Dybuk – wersja romantyczna

Ostatnia aktualizacja: 07.02.2021 14:00
Dramat "Dybuk" Szymona An-skiego stał się punktem wyjścia do rozważań o ginących tradycjach, przenikaniu kultur i zależnościach pomiędzy językiem, w jakim zostało napisane dzieło, a jego treścią.
Próba przed spektaklem Dybuk w reż. Mai Kleczewskiej w Teatrze Żydowskim w Warszawie
Próba przed spektaklem "Dybuk" w reż. Mai Kleczewskiej w Teatrze Żydowskim w Warszawie Foto: PAP/Rafał Guz

8 listopada minęło 100 lat od śmierci Szlojme Rapoporta, urodzonego w Czaśnikach (obecnie Białoruś) pisarza, publicysty i badacza żydowskiego folkloru. Od czasu, gdy zaczął pisywać do rosyjskich gazet, przyjął pseudonim Szymon An-ski.

Przez kilka lat (1911-14) prowadził badania etnograficzne w żydowskich miasteczkach Wołynia i Podola. Rozmawiał z miejscową ludnością, nagrywał ludowe piosenki, fotografował i zbierał dzieła sztuki ludowej. Zdobyta wówczas wiedza posłużyła mu do napisania dzieła życia, dramatu "Dybuk – na pograniczu dwóch światów". Jego sceniczna prapremiera odbyła się w Teatrze Elizeum w Warszawie miesiąc po śmierci An-skiego.

Posłuchaj
50:15 2021_02_07 13_07_37_PR3_Trojka_Literacka.mp3 Fascynujący świat "Dybuka" (Trójka literacka)

"Dybuk" został napisany w języku rosyjskim, a następnie przetłumaczony przez samego autora na jidysz. W dramacie odnaleźć można odniesienia do wielu kultur i tradycji literackich – począwszy od greckiej tragedii przez "Romea i Julię" po romantyczne wizje obecne w "Balladach i romansach" czy "Dziadach" Adama Mickiewicza.

Aktorzy "Dybuka" w reż. Andrzeja Wajdy, fot. PAP / CAF / Krzysztof Świderski Aktorzy "Dybuka" w reż. Andrzeja Wajdy, fot. PAP / CAF / Krzysztof Świderski

Mianem tytułowego "dybuka" w żydowskim folklorze określa się duszę zmarłego, która nawiedza ciało żyjącej osoby. W dziele An-skiego dybukiem jest chłopak o imieniu Chanan, który po śmierci wstępuje w ciało swej ukochanej Lei, wydanej przez ojca za mąż za innego mężczyznę. Według niektórych interpretacji w "Dziadach" Adama Mickiewicza Gustaw pełni rolę dybuka Konrada.

Na temat fascynującej, wielopoziomowej treści dramatu Szymona An-skiego, jej języka, okoliczności napisania i wystawienia sztuki, oraz żydowskich tradycji, które zainspirowały autora do napisania "Dybuka", Magdalena Piejko rozmawia z gośćmi "Trójki literackiej", którymi są:

- prof. Mikołaj Sokołowski – dyrektor Instytutu Badań Literackich PAN;

- prof. Jacek Kopciński – redaktor naczelny miesięcznika "Teatr";

- Paweł Passini – reżyser teatralny, dramatopisarz, aktor i kompozytor.

***

Tytuł audycji: Trójka literacka
Prowadzi: Magdalena Piejko
Data emisji: 7.02.2020
Godzina emisji: 13.07

kc 

Czytaj także

Leśmian znany i nieznany

Ostatnia aktualizacja: 24.01.2021 14:15
Czy rzeczywiście twórczość tego powszechnie lubianego poety, która zawsze budziła wiele emocji – od uwielbienia do oskarżeń o "pornografię" – jest tak dobrze znana? Ile w tej wiedzy jest stereotypów? Czym wreszcie są sławne "leśmianizmy" i czemu służyły?
rozwiń zwiń

Czytaj także

Miron Białoszewski – wielki reformator języka polskiego

Ostatnia aktualizacja: 31.01.2021 14:00
Pisarz, który stworzył swój własny świat literacki. Rozległy, pociągający i tajemniczy świat mowy. "Ludzkie gadanie" podniósł do rangi wielkiej literatury.
rozwiń zwiń

Czytaj także

"Na razie jest 11 odcinków, między innymi o wybitnym chemiku". Ferens o "Geniuszach i marzycielach"

Ostatnia aktualizacja: 31.01.2021 09:00
- Przeczesałam internet i biblioteki, rozmawiałam też z naukowcami z USA szukając konkretnych, wybitnych postaci i tak powstał cykl "Geniusze i marzyciele" - mówiła w Polskim Radiu 24 Anna Ferens, reżyserka.
rozwiń zwiń