Setki lat później rycerze wciąż fascynują. Dlaczego?

Ostatnia aktualizacja: 11.07.2021 13:07
– Rycerzy obowiązywał kiedyś specyficzny kodeks postępowania, który w całej historii średniowiecza nigdy nie był skodyfikowany, ale określał w miarę ściśle, co mu było wolno. Z rycerzem, przynajmniej teoretycznie, można było zawrzeć ugodę, do czego nie potrzeba było żadnej umowy prawnej, wystarczyło, że on poświadczył ją swoim słowem i wszyscy mu wierzyli – mówi Jacek Komuda.
zdjęcie ilustracyjne
zdjęcie ilustracyjneFoto: Shutterstock.com/Tithi Luadthong

pap_20170430_061 1200.jpg
Krytyk Sienkiewicza. Jacek Komuda o pisarstwie historycznym

Doskonałym przykładem takiej postaci był Zawisza Czarny. – Bardziej niż na polu bitwy znany był z prawości charakteru. Zapraszano go do udziału w sądach, aby pomagał rozstrzygać spory. Jego wyroki wszyscy wykonywali – zaznacza Jacek Komuda. 

Rycerze historyczni, rycerze literaccy 

Czy te same cechy fascynują w postaciach rycerzy na kartach powieści fantasy? – Fantasy ma bardzo różne oblicza. Są takie (powieści – przyp. red.), gdzie bohaterowie są w świecie analogicznym do naszego i należą do stanu rycerskiego, ale są też takie, gdzie bohaterowie to mniej lub bardziej przypadkowi wojownicy niż rycerze. Fantasy zazwyczaj kieruje nas w światy para średniowieczne. Tam bohaterowie wchodzą w interakcje za pomocą mieczy, mogą być rycerzami, ale mogą też być zwykłymi awanturnikami niż poszukiwaczami przygód – ocenia Jarosław Grzędowicz. 


Posłuchaj
38:08 2021_07_11 13_06_44_PR3_Trojka_Literacka.mp3 Historia, rycerze i sztuczki pisarzy. Jak powstają powieści o rycerzach? (Trójka literacka)

 


grzedowicz 510.jpg
Jarosław Grzędowicz: Fabuła powieści ma swoje przeznaczenie

Drugi z rozmówców Magdaleny Złotnickiej zwraca uwagę, że jeśli chodzi o pisarzy fantasy, zdarza się, że nie rozumieją oni, kim był rycerz i jaki kodeks postępowania go obowiązywał, ale też nie mają świadomości, co dla przedstawicieli innych, niższych stanów oznaczała wizyta rycerza, na przykład w karczmie. – Dla nich rycerze to po prostu kolesie w zbrojach, którzy machają mieczem – komentuje Jacek Komuda. 

Z jakich źródeł czerpią polski pisarze? 

– Dla mnie podstawowe dzieła to Długosz, Gall Anonim. Nie mieliśmy w Polsce zbyt dużo romansów rycerskich, jeśli już to kopiowaliśmy je z Zachodu. U nas ten etos rycerski opierał się na kronikach, opowieściach o różnych rodach rycerskich. Zebrał je w XVI wieku, chociażby Bartosz Paprocki w pierwszym herbarzu polskim. Można powiedzieć, że cały etos rycerski polski jest bardzo przywiązany do kronik. Na Zachodzie było inaczej, tam etos rycerski to są m.in. opowieści o królu Arturze i rycerze okrągłego stołu – ocenia Jacek Komuda. 


shutterstock rycerz wspolczesny 1200.jpg
Lśniące zbroje i szlachetne ideały. Jak być współczesnym rycerzem?

Polscy pisarze fantasy opowiadają nie tylko o polskim rycerstwie. – W swoich książkach nawiązywałem odrobinę do tradycji wikińskiej, samurajskiej, tam były różne kultury, które były na nich lekko wzorowane. Też sięgałem po źródła, ale potem je modyfikowałem na potrzeby mojej historii – opowiada Jarosław Grzędowicz. 

W audycji rozmawialiśmy także o językach, których używają pisarze, aby dodać swoim powieściom autentyczności i o tym, dlaczego wciąż na nowo opowiadamy te same historie, jak choćby tę o królu Arturze. 

***

Tytuł audycji: Trójka literacka
Prowadzi: Magdalena Złotnicka
Goście: Jarosław Grzędowicz (pisarz fantasy), Jacek Komuda (pisarz tworzący opowiadania i powieści historyczne)
Data emisji: 11.07.2021
Godzina emisji: 13.07

gs/kr

Czytaj także

Stanisław Grzesiuk: pisarz naturszczyk

Ostatnia aktualizacja: 06.06.2021 14:00
Czy Stanisław Grzesiuk, pisarz naturszczyk, zasługuje na wpisanie do panteonu polskich pisarzy? Czy jego twórczość można uznać za ważną dla naszej literatury? Jaki miał wpływ na rozwój powojennej kultury w odbudowywanej Polsce? I skąd się bierze jego niegasnąca popularność wśród kolejnych pokoleń warszawiaków?
rozwiń zwiń

Czytaj także

Od Berenta przez Herlinga-Grudzińskiego po Gombrowicza, Schulza i Wata

Ostatnia aktualizacja: 13.06.2021 14:15
Profesor Włodzimierz Bolecki jest teoretykiem i badaczem literatury polskiej, autorem wydań krytycznych najwybitniejszych pisarzy, a także - sam jest pisarzem. I właśnie o jego fascynacjach literackich i zainteresowaniach rozmawiała Magdalena Złotnicka.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Marek Hłasko. Co wpływało na jego twórczość?

Ostatnia aktualizacja: 04.07.2021 13:59
Marek Hłasko to jeden z najsłynniejszych polskich pisarzy powojennych. Wydarzenia drugiej wojny światowej i powstania warszawskiego, odcisnęły na nim głębokie piętno. Gdy wyrzucono go ze szkoły, zaczął pracować jako kierowca ciężarówki. Zdobyte w ten sposób doświadczenia, przekuł w jedną ze swoich powieści.
rozwiń zwiń