Wdzydze Kiszewskie. Z wizytą w najstarszym skansenie w Polsce

Ostatnia aktualizacja: 27.01.2022 14:33
We wsi Wdzydze Kiszewskie na Kaszubach znajduje się najstarszy skansen w Polsce. Reporterka Programu 1 udała się właśnie do Muzeum - Kaszubskiego Parku Etnograficznego im. Teodory i Izydora Gulgowskich. - Jaki to był skandal, kiedy w roku 1899 postanowili, że się pobiorą - mówi o założycielach tego miejsca Małgorzata Raducha. O co chodzi?
Małgorzata Raducha we wsi Wdzydze Kiszewskie na Kaszubach
Małgorzata Raducha we wsi Wdzydze Kiszewskie na KaszubachFoto: Polskie Radio
  • Wdzydze Kiszewskie to wieś nad jeziorem Gołuń. Od lat jest znana jako miejscowość turystyczna.
  • Skansen został założony w 1906 roku. Zgromadzono w nim obiekty ludowe z XVII-XIX wieku.
  • W muzeum możemy dowiedzieć się, jak Kaszubi spędzali czas, co jedli czy jak się ubierali.

Wdzydze Kiszewskie są położone kilkanaście kilometrów od Kościerzyny. Znajduje się tam muzeum, którego założycielami byli Teodora i Izydor Gulgowscy.

- Jaki to był skandal, kiedy w roku 1899 postanowili, że się pobiorą. Ona starsza o 14 lat, z bogatej rodziny, utytułowana i w dodatku po studiach artystycznych w Berlinie, a on skromny nauczyciel. Rodzina Teodory powiedziała po prostu: "Nie. To mezalians". Ona się jednak uparła, głodowała i do ślubu doszło. I tak w 1906 roku państwo Gulgowscy założyli muzeum - opowiada Małgorzata Raducha.

Tradycja kaszubskiego haftu

W muzeum można obejrzeć przepiękne hafty. - Na Kaszubach, a nawet na całym Pomorzu, mamy bardzo dużo szkół haftu kaszubskiego. W niektórych dominuje kolor niebieski, w innych kolor w odcieniach złota, a w jeszcze innych zielony - przybliża Kamila Dombrowska z Działu Kultury Ludowej MKPE we Wdzydzach Kiszewskich.

Jak okazuje się, tradycja haftu jest nadal żywa na Kaszubach. - Jest to jeden z najpopularniejszych rodzajów spędzania wolnego czasu przez Kaszubki i Kaszubów, ponieważ nie tylko kobiety wyszywają w naszym regionie, ale również mężczyźni. W muzeum zawsze polecamy wyszywanie, ponieważ jest to czynność, która uspokaja, pomaga się skoncentrować i troszeczkę zapomnieć o problemach, a jednocześnie daje bardzo dużo przyjemności - wyjaśnia ekspert.

Piec kaflowy i lokówka

Na terenie skansenu mieści się ponad 50 obiektów. W jednej z chałup, liczącej sobie blisko 100 lat, do której weszła Małgorzata Raducha, znajduje się m.in. piec kaflowy.

- Dlaczego tutaj jest taki niewymiarowy kafel? Otóż pełnił bardzo określoną funkcję. Jeżeli piec nie chciał się rozpalać i po otwarciu po prostu dymiło, trzeba było zdjąć ten kafel i przeczyścić komin. Znalazłam jeszcze urządzenie, które sprawi radość każdej dobrej gospodyni. Jest to lokówka z przełomu XIX i XX wieku. Jak działała? Nie na zimno, bo trzeba było ją włożyć do nagrzanego pieca i potrzymać, żeby się rozgrzała do prawie czerwoności i zakręcić włosy - mówi Małgorzata Raducha.

Jak smakowały ruchanki?

W kuchni natomiast można było zjeść m.in. ruchanki, czyli ociekające miodem placki na bazie sody, drożdży lub na zakwasie. Czy jest to jeden ze znaków kulinarnych Kaszub?

- Nie tylko Kaszub, ale również Kociewia. Trzeba jednak pamiętać, że kuchnia kaszubska nie jest jednolita i trzeba na nią spojrzeć trochę inaczej. W każdej wsi i w każdym regionie ruchanki mogły być robione bardzo różnorodnie - zauważa Mateusz Słomiński, kustosz MKPE.

Sporą popularnością cieszyła się zupa gapia albo wronia. - Jest to jakby zupa "bieda". W zależności od lokalnych tradycji, czasami to była zupa z gotowanych ziemniaków z okrasą z gęsiny lub zupa rybna, do której też dodawano okrasę z gęsiny - tłumaczy.

Lekcja kaszubskiego

Małgorzata Raducha uczestniczyła również z Wojciechem Myszkiem, edukatorem muzealnym i przewodnikiem, w lekcji języka kaszubskiego. Odbyła się ona w dawnej szkole z 1863 roku.


Posłuchaj
04:35 Jedynka/Cztery pory roku - 27.01.2022 wdzydze Wdzydze Kiszewskie. Z wizytą w najstarszym skansenie w Polsce. Część 1 (Jedynka/Cztery pory roku)

Posłuchaj
03:49 Jedynka/Cztery pory roku - 27.01.2022 wdzydze 2 Wdzydze Kiszewskie. Z wizytą w najstarszym skansenie w Polsce. Część 2 (Jedynka/Cztery pory roku)

Posłuchaj
04:58 Jedynka/Cztery pory roku - 27.01.2022 wdzydze 3 Wdzydze Kiszewskie. Z wizytą w najstarszym skansenie w Polsce. Część 3 (Jedynka/Cztery pory roku)

Czytaj także:

***

Tytuł audycji: Cztery pory roku 

Prowadził: Roman Czejarek

Reporter: Małgorzata Raducha

Goście: Kamila Dombrowska (Dział Kultury Ludowej MKPE we Wdzydzach Kiszewskich), Mateusz Słomiński (kustosz MKPE), Wojciech Myszk (edukator muzealny i przewodnik w MKPE)

Data emisji: 27.01.2022

Godzina emisji: 9.00-12.00

DS

Czytaj także

Majka Jeżowska w Dzień Babci. "Najważniejsza jest pamięć, przytulas i telefon"

Ostatnia aktualizacja: 21.01.2022 13:48
- Póki co jestem zapracowaną babcią, bo dzisiaj, zamiast odwiedzić wnuczkę, jadę do Teatru Rampa, gdzie gram spektakl - mówi w Programie 1 Polskiego Radia Majka Jeżowska. Piosenkarka całkiem niedawno została babcią malutkiej Róży. Jak radzi sobie w nowej roli?
rozwiń zwiń

Czytaj także

Nietoperze, kuny, ptaki. Jak pozbyć się nieproszonych gości?

Ostatnia aktualizacja: 24.01.2022 11:59
Coraz częściej w naszych domach, mieszkaniach, piwnicach czy garażach możemy spotkać nieproszonych gości. Chodzi o nietoperze, ptaki i inne zwierzęta. Jak się ich pozbyć, nie czyniąc im przy tym krzywdy? - Lepiej zabezpieczyć miejsce, w którym zwierzę przebywa i wezwać wyspecjalizowane służby - mówi w Programie 1 Polskiego Radia Sławomir Smyk, rzecznik prasowy Straży Miejskiej m.st. Warszawy.
rozwiń zwiń