Na tropie zaginionej polskiej sztuki

Ostatnia aktualizacja: 31.01.2021 12:15
Nie każdy wie, że na całym świecie znajduje się aż 63 tysiące dzieł sztuki, które zostały wywiezione z Polski, najczęściej w wyniku II wojny światowej. Niektóre z nich można zobaczyć w kalendarzu "Dzieła utracone" na 2021 rok, przygotowanym przez Wydział Restytucji Dóbr Kultury Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Tematem przewodnim są przedstawienia kobiet utrwalone w malarstwie, rysunku i rzeźbie.
Policjant pokazuje obraz (w prawym górnym rogu) autorstwa Stanisława Wyspiańskiego
Policjant pokazuje obraz (w prawym górnym rogu) autorstwa Stanisława WyspiańskiegoFoto: PAP/Jacek Bednarczyk

Żydówka z pomarańczami mizeum narodowe pap 1200.jpg
Odzyskane skarby

W poszukiwaniu straconego piękna

Celem wydania tego wyjątkowego kalendarza jest nie tylko zaznajomienie Polaków z pięknem utraconych lata temu obiektów, ale i upowszechnienie ich wizerunku. Kto wie – może dzięki temu, chociaż kilka dzieł zostanie zauważonych, odnajdzie się i powróci do ojczyzny?

❗️❗️Konkurs ❗️❗️ Jednym z naszych priorytetów jest restytucja polskich dóbr kultury zagrabionych w czasie II wojny...

Opublikowany przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego Piątek, 15 stycznia 2021

To tylko jedna z niewielu metod, z których korzysta Wydział Restytucji Dóbr Kultury, bo poszukiwanie zaginionych obrazów to prawdziwa detektywistyczna praca. 

– Nasze działania dotyczą całego świata. Obecnie prowadzimy ponad 80 postępowań restytucyjnych, nie tylko w krajach Unii Europejskiej, ale i za oceanem i w takich egzotycznych krajach jak Tadżykistan czy Azerbejdżan – zdradza Tomasz Śliwiński z Wydziału Restytucji Dóbr Kultury. 

Posłuchaj
51:22 2021_01_31 11_07_10_PR3_Leniwe_przedpoludnie.mp3 Jak wygląda proces odzyskiwania zrabowanych dzieł sztuki? (Leniwe przedpołudnie /Trójka)

Działanie systematyczne i szczegółowe

Grabienie polskich dzieł sztuki było działaniem systematycznym i bardzo dobrze zaplanowanym. Jak wskazuje gość "Leniwego przedpołudnia", właśnie to poniekąd pomaga w podążaniu ich tropem. – Systematyczność tych działań pozwala nam obecnie odtworzyć przebieg pewnych historii, weryfikować dokumentację, która się zachowała w polskich, czy też zagranicznych archiwach. Wydział do spraw restytucji cały czas prowadzi kwerendy polskie i zagraniczne w celu pozyskiwania coraz to nowych informacji na temat obiektów utraconych, a z kolei te informacje pozwalają nam na odszukiwanie i odzyskiwanie  utraconych dzieł sztuki – mówi Tomasz Śliwiński.

Dwukrotnie zrabowany wrócił po 74 latach. Obraz Stanisława Masłowskiego Gryka ponownie w zbiorach Muzeum Narodowe w...

Opublikowany przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego Wtorek, 20 października 2020

Zadziwiające dzieje "Gryki"

Jednym z największych sukcesów Wydziału Restytucji Dóbr Kultury w minionym roku było odzyskanie powstałej w 1924 roku akwareli Stanisława Masłowskiego zatytułowanej "Gryka". Historia tego obrazu jest szczególna, ponieważ został ukradziony dwukrotnie.

– Przed II wojną światową "Gryka" znajdowała się w zbiorach Warszawskiej Zachęty. W wyniku wybuchu II wojny światowej administracja niemiecka zabezpieczyła jej zbiory, a następnie ewakuowała je do tymczasowej składnicy dzieł sztuki, skąd został wywieziony – opowiada rozmówca Anny Popek. – Udało się go odzyskać już w 1945 roku w wyniku powojennej rewindykacji prowadzonej przez polskich muzealników. Już w 1946 roku został wypożyczony przez Muzeum Narodowe w Warszawie na wyposażenie Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Radzieckiej. Od tego momentu już nigdy nie był widziany – kontynuuje.

Dzięki systemom informatycznym wydziału obraz udało się odnaleźć w jednym z warszawskich domów aukcyjnych – na szczęście zdziwiony odkryciem właściciel oddał dzieło Masłowskiego bez problemu. Obecnie obiekt znajduje się w Muzeum Narodowym w Warszawie, a podziwiać go można już od 1 lutego. 

mgr Anna Mazur "Twórczość o małej wartości jako przedmiot restytucji dóbr kultury"/Konferencja Twórczość i Normy

W audycji ponadto:

  • Aktor Andrzej Masztalerz o życiu zawodowym ludzi kultury w czasie pandemii;
  • Rozmowa z Tadeuszem Kucharskim, szefem Chóru Dziecięcego "Żołnierze Września 1939 Garnizonu Dęblin", który opowiedział o tym, jak powinna dbać o siebie osoba, która przeszła COVID-19.

***

Tytuł audycji: Leniwe przedpołudnie
Autorka audycji: Anna Popek
Goście: Tomasz Śliwiński (Wydział Restytucji Dóbr Kultury Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego w Warszawie), Andrzej Mastalerz (aktor), Tadeusz Kucharski (szef Chóru Dziecięcego "Żołnierze Września 1939 Garnizonu Dęblin")
Data emisji: 31.01.2021
Godzina emisji: 11.07

kr

Czytaj także

Porcelana II Rzeczpospolitej. Z czego jadały głowy polskiego państwa?

Ostatnia aktualizacja: 20.12.2020 12:15
Już za trzy dni nakryjemy stoły białymi obrusami i postawimy na nich najpiękniejsze zastawy, które mamy od lat. Niech inspiracją dla naszego wigilijnego stołu będzie wystawa w Zamku Królewskim zatytułowana "Porcelana z polskim Orłem. Serwisy Prezydenta Mościckiego i zastawy reprezentacyjne w czasach II Rzeczypospolitej". W wydarzeniu, które odbyło się w poniedziałek 21 grudnia o godz. 12:00, można było uczestniczyć wirtualnie za pośrednictwem strony internetowej Zamku Królewskiego.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Czeska mitologia, czyli co wiemy o południowych sąsiadach?

Ostatnia aktualizacja: 10.01.2021 12:15
Jako narody mamy różne wyobrażenia na temat innych nacji – oczywiście najwięcej z nich dotyczy sąsiadów. Dlatego Polacy chętnie opowiadają o Niemcach, Czechach, a kiedyś także mówili o Rosjanach. Warto czasami zweryfikować te wyobrażenia (czy wręcz mity), tym bardziej, że zazwyczaj są one fałszywe.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Dzień z życia księcia Pepi. Pałac Pod Blachą i jego dzieje

Ostatnia aktualizacja: 30.01.2021 07:00
Pałac Pod Blachą – późnobarokowa budowla znajdująca się u podnóża Zamku Królewskiego dziś mieści w sobie muzeum. A kiedyś? – W czasach gdy mieszkał tu książę Józef Poniatowski, był centrum życia towarzyskiego i rozrywkowego stolicy – mówiła w najnowszym wydaniu "Programu obyczajowego" Anna Popek, która dzięki kuratorowi pałacu dr. Mariuszowi Klareckiemu poznała dzieje budowli od fundamentów po, jak nazwa wskazuje, blaszany dach.
rozwiń zwiń