Co krzyczy w "Krzyku" Edvarda Muncha? Odkrywamy tajemnice dzieł sztuki

Ostatnia aktualizacja: 28.02.2021 12:00
Skąd tak naprawdę wydobywa się "Krzyk" na słynnym obrazie Edvarda Muncha i co miał wspólnego z naszym kontrowersyjnym rodakiem, Stanisławem Przybyszewskim? Na te pytania odpowiedziała w "Leniwym przedpołudniu" Joanna Łenyk-Barszcz, która wraz ze swoim mężem - Przemysławem Barszczem - napisała książkę ''Wielkie sekrety arcydzieł sztuki''.
Fragment obrazu Krzyk Edvarda Muncha
Fragment obrazu "Krzyk" Edvarda MunchaFoto: PAP/Photoshot

Tajemnica czerwonego nieba

"Krzyk" Edvarda Muncha, ten obraz widział każdy – jeżeli nie w oryginale, to jako reprodukcje w podręcznikach szkolnych, na pocztówkach i plakatach. Nie każdy jednak wie, jakie sekrety skrywają się pod kolejnymi warstwami farby.

Posłuchaj
49:49 2021_02_28 11_07_41_PR3_Leniwe_przedpoludnie.mp3 Za kulisami dzieła Edvarda Muncha (Leniwe przedpołudnie/Trójka)

 

Dzieło przedstawia samotną, zdeformowaną postać, która krzyczy i zasłania rękoma uszy w dramatycznym geście. Nad nią widać niebo – utrzymane w odcieniach krwistej czerwieni, niepokojące, niebezpieczne. Joanna Łenyk-Barszcz zdradziła słuchaczom Trójki pewną ciekawostkę, która każe spojrzeć nam na dzieło Norwega od zupełnie innej strony.

– Kilka lat przed namalowaniem tego obrazu, po drugiej stronie kuli ziemskiej, miał miejsce wybuch wulkanu Krakatau. Wulkan ten wyemitował bardzo dużo pyłu, który zasnuł całą atmosferę ziemską i potem przez dłuższy czas właśnie zachody słońca, nawet na naszej półkuli były krwistoczerwone. Obserwował to oczywiście Edvard Munch, wyjątkowy wrażliwiec i osoba, która potrafiła widzieć więcej, odczuwać głębiej – opisywała współautorka ''Wielkich sekretów arcydzieł sztuki''.

Wyświetl ten post na Instagramie.

Post udostępniony przez @leilalo_ve

Krzyk wszechświata

To jednak nie niebo jest bohaterem tego obrazu, a ludzka postać  pozbawiona rysów i zredukowana do kilku kresek.  Tytuł obrazu to ''Krzyk''. Powszechnie myśli się, że ta postać krzyczy, zatyka uszy i wykrzywia usta w grymasie krzyku. Otóż nie  Edvard Munch napisał, że postać otacza krzyk pochodzący z wszechświata. Tak naprawdę tematem jego obrazu jest lęk, który ta postać odczuwa, bojąc się tych odgłosów i skowytu. Jest to zilustrowanie wielkiego stanu depresyjnego, smutku, rozpaczy – wyjaśniła Joanna Łenyk-Barszcz.

Edvard Munch  (1863 - 1944)  Foto: PAP/GL Archive / Alamy Stock Photo Edvard Munch (1863 - 1944) Foto: PAP/GL Archive / Alamy Stock Photo

Historia pewnej zazdrości

Każdy choć trochę interesujący się biografiami artystów domyśla się, że "Krzyk" jest niejako odzwierciedleniem stanu duszy Muncha, który cierpiał na depresję. W poprawie stanu zdrowia na pewno nie pomogło pojawienie się w życiu malarza Stanisława Przybyszewskiego polskiego pisarza, poety, dramaturga, nowelisty znanego ze swojego zamiłowania do skandali, używek i awanturniczego trybu życia. Obaj artyści spotkali się w Berlinie.

– Munch był zakochany w pewnej wybitnej artystce, też Norweżce. Niestety w Berlinie również pojawił się Przybyszewski, który odbił mu tę dziewczynę. To musiało pozostawić ślad w psychice Edvarda Muncha. Polak potem często pojawiał się na obrazach norweskiego malarza zatytułowanych ''Zazdrość'' – opowiadała rozmówczyni Anny Popek.

ZAPIS TRAMISJI NA ŻYWO / Theatrum wojny Erika Dahlbergha i krzyk duszy Edvarda Muncha/
Muzeum Narodowe w Warszawie

Ponadto w audycji

  • Joanna Łenyk-Barszcz o tym, co łączy ''Gwiaździste niebo'' Vincenta van Gogha z teorią wirów turbulentnych;
  • Pianistka Lidia Grychtołówna o odmładzającej mocy muzyki;
  • Rozmowa z Darią Jaroszewską, która opowiedziała o zdrowym odżywianiu w czasie pandemii i postu.
  • Alicja Węgorzewska o otwarciu  teatrów i sal koncertowych; 
  • Maciej Stodolny o naszych ''pandemicznych'' nawykach zakupowych i eksplozji e-commerce. 

***

Tytuł audycji: Leniwe przedpołudnie
Prowadzi: Anna Popek
Goście: Joanna Łenyk-Barszcz (teoretyk sztuki, współautorka książki ''Wielkie sekrety arcydzieł sztuki''), Lidia Grychtołówna (pianistka), Daria Jaroszewska (dietetyk), Alicja Węgorzewska  (śpiewaczka operowa), Maciej Stodolny (marketing manager)
Data emisji: 28.02.2021
Godzina emisji: 11.08

kr

Czytaj także

Odzyskane skarby

Ostatnia aktualizacja: 06.01.2021 23:00
Zaczął się 32. rok, licząc od naszej ustrojowej transformacji. Jako naród wolny od rozmaitych politycznych uzależnień, zaczęliśmy dążyć do odzyskania zabytków zagrabionych w czasie wojen, zaborów, a zwłaszcza podczas i po II wojnie, kiedy byliśmy politycznie i ekonomicznie uzależnieni od Związku Radzieckiego.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Dzień z życia księcia Pepi. Pałac Pod Blachą i jego dzieje

Ostatnia aktualizacja: 30.01.2021 07:00
Pałac Pod Blachą – późnobarokowa budowla znajdująca się u podnóża Zamku Królewskiego dziś mieści w sobie muzeum. A kiedyś? – W czasach gdy mieszkał tu książę Józef Poniatowski, był centrum życia towarzyskiego i rozrywkowego stolicy – mówiła w najnowszym wydaniu "Programu obyczajowego" Anna Popek, która dzięki kuratorowi pałacu dr. Mariuszowi Klareckiemu poznała dzieje budowli od fundamentów po, jak nazwa wskazuje, blaszany dach.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Spa dla królów. Historia uzdrowiska w Lądku-Zdroju

Ostatnia aktualizacja: 13.02.2021 08:45
To tu kąpały się koronowane głowy, poeci i… finalistki konkursu Miss World, a szósty prezydent Stanów Zjednoczonych John Quincy Adams powiedział o tym miejscu, że nigdy nie widział uzdrowiska, którego położenie miałoby wygląd bardziej obliczony na zachowanie lub przywrócenie zdrowia. Lądek-Zdrój wraz z jego słynnym basenem Zdrój Wojciech, tak jak wszystkie inne hotele i uzdrowiska w Polsce, znów jest dostępny dla chcących zadbać o swoje zdrowie i urodę. 
rozwiń zwiń