Różnorodność w jedności. Czego nas uczy polski romantyzm?

Ostatnia aktualizacja: 09.01.2022 13:08
– Ta dwoistość romantyzmu, który jest jednocześnie narodowy, swoisty i ponadnarodowy, jest bardzo dobrym modelem kultury na dzisiejsze czasy, które są czasami globalizacji, uniformizacji. Te problemy pojawiły się po raz pierwszy na początku XIX wieku i dlatego kultura romantyczna może być wzorem dla współczesnej kultury polskiej i nie tylko polskiej, w obrębie tego zjednoczonego, ale zróżnicowanego jednak świata – ocenia prof. Andrzej Waśko.
Mieszkanie państwa Goreckich. Stolik, przy którym Adam Mickiewicz grał w szachy z Fryderykiem Chopinem
Mieszkanie państwa Goreckich. Stolik, przy którym Adam Mickiewicz grał w szachy z Fryderykiem ChopinemFoto: NAC
  • Dlaczego polski romantyzm jest taki ważny współcześnie?
  • Jaka była rola George'a Gordona Byrona w rozwoju polskiego romantyzmu?
  • Jak ten kierunek wpływał na inne kultury?

Polski romantyzm wciąż może nas wiele nauczyć. – Ten prąd estetyczny, literacki dawał jednocześnie zielone światło dla oryginalnej twórczości w Polsce. To jest chyba bardzo istotne dzisiaj, żebyśmy mieli poczucie swojej samodzielności kulturowej – ocenia literaturoznawca.  

Istota walki o niepodległość

– Romantyzm polski jest typowym romantyzmem. Ma cechy takie, które go łączą z innymi, a jednocześnie ma swoistości. Chyba taką największą jest związanie naszego romantyzmu ze sprawą polską, sytuacją walki o niepodległość po trzecim rozbiorze. To, co romantycy do tego wnieśli, to jest obserwacja, że jeśli chcemy mieć państwo niepodległe, to musimy mieć także własną, oryginalną kulturę narodową, musimy ją rozwijać – przypomina prof. Andrzej Waśko.  

Czytaj także:

Walka o wolność, silnie obecna w polskim romantyzmie, nie była tylko jego specyfiką. O niepodległość Grecji walczył ojciec romantyzmu europejskiego George Gordon Byron. – Duch romantyczny był duchem wojowniczym. Byron jest wzorem indywidualnym dla romantyków w całej Europie, w Polsce w szczególności. Pisał o tym Mickiewicz. Byron był pierwszym poważnym poetą i politykiem, poważnym dlatego, że znaczenie idei wolnościowych, które wyrażał w swojej twórczości jako poeta, potrafił potwierdzić własnym postępowaniem, idąc na pomoc Grekom walczącym o niezależność od państwa ottomańskiego – wyjaśnia gość "Trójki literackiej". 

Wzór do naśladowania

Jak dodaje, Polska z kolei była dla innych krajów, zwłaszcza słowiańskich, które utraciły niepodległość, wzorem walki o wolność. – Sprawa polska była bardzo popularna we Włoszech, które dążyły do zjednoczenia,  wyzwolenia się spod okupacji austriackiej. W końcu kultura polska okresu romantyzmu stała się modelem do tworzenia nowych kultur narodowych: litewskiej i ukraińskiej. To dało się zauważyć już w drugiej połowie XIX wieku – dodaje prof. Andrzej Waśko.  

Pretekstem do tej rozmowy była uchwała Sejmu, który ogłosił rok 2022 Rokiem Romantyzmu Polskiego.

***

Tytuł audycji: Trójka literacka
Prowadzi: Magdalena Złotnicka
Goście: prof. Andrzej Waśko (historyk literatury z Uniwersytetu Jagiellońskiego, redaktor naczelny dwumiesięcznika "Arcana")
Data emisji: 28.11.2021
Godzina emisji: 13.08

gs

Czytaj także

Ferdynand Goetel – życie przed i po raporcie o zbrodni katyńskiej

Ostatnia aktualizacja: 19.12.2021 14:00
Ferdynand Goetel zapisał się aż w kilku epokach literackich. Początki jego twórczości sięgają Młodej Polski i lat przed wybuchem pierwszej wojny światowej. Najpopularniejsze pozycje w jego dorobku przypadły na okres dwudziestolecia międzywojennego. Jego dalsze losy toczyły się podczas okupacji, a kilkanaście ostatnich lat przed śmiercią w 1960 roku spędził jako emigrant polityczny. W audycji "Trójka literacka" wraz z historykiem i autorem biografii Goetla Krzysztofem Polechońskim skupiliśmy się jednak na punkcie zwrotnym w życiu twórcy, którym była podróż do Katynia i opisanie dokonanej tam zbrodni.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Andrzej Bobkowski. Twórca, który nie chciał być pisarzem

Ostatnia aktualizacja: 26.12.2021 14:00
Jego najbardziej znane wspomnienia "Szkice piórkiem" przez Tymona Terleckiego określone zostały "dziełem, którego autor prawość uczynił kategorią artystyczną". Co wiemy o Andrzeju Bobkowskim?
rozwiń zwiń

Czytaj także

Kresy kryminalne i historyczne w powieści "Aligator w Wilnie" Piotra Jezierskiego

Ostatnia aktualizacja: 02.01.2022 14:00
Alina, szesnastolatka z Warszawy, która po raz pierwszy odwiedza Wilno, trafia na trop znaleziska z lat 30. XX wieku – tak rozpoczynają się przygody opisane w kryminale przygodowym dla młodzieży "Aligator w Wilnie" Piotra Jezierskiego. Powieść to nie tylko okazja do rozwiązania kryminalnej zagadki, ale też zapoznania się z historią Wilna i Kresów. 
rozwiń zwiń