz” w powojennej Polsce

Ostatnia aktualizacja: 23.01.2020 00:00
Jerzy Borejsza (1905-1952), Mieczysław F. Rakowski (1926-2008) – dziennikarze, redaktorzy naczelni, oficerowie polityczni Wojska Polskiego, działacze komunistyczni, "inżynierowie dusz". Obaj są symbolami komunizmu w Polsce, chociaż J. Borejsza aktywnie działał w powojennej Polsce przez kilka lat a Rakowski przez 50 lat.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Polska kinematografia po II wojnie światowej

Ostatnia aktualizacja: 06.02.2020 00:00
Polscy filmowcy, tak jak przedstawiciele innych grup zawodowych, ucierpieli podczas II wojny światowej. Przedstawiciele branży ginęli, emigrowali, ucierpiała też infrastruktura – sale kinowe i studia filmowe. Sama kinematografia miała także ulec zmianom związanym z nową, propagandową rolą, którą miała spełniać.
rozwiń zwiń