Tu czas się zatrzymał! "Lato z Radiem" w Karpackiej Troi

Ostatnia aktualizacja: 24.08.2021 14:00
By się ogrzać, rozpal ogień. By się pożywić, upoluj zwierza. By dodać sobie uroku, załóż korale z bursztynu. Choć nie wszystkie z powyższych zadań wykonał, to jednak reporter "Lata z Radiem" przez trzy godziny oprowadzał nas po świecie, który istnieje już tylko w książkach i skansenach.
Maciej Walecki, podczas wizyty w Karpackiej Troi, ćwiczył strzelanie z łuku
Maciej Walecki, podczas wizyty w Karpackiej Troi, ćwiczył strzelanie z łukuFoto: Polskie Radio/Fb

Czytaj też:
238140215_4388268274565210_7638362801477609643_n.jpg
Lekkoatletyka, wilki i odchody łosia. "Lato z Radiem" w Kampinoskim Parku Narodowym

W Trzcinicy, kilka kilometrów od Jasła, nad doliną rzeki Ropy czas zatrzymał się w epoce brązu. Można się o tym przekonać, odwiedzając Karpacką Troję, pełen tajemnic skansen archeologiczny. - Ciekawi mnie, jak wyglądało życie tych ludzi. Nie wiemy za wiele. Nie wiemy jakimi językami mówili, jakie imiona nosili. Ale mamy ceramikę, mamy narzędzia krzemienne i jedną z najstarszych odkrytych w Polsce warowni z epoki brązu - relacjonuje reporter "Lata z Radiem".


Posłuchaj
02:25 PR1_AAC 2021_08_24-09-23-32.mp3 Maciej Walecki poznawał tajemnice epoki brązu z Karpackiej Troi ("Lato z Radiem"/Jedynka)

Posłuchaj
05:40 PR1_AAC 2021_08_24-09-37-14.mp3 Maciej Walecki poznawał tajemnice epoki brązu z Karpackiej Troi cz. 2 ("Lato z Radiem"/Jedynka)

Posłuchaj
02:59 PR1_AAC 2021_08_24-10-12-51.mp3 Maciej Walecki poznawał tajemnice epoki brązu z Karpackiej Troi cz. 3 ("Lato z Radiem"/Jedynka)

Posłuchaj
05:59 PR1_AAC 2021_08_24-11-18-04.mp3 Maciej Walecki poznawał tajemnice epoki brązu z Karpackiej Troi cz. 4 ("Lato z Radiem"/Jedynka)

    

Na początku był ogień...

Dla naszych przodków, żyjących w czasach prehistorycznych, prawdziwym centrum wszechświata był ogień. Służył on nie tylko do przetrwania, ale miał wpływ również na duchowość. Był wykorzystywany w tzw. misteriach solarnych. Żeby wykrzesać płomień, należało pamiętać o szeregu czynności i materiałów. Sam proces, Maciejowi Waleckiemu przybliżył Bogdan Popek, z Karpackiej Troi. - Krzesanie odbywało się przy pomocy dwóch kawałków drewna i tzw. łuku, którym pocierając jeden kawałek drewna, wierci otwór w deszczułce - tłumaczy reporter "Lata z Radiem".

Fb/Jedynka-Program 1 Polskiego Radia

Żar rozniecany jest powoli, gdyż to co udało się wykrzesać jest z początku bardzo nietrwałe. Należy postępować ostrożnie, by nie zniweczyć całej pracy. - Później używamy wiór, które powstały na skutek strugania łuku i strzał. Można użyć każdego innego suchego materiału, jako rozpałki. Umieszczamy ten mech z grudką żaru i rozdmuchujemy - wyjaśnia Bogdan Popek. Kiedy ogień stanie się pewniejszy, wówczas dorzucamy jedynie drewna, kontrolując poziom płomienia. By jednak drewnem dysponować, należało je wcześniej zdobyć.

Zobacz też:

Między siekierą, a łukiem

Podobnie jak dziś, narzędziami powszechnie wykorzystywanymi były siekiery. W zbiorach skansenu, odnajdziemy zarówno te kamienne jak i wykonane z brązu. Co interesujące, siekiery z brązu były niemal tak ostre jak siekiery współczesne, wykonane ze stali. - Brąz był jednak materiałem zdecydowanie bardziej miękkim i łatwiej te narzędzia ulegały zepsuciu. Trzeba je było na powrót przetapiać i raz jeszcze odlewać - tłumaczy gość audycji.

Brąz po raz pierwszy pojawił się około 3500 p.n.e. Maciej Walecki nie przestając rąbać drewna, usiłował dowiedzieć się kim byli ludzie epoki brązu, jak wówczas żyli i czym się wyróżniali. - To były wielkie cywilizacje, które znały doskonale rolnictwo, hodowlę zwierząt. Przedstawiciele tych cywilizacji budowali wielkie kompleksy obronne, składające się z akropolu, a także podgrodzi - wylicza Jan Gancarski, dyrektor skansenu.

Nieodłącznym elementem człowieka epoki brązu był łuk, najstarsza znana broń miotająca. Podczas tworzenia łuków, wykorzystywano naturalną sprężystość materiałów, w tym wypadku przede wszystkim drewna. - Łuk działa w ten sposób, że przy napinaniu gromadzi energię potencjalną w cięciwie. Po uwolnieniu cięciwy, energia przekazywana jest pociskowi, w tym przypadku strzale - wyjaśnia Bogdan Popek. Groty strzał wykonywano z takich materiałów jak krzemień czy brąz.

Fb/Jedynka - Program 1 Polskiego Radia

Czytaj też:
Brodowo.png
Kuchnia i historia bliskich Mazur. "Lato z Radiem" w Brodowie

Ciepło i praktycznie

Na terenie grodziska spotkamy osoby w zrekonstruowanych strojach z epoki. Dzięki strojom właśnie, można dowiedzieć się bardzo wiele o panujących wówczas trendach i zwyczajach. - Mam na sobie suknię wełnianą, ozdobioną haftami. Przepasana jest tkaną krajką, czyli paskiem. Zakryte włosy i ozdoby: bursztynowe korale, piękna szpila i bransoleta z brązu - opowiada Magdalena Ślawska-Dubiel. Wystarczy jednak chwila, by wykonać skok w czasie i obejrzeć strój wczesnośredniowieczny.

- To lniana suknia, poza tym mam przy sobie sakiewkę. Często noszono skórzany pas czy krajki i do pasa przymocowywano podręczne przedmioty - tłumaczy Gabriela Kucharska. Wczesnośredniowieczna kobieta nie mogła obyć się również bez ozdób: bursztynowych korali i lunuli. - To jest typowa ozdoba kobiet słowiańskich, symbolizowała płodność i macierzyństwo - mówi Kucharska. Noszono również naszyjniki z kamieni półszlachetnych i szklanych paciorków.

Maciej Walecki postanowił jednak powrócić do epoki brązu i dowiedzieć się, co wówczas nosili mężczyźni. - Mam na sobie nogawice wykonane z wełny, koszulę lnianą oraz narzutę również wykonaną z wełny - wylicza gospodarz jednej z chat i dodaje, że nieodłącznym elementem mężczyzn w tamtych czasach były wykonane z brązu toporki. - Przydawały się w życiu codziennym, żeby wyrąbać kawałek drewna, lub wytłumaczyć własne racje - podsumowuje.

Fb/Jedynka - Program 1 Polskiego Radia

***

"Lato z Radiem" na antenie Programu 1 Polskiego Radia codziennie, od poniedziałku do soboty, w godzinach 9.00 - 12.00. Słuchaj też na stronie www.latozradiem.pl oraz w aplikacji mobilnej "Lata z Radiem".

***

Tytuł audycji: Lato z Radiem

Prowadzi: Agnieszka Kunikowska

Materiał: Maciej Walecki

Data emisji: 24.08.2021

Godzina emisji: 9.00 - 12.00

mg

Czytaj także

Tajemnice najstarszej uczelni muzycznej w Polsce. "Lato z Radiem" na Uniwersytecie Chopina

Ostatnia aktualizacja: 15.07.2021 13:40
Już w najbliższy piątek, w auli Uniwersytetu Muzycznego Fryderyka Chopina, odbędzie się kolejny koncert "Lata z Radiem". Z tej okazji Maciej Walecki wszedł za kulisy najstarszej uczelni muzycznej w Polsce.
rozwiń zwiń

Czytaj także

"Lato z Radiem w Puńsku. Litewskie smaki

Ostatnia aktualizacja: 21.07.2021 13:10
Małgorzata Raducha wyruszyła dziś do Puńska, w województwie podlaskim. Tam, wśród lokalnych smakołyków, poznawała okoliczne legendy i historyczne podania.
rozwiń zwiń