Stan wojenny: "to wydarzenie długo jeszcze będzie budzić emocje"

Ostatnia aktualizacja: 12.12.2013 19:40
W 32. rocznicę wprowadzenia stanu wojennego, w radiowej Jedynce spotkali się Kornel Morawiecki opozycjonista z czasów PRL, twórca Solidarności Walczącej, Jan Lityński były działacz opozycji demokratycznej w PRL, a obecnie doradca prezydenta RP i historyk prof. Andrzej Friszke.
Audio
  • W "Popołudniu z Jedynką" o stanie wojennym dyskutują: A. Friszke, K. Morawiecki i J. Lityński (Jedynka/Debata Dnia
Debata w Jedynce na temat stanu wojennego. Od lewej: Jan Lityński, Andrzej Friszke, Kornel Morawiecki.
Debata w Jedynce na temat stanu wojennego. Od lewej: Jan Lityński, Andrzej Friszke, Kornel Morawiecki.Foto: Jacek Konecki/Polskie Radio

- Stan wojenny to takie wydarzenie, które odcisnęło się na biografiach bardzo wielu ludzi, (...) w jakiś sposób złamało ich życie, a w każdym razie wpłynęło na nie. (...) Było też wielkim, dramatycznym doświadczeniem zbiorowym - podkreśla Andrzej Friszke i dodaje - dlatego też budzi i jeszcze długo będzie budzić emocje. Zdaniem historyka, to jak odebraliśmy doświadczenie stanu wojennego, ma wpływ na recepcję przemian społecznych po 1989 roku. Omawiając realia lat 1980/81 prof. Friszke zwraca uwagę, że pierwsza "Solidarność" nie była ruchem jednorodnym. - W miarę pogarszania się sytuacji gospodarczej w 1981 roku, narastały w "Solidarności" podziały. (...) Badając ten okres widzimy też podziały w  PZPR (...) i na to wszystko oddziaływała Moskwa, widzimy więc różne procesy, które doprowadziły do stanu wojennego. (...) To nie jest tak, że przyszedł Jaruzelski, walnął pięścią i to wszystko rozwalił. On grał na tych podziałach do pewnego momentu. (...) To wszystko było dużo bardziej złożone. (...) Nie można tracić z oczu jednej z podstawowych przyczyn wprowadzenia stanu wojennego jakim był sowiecki nacisk - zaznacza historyk. Jak twierdzi obalenie Stanisława Kani i zastąpienie go Wojciechem Jaruzelskim - było operacją sowiecką.

Jan Lityński przyznaje, że choć odbyło się kilka procesów, na przykład zomowców, którzy zastrzelili górników w kopalni "Wujek", to wyroki są śmiesznie niskie, w porównaniu do tragedii jaka miała miejsce.  - Osądzono tych zomowców. ale żaden z nich długo nie siedział - mówi Lityński i dodaje - Poczucie tego, że nie można wyrównać tych krzywd, jest  dosyć mocne. - To ca najgorszego wyrządził stan wojenny, to zniszczenie poczucia nadziei, że możemy być razem.  Jednak, zdaniem gościa Jedynki, obecne podziały w Polsce nie wywodzą się bezpośrednio z tych jakie były skutkiem m. innymi stanu wojennego. - Obecne podziały i namiętności są związane z aktualną sytuacją polityczną. Oceniając Wojciecha Jaruzelskiego Lityński mówi, że w latach 80-tych oceniał go jednoznacznie negatywnie - jako kogoś, kto zwrócił się przeciwko narodowi - Jednak, należy zwrócić uwagę, że w końcu był jedną z osób, które przyczyniły się do pokojowej transformacji ustrojowej w Polsce.

- Naszą polską słabością jest brak elementów sprawiedliwości po transformacji 89-go roku - uważa Kornel Morawiecki. Zwraca uwagę, że bezpośrednio po upadku komunizmu, a więc ponad 20 lat temu, zaniechano rozliczenia winnych. - Teraz generał Jaruzelski ma prawie 90 lat ale wtedy był znacznie młodszy - podkreśla Morawiecki i dodaje - dramat ludzi, pokrzywdzonych przez stan wojenny, jest w nich obecny nie tylko w sensie psychologicznym, jest także w sensie realnym. Jak mówi gość Jedynki - stan wojenny złamał pierwszą "Solidarność" - tę z 1980 i 81roku, która miała propozycję innego, lepszego ustroju, nie tylko lepszego od komunizmu ale i kapitalizmu.(...) i tamta "Solidarność" już się nigdy nie odrodziła. (...) To co powstało po okrągłym stole, to jest nieporozumienie. (...) Poczucie prawdziwej solidarności społecznej zostało trwale zniszczone przez stan wojenny. - mówi Morawiecki.  W trakcie dyskusji twórca "Solidarności Walczącej" podtrzymał swoją opinię o agenturalnej przeszłości dwóch liderów pierwszej "Solidarności": Lecha Wałęsy i Mariana Jurczyka.

Z gośćmi "Popołudnia z Jedynką" rozmawiał Przemysław Szubartowicz.

mc

Komentarze1
aby dodać komentarz
bzyku32013-12-12 23:18 Zgłoś
Zgadzam się z Panem Kornelem Morawieckim, trzeba było osądzić zbrodniarzy PRL-owskich dużo wcześniej, wtedy fakty były świeże. Teraz próbuje się je zniekształcić. Sprawą równie bulwersującą jest lustracja, której nie dokonano w sposób odpowiedni.

Czytaj także

W ”Wujku” zabito 9 górników

Ostatnia aktualizacja: 16.12.2013 06:00
- Nikt nie był na to przygotowany. Stan wojenny stanem wojennym, atak ZOMO atakiem ZOMO, ale nikt nie przypuszczał, że będą ofiary śmiertelne - mówił jeden ze świadków tragicznych wydarzeń w kopalni ”Wujek”.
rozwiń zwiń

Czytaj także

IPN: uczcij ofiary stanu wojennego. 13 grudnia zapal "Światło Wolności"

Ostatnia aktualizacja: 04.12.2013 16:12
Jeśli jesteś przywiązany do idei wolności, demokracji i prawdy niezależnie od czasu i warunków politycznych - to zapal "Światło Wolności" - apeluje Instytut Pamięci Narodowej. Będzie to hołd złożony wszystkim ofiarom stanu wojennego.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Kaczyński o marszu 13 grudnia: pokażemy prawdę o niesprawiedliwości społecznej

Ostatnia aktualizacja: 05.12.2013 15:25
W rocznicę stanu wojennego - 13 grudnia, o godz. 19 - z placu Trzech Krzyży w Warszawie wyruszy trzeci Marsz Wolności, Solidarności i Niepodległości.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Niesiołowski: Kaczyński jest idiotą, jeśli chce sądzić chorego Jaruzelskiego

Ostatnia aktualizacja: 11.12.2013 13:27
Stefan Niesiołowski powiedział na antenie Radia Zet, że w cywilizowanych krajach nie sądzi się ciężko chorych ludzi, dlatego proces generała Wojciecha Jaruzelskiego nie może być na razie kontynuowany.
rozwiń zwiń