Historia goździków: gdzie biznes splata się z kryminałem

Ostatnia aktualizacja: 11.04.2021 14:14
Dzisiaj ruszyliśmy w podróż goździkowym szlakiem: szlakiem wielkich biznesów, smakowitych potraw i tajników medycyny, który wiedzie od Moluków zwanych Korzennymi Wyspami, przez Starożytne Chiny i Rzym po współczesny Zanzibar. Historia goździków to podręcznik biznesu i prawdziwy kryminał w jednym.
zdjęcie ilustracyjne
zdjęcie ilustracyjneFoto: pixabay.com/Zichrini

Lizbona Shutterstock 1200.jpg
Z jakich smaków słynie Portugalia? Wystarczy użyć przypraw dostępnych w domowej kuchni

W średniowieczu i później ich kilogram był wart tyle, co kilogram złota. Nie tylko uśmierzały ból zębów, zabezpieczały mięso przed zepsuciem, ale ponoć też chroniły przed dżumą. Ich nazwę wymyślili Rzymianie, gdyż kształt zasuszonego pączka goździkowca skojarzył im się po prostu z gwoździem – zupełnie zresztą słusznie.

Handel goździkami był lukratywny, ale zarazem trudny, gdyż goździkowce aż do XVIII wieku rosły tylko na indonezyjskich wyspach. Holendrzy, by efektywnie prowadzić handlowy biznes kolonialny, stworzyli pierwsze na świecie partnerstwo prywatno-publiczne: Kompanię Wschodnioindyjską, w której udziały miał król oraz kupcy. I na blisko dwa wieki zmonopolizowali handel goździkami, dzięki czemu osiągali gigantyczne zyski.

Posłuchaj
35:54 2021_04_11 13_22_40_PR3_Podroze_Ze_Smakiem.mp3 Goździki - przyprawa cenniejsza niż złoto (Podróże ze smakiem/Trójka)

 

Po opanowaniu Wysp Korzennych, ku zgrozie rdzennych mieszkańców, Holendrzy wycięli całkowicie drzewa goździkowe, zostawiając ich plantacje tylko na jednej wyspie, którą nazwali Amboiną (dziś Ambon). Monopolu trzeba było bronić za wszelką cenę, więc wyspa była niezwykle strzeżona. Ustalono też drakońskie kary dla ewentualnych złodziei: próbę kradzieży sadzonek karano śmiercią, a przemyt goździków – obcięciem obu rąk. 

Holendrzy chcieli, by goździki były pożądane i drogie, więc w 1710 roku ograniczyli ich produkcję, by nie obniżać rynkowych cen. Ale dziewięć lat później w Lyonie urodził się niejaki Pierre Poivre (czyli... Piotr Pieprz), który zniweczył te plany i sprawił, że, jak chcieli starożytni Rzymianie, goździki trafiły do każdej kuchni. 

W programie odwiedziliśmy także współczesne goździkowe plantacje na Zanzibarze, a Jacek Stasiński, podróżnik i przewodnik, przybliżył historię tej magicznej wyspy. Z kolei Waldemar Sulisz, dyrektor Europejskiego Festiwalu Smaku, zdradził tanie i niezawodne przepisy na goździkowe specjały.

***

Tytuł audycji: Podróże ze smakiem
Prowadzi: Anna Kwiatkowska
Data emisji: 11.04.2021
Godzina emisji: 13.22

Czytaj także

Pierzasty Wąż, Kanary i bluszczyk kurdybanek

Ostatnia aktualizacja: 21.03.2021 16:32
Opowieść o niezwykłym słonecznym rytuale w Chichen Itza, starożytnym mieście Majów, wizyta na "wyspach wiecznej wiosny" oraz korzyści wynikające z włączenia do menu zioła zwanego kurdybankiem – takie atrakcje wypełniły pierwsze tej wiosny wydanie audycji Anny Kwiatkowskiej.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Taxco. Jak wygląda Wielki Tydzień w Meksyku?

Ostatnia aktualizacja: 28.03.2021 14:00
W tym wydaniu audycji wraz z Katarzyną Lewicką przenosimy się do Taxco – meksykańskiej miejscowości, która słynie z procesji odbywających się w Wielkim Tygodniu.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Podróż w czasie. Od Paschy do Wielkanocy

Ostatnia aktualizacja: 31.03.2021 11:00
W Niedzielę Wielkanocną Anna Kwiatkowska gościła w swojej audycji wyjątkowych rozmówców: pastora Kościoła Chrystusowego w Rzeczpospolitej Polskiej i jego żonę Dorotę, którzy zabrali słuchaczy na wyprawę od Paschy do Wielkanocy, by odnaleźć to, co łączy czasy biblijne z naszą współczesnością. Usłyszeliśmy również Kazimierza Barczuk – duszpasterza, znawcę tematyki biblijnej oraz historii kultury żydowskiej z perspektywy mesjanistycznej. Wraz z żoną Dorotą założyli Misję Poślij Mnie.
rozwiń zwiń