Święto światła w noc stanu wojennego

Ostatnia aktualizacja: 13.12.2020 12:15
13 grudnia od 39 lat nieodmiennie kojarzy się ze stanem wojennym – drastycznie brutalnym zakończeniem 16-miesięcznego karnawału Solidarności. Ale przecież Polakom pozostał jeden, niezawodny oręż: humor. Warto pamiętać, że 13 grudnia to także dzień świętej Łucji obchodzony uroczyście w wielu krajach Europy: m.in. w Szwecji i na Węgrzech.
Gen. Wojciech Jaruzelski ogłasza wprowadzenie stanu wojennego.
Gen. Wojciech Jaruzelski ogłasza wprowadzenie stanu wojennego.Foto: East News

PAP stan wojenny wystawa 1200.jpg
Historia głębokiej konspiracji stanu wojennego

Święta Łucja z Palermo jest uznawana za patronkę oczu. To do niej podobno modlił się tracący wzrok Dante. Wg niektórych wierzeń 13 grudnia przestaje ubywać dnia. Natura niejako zastyga w chwiejnej równowadze, gdyż jeszcze dnia nie przybywa. Dlatego w Szwecji jest to Dzień Światła: procesje, pochody z wieńcami, w które wetknięte są świeczki. 


Posłuchaj
48:12 2020_12_13 11_09_05_PR3_Leniwe_przedpoludnie.mp3 Anna Chodakowska, prof. Wojciech Polak, dr Bohdan Urbankowski (Leniwe przedpołudnie/Trójka)

Z kolei na Węgrzech tego dnia rozpoczyna się plecenie tzw. krzesła świętej Łucji z gałęzi 13 różnych drzew. Stając na nim tuż przed świętami, można zobaczyć... czarownicę! Tak więc było to wyzwanie tylko dla najodważniejszych dziewcząt. Z kolei na Podhalu popularną wróżbą było wysiewanie tego dnia pszenicy. Jeśli zakiełkowała przed Bożym Narodzeniem, oznaczało to, że przyszły rok będzie bardzo dobry i obfity.

>>>Zobacz serwis specjalny Polskiego Radia - STAN WOJENNY<<<

– 13 grudnia zastał mnie w Płocku, więc można powiedzieć, że mam ogląd dość prowincjonalny. Kierowałem tam teatrem Scena 81. Akurat 13 grudnia mieliśmy wręczyć nagrody w organizowanym przez nas Konkursie Poetyckim o Liść Dębu. Kiedy rano szliśmy z hotelu do dawnego dworku Broniewskiego, gdzie miała się odbyć ta uroczystość, nie mieliśmy pojęcia, co się stało – wspomina dr Bohdan Urbankowski. 

Fragmenty DTV – 13 grudnia 1981/YouTube Telearchiwa


– Dopiero na miejscu się dowiedzieliśmy, ponieważ w nocy aresztowano Urszulę Ambroziewicz, płocką poetkę, która była w jury konkursu. Na nas padł blady strach, bo przecież nie wiedzieliśmy, co dalej może się stać. Jednak zdecydowaliśmy się dokończyć konkurs i wręczyć nagrody. To była pierwsza nielegalna impreza literacko-poetycka w stanie wojennym – opowiada dr Urbankowski.


***

Tytuł audycji: Leniwe przedpołudnie
Prowadzi: Anna Popek
Goście: Anna Chodakowska (aktorka), prof. Wojciech Polak (historyk, UMK, IPN), dr Bohdan Urbankowski (poeta, eseista, dramaturg i filozof)
Data emisji: 13.12.2020
Godzina emisji: 11.08

pr

Czytaj także

Dzień 13 grudnia 1981 roku w pamięci internowanych

Ostatnia aktualizacja: 13.12.2019 14:00
– 13 grudnia ok. godziny trzynastej siedziałam "na dołku" przy ul. Opaczewskiej. To było w podziemiach – była jedna cela żeńska. Zostałam aresztowana jeszcze 12 grudnia przed północą, mieszkałam w jednym z pierwszych mieszkań, do których przyszli – wspomina dziennikarka Agnieszka Romaszewska-Guzy.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Operacja Singe: polski wywiad, Rafael, Bliski Wschód i generał Anders

Ostatnia aktualizacja: 24.11.2020 23:15
Sensacyjna powieść "Operacja Singe", która niedawno trafiła do księgarni, była pretekstem do rozmowy o działaniach polskich tajnych służb na Bliskim Wschodzie, teraz i w przeszłości. Owa przeszłość to rok 2003 i następne, ale także okres tuż przed II wojną światową oraz czas, kiedy przebywała tam armia generała Władysława Andersa. A w tle pojawia się również temat nielegalnego handlu dziełami sztuki skradzionymi przez Niemców podczas wojny – operacje wyśledzone w XXI w. przez polski wywiad cywilny w Iraku.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Zabójcza Yersinia i jej rodzina

Ostatnia aktualizacja: 05.12.2020 08:00
Yersinia Pestis oraz cała jej rodzina okazały się być wyjątkowo skutecznymi zabójczyniami. Ich niezmordowane zamiłowanie do podróży spowodowało, że do dziś w wielu krajach z trwogą wspomina się czasy ich krwiożerczej działalności.
rozwiń zwiń