Kolejna wojenna strata wróciła do Muzeum Narodowego w Warszawie

Ostatnia aktualizacja: 15.09.2021 11:02
Kolejna strata wojenna została odzyskana. Do Muzeum Narodowego w Warszawie przekazano 14 września  zaginiony podczas II wojny światowej cenny obraz fińskiego malarza Alberta Edelfelta (*) "Pod brzozami/ Dzieci w lesie brzozowym nad fiordem Haiko" z 1882 roku.
Przekazanie obrazu Alberta Edelfelta Pod brzozami Dzieci w lesie brzozowym nad fiordem Haiko z 1882 roku
Przekazanie obrazu Alberta Edelfelta "Pod brzozami/ Dzieci w lesie brzozowym nad fiordem Haiko" z 1882 rokuFoto: PAP/Tomasz Gzell

elka krajewska flickr 1200.jpg
Dokąd idą dzieła sztuki "po śmierci"?

Historyk i badacz historii Spały Michał Słoniewski przypomina, że obraz pierwotnie należał do rodziny carskiej, z którą Albert Edelfelt był blisko związany. Do wybuchu I wojny światowej zdobił carską rezydencję myśliwską w naszej polskiej Spale nad Pilicą. W 1914 roku ewakuowano go do Rosji, skąd powrócił do Polski na mocy Traktatu Ryskiego i w 1923 roku wpisany został na inwentarz Państwowych Zbiorów Sztuki. Obraz widoczny jest na zachowanej czarno-białej fotografii z 1924 roku ukazującej salon biały pałacu w Spale.


Posłuchaj
02:31 Obraz 14-09.mp3 Przekazanie obrazu Alberta Edelfelta "Pod brzozami/ Dzieci w lesie brzozowym nad fiordem Haiko" z 1882 roku (Polska i świat/Jedynka)

nina pap 1200.jpg
Dyrektor NInA: te nagrania nas przetrwają

 

Zrabowane dzieło

Zapewne aż do początku II wojny światowej dzieło Edelfelta zdobiło letnią rezydencję Prezydenta RP, którą od 1922 roku był właśnie pałac w Spale. Wojenne losy obrazu pozostają nieznane. W pałacu w Spale w czasie wojny mieściło się niemieckie Naczelne Dowództwo Wojskowe "Wschód". W 1945 roku rezydencja została obrabowana i doszczętnie spalona przez Armię Czerwoną.

Michał Słoniewski przypuszcza, że zrabowane z pałacyku prezydenckiego ruchomości trafiły w ręce okolicznych włościan poprzez wymianę na samogon lub żywność. Słuch o obrazie zaginął, ale w 2019 roku obraz został znaleziony przez Katarzynę i Krzysztofa Kaczmarków na strychu drewnianego domu w Łodzi, należącego do prababci Katarzyny Kaczmarek. - Dzieło było zwinięte w rulon. Znaleziono go na strychu domu, który prababcia kupiła dużo później - mówi Krzysztof Kaczmarek. Podczas przygotowywania domu do sprzedaży zwinięty w rulon obraz została znaleziony wśród mebli i innych starych rzeczy.

Wojciech Głowacki, kustosz Muzeum Narodowego w Warszawie podkreślał, że obraz był malowany techniką impresjonizmu i to powoduje, że jest bardzo słoneczny.

Wicepremier dziękuje darczyńcom

Uroczystość przekazania straty wojennej odbyła się w Muzeum Narodowym w Warszawie. Wicepremier, minister kultury, dziedzictwa narodowego i sportu Piotr Gliński pochwalił postawę państwa Kaczmarków. - Warto o  tym mówić i stawiać jako przykład, więc dziękuje bardzo - mówił wicepremier.

Zwrócił uwagę, że "Pod brzozami / Dzieci w lesie brzozowym nad fiordem Haiko" to jedyne znane dzieło Alberta Edelfelta w polskich muzeach, a prace Edelfelta są obecnie bardzo cenione na świecie, zwłaszcza w Finlandii i Rosji. Przypomniał, że obraz Edelfelta jest już drugą odzyskaną polską stratą wojenną z pałacu w Spale. W 2017 roku odzyskano obraz Franciszka Mrażka "Na przypiecku" zrabowany w 1940 roku przez żołnierzy niemieckich stacjonujących w Spale. Dzieło to trafiło do zbiorów Muzeum Okręgowego w Nowym Sączu.

Podczas II wojny światowej Polska straciła ponad pół miliona dzieł sztuki. Do dzisiaj poszukiwanych jest wiele cennych obrazów i rzeźb. Piotr Gliński poinformował, że w tej chwili toczy się ponad 80 procesów restytucyjnych na różnych etapach,. - Więc możemy się spodziewać, że w najbliższym czasie będziemy się spotykać znowu w związku z odzyskiwaniem konkretnych dzieł - prognozował.
----------------
(*) Albert Edelfelt (1854-1905) to malarz fiński, wybitny portrecista, przedstawiciel realizmu, jeden z pierwszych artystów fińskich o międzynarodowej renomie. Urodzony w Parvoo, rozpoczął studia artystyczne w 1869 roku w Szkole Rysunkowej Fińskiego Towarzystwa Artystycznego. W latach 1871–73 był uczniem Adolfa von Beckera. Studiował też malarstwo historii w Akademii Sztuk Pięknych w Antwerpii (1873–74), a następnie w Paryżu w École Nationale des Beaux-Arts u Jean-Léona Gérôme’a (1874–78). W roku 1881 przebywał w Hiszpanii. Zasłynął przede wszystkim jako twórca przedstawień realistycznych i portrecista, tworzył też obrazy o tematyce historycznej i religijnej.

Czytaj także:

***

Tytuł audycji: Polska i świat

Materiał: Mariusz Pieśniewski​

Data emisji: 14.09.2021 r. 

Godzina emisji: 22.10

pap/ag


Czytaj także

Rzeźbiarka Ursula Von Rydingsvard ze złotym medalem Gloria Artis. "Zawsze podkreśla swój związek z polskością""

Ostatnia aktualizacja: 02.09.2021 12:29
- Pani dążenie do zachowania polskości, łączone z pasją dla rozwoju własnych, autorskich środków ekspresji, stały się podstawą do wyróżnienia najwyższym odznaczeniem, Złotym Medalem Zasłużony Kulturze Gloria Artis - podkreślił minister kultury Piotr Gliński wręczając odznaczenie.
rozwiń zwiń

Czytaj także

"Realizujemy ponad 200 najróżniejszych inwestycji". Piotr Gliński o przedsięwzięciach resortu kultury 

Ostatnia aktualizacja: 08.09.2021 14:58
- W tej chwili realizujemy łącznie ponad 200 najróżniejszych inwestycji, które poprawiają naszą siatkę muzealną, od budowy wielkich muzeów po najróżniejsze wsparcie dla innych istotnych muzeów - powiedział w Polskim Radiu 24 prof. Piotr Gliński, wicepremier, minister kultury, dziedzictwa narodowego i sportu.
rozwiń zwiń