Пытанне ўльтыматуму прэзідэнта Зяленскага па справе рэтранслятараў стала адным з ключавых падчас дыскусіі ў Варшаўскім універсітэце. Дэбаты «Беларусь Лукашэнкі і бяспека рэгіёну» арганізаваў Zespół Bezpieczeństwa Regionalnego Studium Europy Wschodniej.
Адмыслоўцы згодна лічаць, што кожны з варыянтаў магчымы.
Эксперт па пытаннях Беларусі Цэнтра ўсходніх даследаванняў Каміль Клысіньскі заявы Лукашэнкі называе нечаканасцю, але толькі невялікай.
Ультыматум Зяленскага выклікаў толькі невялікае здзіўленне, паколькі ўсё адбываецца ў кантэксце змены палітыкі Украіны да афіцыйнага Мінска і да дэмакратычных сіл, што назіраецца са студзеня бягучага года. З гэтага часу можна казаць пра радыкалізацыю ўкраінскай палітыкі ў дачыненні да Беларусі і прыхільнасць у бок Святланы Ціханоўскай, якая наведала Кіеў.
— Гэта беспрэцэдэнтны, дыпламатычны, сімвалічны прарыў. Мы таксама маем беспрэцэдэнтную радыкалізацыю ўкраінскага наратыву і ўкраінскія санкцыі ў двух пакетах, пра якія рэдка згадваецца. Яны не ашаламляльныя, яны не параўнальныя з санкцыямі ЕС, таму што яны не могуць быць такімі. Гандаль паміж Украінай і Беларуссю знаходзіцца ў застоі з моманту агрэсіі, за выключэннем некаторых нязначных махінацый, якія цяжка прасачыць. Такім чынам, тут усё гэта ўпісваецца ў кантэкст зруху ва ўкраінскай палітыцы. Зяленскі падняў стаўкі, як кажуць. Ён увайшоў у іншае вымярэнне.
Пытанне застаецца адкрытым, што будзе ў пятніцу? Можа, яны пачакаюць да суботы. Зяленскі дазволіў сабе намёк, з тыповым украінскім пачуццём гумару, гэтым ваенным пачуццём гумару: «Калі Лукашэнка не прыбярэ гэтых рэтранслятараў, мы самі іх прыбярэм». Гэтак жа, як і раней, некалькі месяцаў таму, пасля атак украінскіх беспілотнікаў на расійскія нафтаперапрацоўчыя заводы, паявіўся жарт, што супраць Расіі ўводзяцца ўкраінскія энергетычныя санкцыі. Такім чынам, Украіна можа рэальна ўвесці такія кібер- ці тэлекамунікацыйныя санкцыі на Беларусь праз некалькі дзён.
У публічнай сферы ўсё складана. Лукашэнка не прыбярэ рэтранслятары ў атачэнні свайго пула журналістаў. Расія на гэта таксама не пагодзіцца, бо ў гэтым выпадку, аднак, згода Расіі абсалютна неабходная. Лукашэнка вельмі хацеў бы гэтага пазбегнуць, схавацца ў цяні. Ён не здрадзіць Расіі, ён не можа сабе гэта дазволіць. Калі хтосьці так думае, то ён жыве ў нейкай ілюзіі. Лукашэнка ж вельмі хацеў бы схавацца і перачакаць. Будзе цяжка.
І цяпер задача для абодвух бакоў: як выйсці з сітуацыі, не страціўшы твару. Як Зяленскі можа захаваць твар, калі не атрымае ніякіх саступак ад Лукашэнкі або тых саступак, якіх ён чакае? Як справіцца Аляксандр Лукашэнка? У цэлым, атакі на рэтранслятары, мэтанакіраваныя, вельмі дакладныя, якія я не выключаю, не справакуюць вайны, яны магчымыя.
Найбольш цікавы сцэнар будзе такім, калі праз некалькі месяцаў мы даведаемся, што іх таемна дэмантавалі, паведамілі пра гэта сваімі каналамі Кіеву, а Зяленскі адмяніў атаку. Але гэта будзе моцным знакам таго, што Расія відавочна ўжо слабая ў гэтым напрамку. І справа нават не ў тым, што яна слабая, бо не можа паўплываць на Лукашэнку, бо да гэтага яшчэ далёка, а ў тым, што яна зусім не гатовая да якой-небудзь эскалацыі на гэтым паўночным участку фронту, бо ў яе проста няма на гэта сіл. Гэта быў бы экстрэмальны сцэнар. Наступныя некалькі дзён пакажуць.
Каміль Клысіньскі дадаў, што змена ўкраінскай палітыкі на беларускім напрамку не ўзялася з ніадкуль. Пэўную ролю адыгралі санкцыйныя рашэнні Вашынгтона. Яны выклікалі сур'ёзную заклапочанасць Кіева тым, што пацяпленне адносін паміж Вашынгтонам і Мінскам прывядзе да адмены санкцый, што Лукашэнка стане менш таксічным. Таму цяпер Украіна робіць усё магчымае, каб зрабіць Лукашэнку суадказным за ўсё разам з Уладзімірам Пуціным, каб заблакаваць змены адносін на лініі ЗША-Беларусь. Другі фактар: кадравыя змены на пасадзе кіраўніка прэзідэнцкай адміністрацыі, пасля сыходу ў адстаўку Андрэя Ермака.
Член Zespółu Bezpieczeństwa Regionalnego Мешка Паўляк выразныя, нават ультыматыўныя заявы ад украінскіх уладаў у адрас Лукашэнкі ацэньвае станоўча і кажа, што такога падыходу раней відавочна не хапала. Змены, якія назіраюцца ўжо некаторы час, у прыватнасці ўсталяванне афіцыйных кантактаў са Святланай Ціханоўскай, Мешка Паўляк лічыць жаданай і неабходнай зменай.
— Расія знаходзіцца ў даволі складанай сітуацыі, сам Лукашэнка знаходзіцца ў складанай сітуацыі, а Кіеў спрабуе выкарыстаць гэта ў сваіх інтарэсах. Пабачым. Тэрмін гэтага ў двукоссі, хоць і не абавязкова ў двукоссі ўльтыматуму мінае праз некалькі дзён. Я мяркую, што б ні здарылася, гэта будзе мець далёка ідучыя наступствы. Бо незалежна ад таго, адмовіцца ад гэтага сам Лукашэнка ці не, ці хтосьці дапаможа яму адмовіцца ад гэтых абʼектаў, гэта будзе мець далёка ідучыя наступствы для бяспекі, для супрацоўніцтва, а таксама для адносін паміж Масквой і Мінскам. Я інтэрпрэтую гэты крок менавіта так. Ці ўдар рэальны? Я думаю, што прэзідэнт Зяленскі ў гэты момант адчувае сябе вельмі ўпэўнена, і ў гэтым няма ніякіх сумневаў, бо гэта, на жаль, адлюстроўваецца і ў яго адносінах з Польшчай. Але, улічваючы яго пэўныя ваенныя поспехі, у тым ліку абстрэлы цэляў, у тым ліку нафтаперапрацоўчага завода ў Расіі, я магу ўявіць сабе сапраўды ўражлівыя крокі з яго боку адносна Беларусі.
Ставячы ўмовы Лукашэнку прэзідэнт Украіны гаварыў пра тэрмін сямі дзён. Ультыматум заканчваецца ў пятніцу. Сам Лукашэнка ўчора заявіў, што ў бліжэйшыя дні плануе працяглую камандзіроўку.
Еўрапейская камісія пракаментавала заяву прэзідэнта Украіны Уладзіміра Зяленскага. Прэс-сакратарка Еўракамісіі Аніта Гіпер нагадала, што беларускія ўлады працягваюць падтрымліваць расійскую агрэсію супраць Украіны. Украіна мае права абараняцца, заявіла Гіпер.
слухайце аўдыё
ав