Kresy – pamięć, ludzie, przedmioty

Ostatnia aktualizacja: 02.11.2021 10:45
Muzeum Ziem Wschodnich Dawnej Rzeczypospolitej - Oddział Muzeum Narodowego w Lublinie już od roku prowadzi akcję "Z Kresów ocalone: zbiórka pamiątek i opowieści kresowych". Celem inicjatywy jest zachowanie pamięci o Kresach w aspekcie materialnym i duchowym. W ramach akcji zbierane są zarówno pamiątki przechowywane w rodzinach Kresowian, jak i wspomnienia rejestrowane w formie historii mówionej.
Berdyczów, stara pocztówka
Berdyczów, stara pocztówkaFoto: Polona

Kresy to bogate kulturowo tereny, o zawiłej i często trudnej historii stanowiące od wieków wielonarodowy i wielowyznaniowy tygiel. Ta różnorodność determinowała każdy aspekt codzienności – niegdyś zwyczajnej, dziś oddzielonej od nas barierą czasu i przestrzeni. To ostatni moment, aby porozmawiać z pokoleniem, które Kresy nosi w sercach i umysłach, a miłość do nich pragnie przekazać swoim dzieciom i wnukom. Zgromadzone wspomnienia, historie osób, miejsc i przedmiotów, nacechowane osobistym, często pełnym emocji postrzeganiem, pozwolą na uchwycenie żywego i autentycznego obrazu tych terenów.


cmentarz Ukraina Lwów Kresy pap 1200.jpg
Jak ratować dziedzictwo kultury polskiej na Wschodzie?

Posłuchaj
05:31 TROJKA Trojka przed poludniem 2021_11_02 10-29-04.mp3 Podsumowanie roku akcji „Z Kresów ocalone: zbiórka pamiątek i opowieści kresowych” cz. 1 (Trójka przed południem)

– W ramach akcji zbieramy zarówno wspomnienia, rejestrując je w formie historii mówionej, jak i obiekty – pamiątki, które są przechowywane w rodzinach Kresowian. Niekiedy nie zdajemy sobie sprawy, jak wiele mogą opowiedzieć zwykłe przedmioty – zdjęcia, dokumenty, elementy stroju czy wyposażenia mieszkań; nawet drobne, niepozorne rzeczy mogą skrywać ważne historie – osobiste lub odnoszące się do życia publicznego. Każdy człowiek, każdy życiorys jest ciekawy, unikatowy i wart zapamiętania. Te jednostkowe historie składają się na niepowtarzalną mozaikę życia ze wszystkimi jego trudnymi, często tragicznymi, ale i radosnymi aspektami – można przeczytać na stronie muzeum.

Przedmioty i ich historie

– Udało nam się zebrać ponad 1300 przedmiotów: bardzo różnych, bardzo ciekawych, z którymi często wiążą się niezwykle historie. I takich historii zebraliśmy 25. W sposób zorganizowany cały czas prowadziliśmy zbiórkę w Lublinie, ale też odwiedziliśmy wiele miejsc w Polsce: pojawiliśmy się latem w Katowicach, we wrześniu we Wrocławiu. Docierały do nas telefony i maile, więc nasi pracownicy odwiedzali Trójmiasto, Łódź, Poznań, Warszawę, Przemyśl, Leżajsk – wylicza dr Marcin Gapski, dyrektor Muzeum Ziem Wschodnich Dawnej Rzeczypospolitej – Oddziału Muzeum Narodowego w Lublinie, podsumowując rok zbiórki.

– Najczęściej jest tak, że do muzeum dociera przedmiot, zabytek, a my określamy miejsce jego powstania czy nurt artystyczny, w którym został stworzony. Jednak często nie mamy wiedzy, czyją był własnością, jakie historie są z nim związane. Dlatego postanowiliśmy odwrócić tę sytuację, by ta historia była ściśle połączona z przedmiotem – tłumaczy.

– Są to przedmioty niezwykłe, np. różańce wykonane z chleba w więzieniu w Samborze, szachy wykonane w tym więzieniu w czasie okupacji sowieckiej. Człowiek, który je wykonał i przekazał rodzinie, został przez Sowietów zamordowany – opowiada gość Katarzyny Cygler. – Ale są też historie bardzo pogodne i radosne: np. otrzymaliśmy przepiękne przedwojenne koronki belgijskie, które były welonem ślubnym. Ktoś przez cały świat te cudnej urody koronki przeniósł, bo tak silnie kojarzyły mu się z rodziną i pięknymi wspomnieniami, że nie mógł się z nimi rozstać. Aż uznał, że ich miejsce jest u nas, w Muzeum Ziem Wschodnich – dodaje.


Posłuchaj
05:20 TROJKA Trojka przed poludniem 2021_11_02 10-39-05.mp3 Podsumowanie roku akcji „Z Kresów ocalone: zbiórka pamiątek i opowieści kresowych” cz. 2 (Trójka przed południem)

Dramatyczne i radosne opowieści z Kresów

– Mamy też 25 relacji, które w dużym stopniu są opublikowane i te najważniejsze wycinki, momenty można obejrzeć na naszych portalach społecznościowych. Za każdym razem rejestrujemy dźwięk i obraz. Mamy też kilkanaście przekazanych relacji pisanych, gdyż nie każdy jest gotowy, aby powiedzieć przed kamerą czy nawet nagrać swój głos – tłumaczy dr Gapski. – Są to bardzo różne historie: niektórzy wspominają dramatyczne momenty, ale część chce się podzielić tymi radościami z Kresów, opowieściami rodzinnymi, które najmocniej utkwiły im w pamięci – dodaje.

Spot akcji Z Kresów ocalone: zbiórka pamiątek i opowieści kresowych/YouTube Muzeum Ziem Wschodnich Dawnej Rzeczypospolitej


***

Tytuł audycji: Trójka przed Południem
Prowadzi: Katarzyna Cygler
Gość: dr Marcin Gapski (dyrektor Muzeum Ziem Wschodnich Dawnej Rzeczypospolitej – Oddziału Muzeum Narodowego w Lublinie)
Data emisji: 2.11.2021
Godziny emisji: 10.29,10.39

pr/kr


Czytaj także

Nieoczywiste losy z polskich kresów

Ostatnia aktualizacja: 14.11.2020 07:00
Polskie kresy funkcjonują w zbiorowej pamięci coraz bardziej na zasadzie legendy, gdyż odchodzą ostatni świadkowie tamtej rzeczywistości. I właśnie ukazała się poświęcona tamtym miejscom i czasom książka Agnieszki Rybak i Anny Smółki "Kresy. Ars moriendi".
rozwiń zwiń

Czytaj także

"Realizujemy ponad 200 najróżniejszych inwestycji". Piotr Gliński o przedsięwzięciach resortu kultury 

Ostatnia aktualizacja: 08.09.2021 14:58
- W tej chwili realizujemy łącznie ponad 200 najróżniejszych inwestycji, które poprawiają naszą siatkę muzealną, od budowy wielkich muzeów po najróżniejsze wsparcie dla innych istotnych muzeów - powiedział w Polskim Radiu 24 prof. Piotr Gliński, wicepremier, minister kultury, dziedzictwa narodowego i sportu.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Wyprawy i odkrycia. Sylwetki polskich podróżników na wystawie w Nieborowie

Ostatnia aktualizacja: 25.10.2021 11:40
W Nieborowie trwa wystawa zatytułowana "W podróży". To opowieść o czasach, w których podróżnicy pokonywali niebywałe odległości, bez ułatwień i znajomości języków. Sylwetki polskich odkrywców oraz eksponaty związane z podróżowaniem można zobaczyć na wystawie, prowadzonej w Pałacu Radziwiłłów.
rozwiń zwiń