Prezent na mikołajki: skąd się wzięła ta tradycja?

Ostatnia aktualizacja: 06.12.2021 13:27
Skąd wzięła się tradycja dawania prezentów na mikołajki? Zwyczaj obdarowywania dzieci 6 grudnia pojawił się w Polsce stosunkowo niedawno, bo dopiero w XIX wieku. Początkowo dotyczyła oczywiście jedynie dworów i ewentualnie domów mieszczańskich. A jaka jest historia tej tradycji na świecie?
Jest prawdopodobne, że tradycja prezentów mikołajkowych narodziła się już w XIII w.
Jest prawdopodobne, że tradycja prezentów mikołajkowych narodziła się już w XIII w.Foto: Shutterstock.com/soo hee kim
  • Pierwsze "podarunki" od św. Mikołaja pojawiły się w Europie Zachodniej prawdopodobnie w późnym średniowieczu;
  • Przez długi czas prezenty miały znaczenie symboliczne bądź bardzo praktyczne. A jeszcze do niedawna niegrzeczne dziecko mogło od Mikołaja dostać rózgę;

Święty Mikołaj jest z nami przez całe życie. Właściwie można powiedzieć, że to najprzyjemniejszy święty zarówno dla dzieci, jak i dla dorosłych. Wcześniej, nim pojawił się św. Antoni, to właśnie św. Mikołaj był "używany" we wszystkich naglących potrzebach: modlono się do niego właściwie we wszystkich beznadziejnych sprawach.

Zapomogi dla uczniów, posag dla panien

– Do końca nie wiadomo, kiedy to obdarowywanie się zaczęło. Pisze się, że w XIII wieku na zachodzie Europy w szkołach pod patronatem św. Mikołaja pojawił się zwyczaj dawania prezentów i zapomóg, stypendiów dla mniej zamożnych uczniów. A później to oczywiście przeszło na sferę domową – opowiada Małgorzata Jaszczołt z Muzeum Etnograficznego w Warszawie. – Z kolei w Polsce w XVII w. przy niektórych kościołach działały tzw. skrzynki św. Mikołaja. I to też były swego rodzaju fundacje tworzone z datków wiernych i zapisów testamentowych na posagi ubogich dziewcząt z parafii. Bo św. Mikołaj jest, jak mówi legenda, związany z pannami, które dzięki niemu mogły żyć cnotliwie: wrzucił duży datek dla ojca, który nie miał dla nich pieniędzy. I stąd może ta tradycja? – zastanawia się.

Słodycze i rózgi

Dzisiaj prezenty bywają bardzo drogie, a dzieci same je sobie wybierają. Jednak początkowo obdarowywanie miało znaczenie symboliczne: chodziło o sam gest, bo nie wszystkich stać było na prezenty. – Jeszcze nie tak dawno dzieci straszono, żeby były grzeczne, bo "od Mikołaja dostaną rózgi". I rzeczywiście te rózgi dostawały! To miało głównie znaczenie edukacyjne dla dzieci, bo też początkowo obdarowywano głównie dzieci – wskazuje Trójkowy gość. – Ale oprócz rózg były też prezenty. Najczęściej były to słodycze albo coś, co było potrzebne w życiu: czapki, skarpetki – tłumaczy.


Posłuchaj
07:45 TROJKA Trojka do trzeciej 2021_12_06 14-27-37.mp3 Skąd wzięła się tradycja prezentów mikołajkowych?

Przeczytaj także


***

Tytuł audycji: Trójka do trzeciej
Prowadzi: Mateusz Drozda
Gość: Małgorzata Jaszczołt (Muzeum Etnograficzne w Warszawie)
Data emisji: 6.12.2021
Godzina emisji: 14.27
pr

Czytaj także

Mikołajowie z różnych stron świata

Ostatnia aktualizacja: 06.12.2020 11:15
Okazuje się, że kwestia św. Mikołaja nie jest wcale kwestią prostą i łatwą. W tym przypadku naprawdę "co kraj, to obyczaj". A to oznacza, że czasami wcale nie Mikołaj rozdaje prezenty oraz, tak też się zdarza, nie przybywa z prezentami 6 grudnia!
rozwiń zwiń

Czytaj także

Okaż serce potrzebującym i zostań świętym Mikołajem

Ostatnia aktualizacja: 27.11.2021 06:20
Do świąt został niecały miesiąc, a jeśli chodzi o świąteczny nastrój, to nic go chyba tak nie buduje, jak radość obdarowywania. Jeśli ktoś zastanawia się, jak obdarować tych najbardziej potrzebujących, jak zostać Świętym Mikołajem, może się przyłączyć do akcji "Wirtualna choinka" prowadzonej przez Ruch Światło-Życie Diecezji Praskiej.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Mikołajki i Gwiazdka tuż-tuż. Pięć pomysłów na prezent dla Trójkowego biegacza

Ostatnia aktualizacja: 02.12.2021 14:30
Smartwatch, profesjonalne obuwie sportowe, a może motywująca książka? Wielkimi krokami zbliżają się mikołajki, a nieco mniejszymi – Gwiazdka. Tomasz Domżalski, trener stadionowej akcji "Biegam, bo lubię" podpowiedział, z jakich prezentów ucieszy się każdy biegacz. 
rozwiń zwiń