W audycji "Wieczór z historią" Jacek Pawłowicz zwrócił uwagę, że już niedługo, 1 marca, będziemy obchodzić Narodowy Dzień Pamięci "Żołnierzy Wyklętych". - Zaraz po tym chcemy otworzyć wyjątkową wystawę - wystawę relikwii, które otrzymaliśmy po śp. Emilu Barchańskim, najmłodszej ofierze stanu wojennego. Jego mama przekazała nam wszystkie pamiątki, które zachowała po nim - poinformował.
Dyrektor Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych PRL w Warszawie przypomniał, że zwłoki Emila Barchańskiego - działacz opozycji antykomunistycznej, który oskarżył milicjantów o pobicie po tym, jak został zatrzymany przez SB w drukarni drugiego obiegu - zostały 5 czerwca 1982, na dzień przed jego 17. urodzinami, wyłowione z Wisły.
Serwis specjalny: Żołnierze Wyklęci
- Mamy bluzkę, w której został utopiony. Mamy jego pamiętniki, jego rysunki, jego wiersze. Mamy jego biurko. Mamy wszystko to, co matka pozostawiła po swoim jedynym dziecku, które zostało jej tak brutalnie odebrane. Mam nadzieję, że prokuratorzy z Instytutu Pamięci Narodowej wezmą się do pracy i znajdą jego oprawców - podkreślił.
Gość radiowej Jedynki zaznaczył, że cały czas trwają prace nad stworzeniem dużej ekspozycji. - Jednocześnie mamy absolutny klejnot, którym jest X Pawilon Cytadeli Warszawskiej wraz z tunelem śmierci, czyli Miejsce Pamięci Narodowej. Tam, w tych malutkich celach - gdzie przed wojną przetrzymywano jedną osobę a po wojnie sześć, osiem, czasami 20 - nie będziemy robili żadnej ekspozycji, po prostu otworzymy pierwotny wygląd tych cel. To wszystko jest przed nami. Ogram pracy, ale damy radę - ocenił.
To był ten moment
Śmierć za zamach na pomnik Dzierżyńskiego
W audycji "Wieczór z historią" Jacek Pawłowicz opowiedział, że to rodzina - szczególnie dwóch wujków - sprawiła, że zainteresował się historią. - Wujek, po przeżyciach z Auschwitz, nie mógł spać w nocy. W jego domu, w piwnicy, drukowaliśmy ulotki. Włączałem maszynę i szedłem do niego, na górę. Wtedy pierwszy raz dowiedziałem o rotmistrzu Witoldzie Pileckim - wskazał.
- To mnie zafascynowało. To był moment przełomowy. Zacząłem się interesować konspiracją powojenną. Dzięki wujkom poznałem ludzi, którzy po wojnie walczyli, którzy siedzieli w więzieniach i którzy tej walki nie przeżyli, którzy zostali zamordowani - powiedział. - To był ten moment. Zaczęło się od pasji, potem był zawód - powiedział gość radiowej Jedynki.
- Do Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych PRL przeszedłem z Instytutu Pamięci Narodowej, gdzie pracowałem w Biurze Edukacji Historycznej, zajmowałem się upublicznianiem wiedzy o polskiej historii - wyjaśnił Pawłowicz.
- Rakowiecka, były areszt śledczy Warszawa Mokotów, to miejsce wyjątkowe. Tutaj, jak w soczewce, skupiają się ofiary dwóch wielkich totalitaryzmów - niemieckiego nazizmu i sowieckiego komunizmu. To miejsce uczy pokory. Historia tego miejsca nie kończy się w 1956 roku, kiedy kończy się terror stalinowski. Historia tego miejsca trwała jeszcze długo - zauważył.
- Historia Polski jest piękna. Jest też trudna, skomplikowana i krwawa. Zawsze byli zaprzańcy, którzy ojczyznę zdradzali. Jednak naród polski zawsze się obronił przed tą zarazą - ocenił Pawłowicz. Zdaniem gościa Lecha Makowieckiego, trzeba patrzeć w przyszłość, ale pamiętać o przeszłości. - Musimy pamiętać o tym, kto był patriotą a kto był zdrajcą, bo inaczej się pogubimy - zaznaczył.
***
Jacek Pawłowicz był współzałożycielem i członkiem Młodzieżowego Komitetu Oporu w Płocku. Aresztowano go i skazano za próbę wysadzenia trybuny podczas pochodu pierwszomajowego w 1979 roku. W latach 1981-1987 należał do Konfederacji Polski Niepodległej. Od 1982 roku działał w podziemnej "Solidarności". Był współpracownikiem Radia Wolna Europa. Kolportował podziemne wydawnictwa. Wielokrotnie zatrzymywany, przesłuchiwany i karany grzywnami.
Jest autorem publikacji historycznych o najnowszej historii Polski ("Płockie milenium. Uroczystości milenijne w diecezji płockiej w tajnych dokumentach Służby Bezpieczeństwa", "W osaczeniu", "Rotmistrz Witold Pilecki 1901-1948", "Znane-nieznane. Prasa niezależna na Mazowszu 1976-1989", "Generał Leopold Okulicki 1898-1946"). Od 2016 roku pełni funkcję dyrektora Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych PRL.
***
Tytuł audycji: Wieczór z historią
Prowadzi: Lech Makowiecki
Gość: Jacek Pawłowicz (działacz opozycji demokratycznej w czasach PRL, dyrektor Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych PRL w Warszawie)
Data emisji: 10.02.2020 r.
Godzina emisji: 23.05
kk