Logo Polskiego Radia
Dwójka
Jacek Puciato 06.11.2017

Jak brzmi obraz? Graficzna muzyka Xenakisa, Murzina i Oram

W "Nokturnie" przyjrzeliśmy się kilku pionierskim wynalazkom służącym do bezpośredniego przenoszenia obrazu graficznego na dźwięki.
Fragm. okładki winylowej płyty Offering z muzyką radzieckich kompozytorów wykonaną na Syntezatorze ANS. Wytwórnia Modern Silence 2016Fragm. okładki winylowej płyty "Offering" z muzyką radzieckich kompozytorów wykonaną na Syntezatorze ANS. Wytwórnia Modern Silence 2016mat. prom.

Czy można narysować muzykę? Czy można "zagrać" obraz? Tak, i to nawet bez pomocy komputera! Już w latach 30. XX wieku radzieccy pionierzy muzyki elektronicznej eksperymentowali z rysowanymi ścieżkami dźwiękowymi. Jeszcze przed II wojną światową Jewgienij Murzin rozpoczął prace nad urządzeniem, które pozwalałoby na tworzenie złożonych sygnałów poprzez syntezę tonów prostych. Wynalazek miał działać w oparciu o metodę foto-optycznego zapisu dźwięku stosowaną w kinematografii, która pozwalała na uzyskanie obrazu fali dźwiękowej, który mógł być potem przekształcany. Urządzenie zostało skonstruowane dopiero w 1958 r. i nazwane Syntezatorem ANS.

Zjawisko bezpośredniego przekształcania obrazów w dźwięki rozbudziło wyobraźnię kolejnych pokoleń kompozytorów, takich jak Daphne Oram (która stworzyła działające na podobnej zasadzie, co wynalazki radzieckie urządzenie Oramics) oraz Iannis Xenakis (twórcę komputerowego systemu UPIC).

W audycji słuchaliśmy grających obrazów tworzonych na trzech wymienionych urządzeniach: Syntezatorze ANS, Oramics oraz systemie UPIC.

www.facebook.com/NokturnDwojka

***

Tytuł audycji: Nokturn

Prowadzi: Krzysztof Dziuba

Data emisji: 6.11.2017

Godzina emisji: 23.05

jp/bch