Powstanie Warszawskie w dziełach literackich

Ostatnia aktualizacja: 01.08.2021 14:15
Powstanie Warszawskie –  bohaterski zryw mieszkańców stolicy, którzy podjęli nierówną walkę z niemieckim okupantem, to temat nie tylko wielokrotnie omawiany przez historyków, ale także będący źródłem tematów dla literatury, filmu i muzyki. Czy z punktu widzenia literackiego to bardziej historia zbiorowego bohatera czy opowieści o ludzkich losach na tle historii?
Zdjęcie ilustracyjne
Zdjęcie ilustracyjneFoto: salarko/shutterstock.com

PAP Baczyński mural 1200.jpg
Literackie i życiowe wybory Krzysztofa Kamila Baczyńskiego

Bój Warszawy o wolność to temat często wykorzystywany przez to, co nazywamy popkulturą: pojawiają się komiksy i murale z powstańcami, po wątki powstańcze sięga także współczesna muzyka. Czy to wszystko służy upamiętnianiu powstania, czy jednak spłyca jego znaczenie? Gdzie leży granica między pamięcią a komercją? Jakie znaczenie dla powstańców miały utwory pisane na bieżąco: piosenki, wierszyki i przyśpiewki uliczne, które opisywały wojenną rzeczywistość?


Posłuchaj
34:16 2021_08_01 13_08_27_PR3_Trojka_literacka.mp3 Powstanie Warszawskie i jego bohaterowie w literaturze (Trójka literacka)

Co jest ważniejsze: historia i pamięć indywidualna czy jednak zbiorowa? – To wszystko zależy od autora: w moim przypadku zawsze człowiek, jednostka jest najważniejsza. Jego historie, jego emocje... Wszystkie moje książki, nawet te fikcyjne, powstały na podstawie opowieści ludzi – mówi Małgorzata Czerwińska-Buczek, autorka książek o II wojnie światowej i o Powstaniu Warszawskim. – Natomiast żaden człowiek nie ma takiej możliwości, aby żył samodzielnie: jest mimo wszystko elementem "bohatera zbiorowego". Czy to jest rodzina, miejscowość, w której mieszka, środowisko, grupa konspiracyjna: nierozerwalnie jest z nimi związany – tłumaczy.

Film "Powstanie Warszawskie" - zwiastun/YouTube Muzeum Powstania Warszawskiego


– W przypadku Powstania Warszawskiego chyba nie ma łatwej odpowiedzi na pytanie, co bardziej przemawia do czytelnika: historia jednostki czy bohatera zbiorowego. Ponieważ patrzymy na to z perspektywy czasu, jaki upłynął, dokonujemy pewnego skrótu: widzimy przede wszystkim ogromne cierpienie i wysiłek podjęty przez pewną grupę, wspólnotę – zastanawia się Szymon Sławiński, autor książki "Mały powstaniec". – I to wszystko się miesza, ponieważ losy ludzi pojedynczych są najważniejsze. Jednak powstanie, potem cała historia pamięci o nim, opowieści – to wszystko się zmieniało przez lata, przeobrażało, można powiedzieć, że nabrało charakteru zbiorowego. Tak że nie da się chyba już tego oddzielić – dodaje.

– Większość moich książek to wspomnienia ludzi, więc dla mnie najistotniejsze są przeżycia jednostki. Oczywiście, w tle zawsze jest ta grupa, określone warunki, zdarzenia historyczne, jednak dla mnie właśnie historia jednostki, historia przez tę jednostkę opowiadana jest najważniejsza – wskazuje Małgorzata Czerwińska-Buczek. – Jeśli musiałbym w jakiś sposób zróżnicować, to dla mnie również ważniejsze są losy jednostki. Losy zbiorowości są jakimś tłem – dodaje Szymon Sławiński.

To od nas zależy, czy było warto // 77. rocznica Powstania Warszawskiego

***

Tytuł audycji: Trójka literacka
Prowadzi: Magdalena Złotnicka
Goście: Małgorzata Czerwińska-Buczek (autorka książek o II wojnie światowej i o Powstaniu Warszawskim), Szymon Sławiński (autor książki "Mały powstaniec")
Data emisji: 01.08.2021
Godzina emisji: 13.08

pr/kr

Czytaj także

"Nim wstanie dzień". Powstanie Warszawskie w komiksie

Ostatnia aktualizacja: 01.08.2020 06:50
– W tym zadziwiającym świecie jest legenda o Warsie i Sawie i słodkie kotki przechadzające się po mieście, a jednocześnie krwawe ślady i demony jak z najstraszniejszych horrorów. To jedna z prób pogodzenia się z tragedią Powstania Warszawskiego w komiksie – mówi Mateusz Matyszkowicz o wydawnictwie "Nim wstanie dzień".
rozwiń zwiń

Czytaj także

Setki lat później rycerze wciąż fascynują. Dlaczego?

Ostatnia aktualizacja: 11.07.2021 13:07
– Rycerzy obowiązywał kiedyś specyficzny kodeks postępowania, który w całej historii średniowiecza nigdy nie był skodyfikowany, ale określał w miarę ściśle, co mu było wolno. Z rycerzem, przynajmniej teoretycznie, można było zawrzeć ugodę, do czego nie potrzeba było żadnej umowy prawnej, wystarczyło, że on poświadczył ją swoim słowem i wszyscy mu wierzyli – mówi Jacek Komuda.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Czym skorupka za młodu nasiąknie… Jak wyrabiać czytelnicze nawyki u dzieci?

Ostatnia aktualizacja: 18.07.2021 14:00
Wakacje to okres, kiedy wszyscy mamy czas na lektury i spędzanie czasu tak, jak lubimy. Także dzieci. Jak zachęcić najmłodszych do lektury i sprawić, żeby czytanie nie kojarzyło im się z obowiązkiem? Jakie cechy powinna spełniać dobra literatura dla dzieci?
rozwiń zwiń

Czytaj także

Sergiusz Piasecki – pisarz i szpieg

Ostatnia aktualizacja: 24.07.2021 14:00
Mamy wakacje, a więc nadrabiamy zaległości w lekturze, także w lekturze kryminałów i powieści szpiegowskich. Bohaterem najnowszego wydania "Trójki Literackiej" był Sergiusz Piasecki – literat i szpieg w jednej osobie. Sylwetkę i awanturniczy życiorys tego nieco zapomnianego, a wartego odświeżenia pisarza, przybliżył nam historyk literatury dr hab. Krzysztof Polechoński.
rozwiń zwiń