Technosolucjonizm i transhumanizm, czyli wyzwania dla ludzkości według Stanisława Lema

Ostatnia aktualizacja: 10.10.2021 13:07
– Kosmos to była metafora rzeczywistości. Był humanistą, stawiał w centrum człowieka, ale humanistą sceptycznym, ponieważ był świadom naszej ułomności, którą wpisywał w ramy naukowe, technologiczne. Literatura Lema pozbawiona jest romansów, uczuć, emocji czysto ludzkich. Mamy elementy uczuciowe w "Solaris" czy "Głosie Pana", ale to są wyjątki. Co do zasady to jest unaukowiona technokratyczna literatura, która krytykuje też technosolucjonizm – ocenia dr Maciej Kawecki. 
Kraków 06.1960. Filozof, pisarz, futurolog, eseista i satyryk Stanisław Lem w garażu przy swoim domu, ulica Narwik na osiedlu Kliny
Kraków 06.1960. Filozof, pisarz, futurolog, eseista i satyryk Stanisław Lem w garażu przy swoim domu, ulica Narwik na osiedlu KlinyFoto: PAP/Piotr Barącz

Stanisław Lem 1200 PAP.jpg
Stanisław Lem: pisanie jest dla mnie procederem bardzo nudnym i męczącym [POSŁUCHAJ]

Gość Magdaleny Złotnickiej podkreśla, że Stanisław Lem uważał, iż technologie nie rozwiążą problemów ludzkości. Jednocześnie pisarz bardzo trafnie w swoich powieściach przewidywał powstanie wielu urządzeń elektronicznych, bez których dziś często nie wyobrażamy sobie życia. Dla gościa "Trójki literackiej" jednak nie to jest najbardziej istotne. – Lemowi udało się przewidzieć zjawiska społeczne. Udało mu się przewidzieć to, co dziś widzimy na własne oczy, czyli monopolistyczną władzę gigantów technologicznych. Jest taki słynny wywiad, chyba z 2005 roku, w którym mówi, jak gigantyczną cenę zapłacimy za to, że oddajemy władzę kilku podmiotom w świecie nowych technologii: dezinformacja, "fejki", transhumanizm to są wszystko zjawiska, o których Stanisław Lem mówił. To jest dla mnie najważniejsza część jego literatury. Zwracał uwagę na to, co się wydarzy, jeśli przekroczymy granicę między tym, co ludzkie, a tym, co techniczne, tę granicę człowieczeństwa, i to się dziś dzieje w jakiś sposób – zaznacza Maciej Kawecki, odnosząc się m.in. do poruszanej przez Lema kwestii "cyborgizacji człowieka". 

1970_Kliny_biblioteka.jpg
Stanisław Lem. Pisarz uzależniony od czytania

Posłuchaj
48:33 2021_10_10 13_08_01_PR3_Trojka_Literacka.mp3 Ryzyko jako czynnik konieczny do rozwoju? Wyzwania i podpowiedzi dla ludzkości w prozie Stanisława Lema (Trójka literacka)

 

W audycji nie zabrakło także wątku relacji Stanisława Lema z władzami komunistycznymi. – Lem był jednym z niewielu polskich pisarzy, którym wolno było tak wiele napisać, być tak krytycznym i jednocześnie funkcjonować. Prawdopodobnie wynikało to z tego, że w odróżnieniu od innych wielkich polskich pisarzy tego okresu, Lem nie miał żadnych aspiracji podróżniczych. Nie wyjeżdżał poza granice Polski. Kochał Kraków, kochał ulicę Narwik, gdzie tworzył przez ostatnie kilkadziesiąt lat swojego życia. Nigdy nie był w Stanach Zjednoczonych, za co dzisiaj jego literatura płaci bardzo dużą cenę, ponieważ jest dużo bardziej popularna na wschodzie, w Azji, w Europie, niż w USA – zwraca uwagę gość Trójki. 


lem fbi donos pap 1200.jpg
Philip K. Dick: uprzejmie donoszę, że Lem nie istnieje

Dr Maciej Kawecki, odnosząc się do amerykańskiej prozy fantastycznej, przypominał o filozoficzno-dogmatycznej relacji Stanisława Lema i Philipa K. Dicka, którym polski twórca był zafascynowany i którego uważał za jednego z najwybitniejszych pisarzy science fiction. Twórcy nigdy się nie spotkali, pisali do siebie jednak listy i rozmawiali przez telefon. 

galaktykalema.pl/pl

***

Tytuł audycji: Trójka literacka
Prowadzi: Magdalena Złotnicka
Goście: dr Maciej Kawecki (Instytut Polska Przyszłości im. Stanisława Lema)
Data emisji: 10.10.2021
Godzina emisji: 13.07

gs

Czytaj także

Stanisław Lem - pisarz, naukowiec, filozof

Ostatnia aktualizacja: 27.03.2021 06:01
- Był to typ i człowieka i pisarza, u którego intelekt przeważał - charakteryzował Lema publicysta i tłumacz, Lech Jęczmyk. - Nic dziwnego, że literatura popularnonaukowa szczególnie mu odpowiadała.
rozwiń zwiń

Czytaj także

"Cyberpunk 2077" miał z czego czerpać. Historia tego podgatunku fantastyki w Polsce sięga Lema

Ostatnia aktualizacja: 11.12.2020 05:50
Przy okazji premiery długo wyczekiwanej polskiej gry komputerowej warto przypomnieć, że prehistorii tej odmiany sci-fi trzeba szukać nad Wisłą, a rodzące się tu pomysły wyprzedzały zachodnich klasyków gatunku.
rozwiń zwiń

Czytaj także

(Nie) wszystkie dziwactwa Stanisława Lema

Ostatnia aktualizacja: 13.09.2021 05:56
Geniusze nierzadko bywają ekscentrykami. Autor "Solaris" nie był wyjątkiem. Uzależnienie od słodyczy, niecodzienne godziny pracy i uwielbienie dla wszelkiego rodzaju mechanicznych zabawek dopełniają wizerunku jednego z najwybitniejszych umysłów XX wieku. 
rozwiń zwiń